श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकांडम् ।
अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।
निहतं दूषणं दृष्ट्वा रणे त्रिशिरसा सह ।
खरस्याप्यभवत्त्रासो दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् ॥ 1 ॥
स दृष्ट्वा राक्षसं सैन्यमविसह्यं महाबलः ।
हतमेकेन रामेण त्रिशिरोदूषणावपि ॥ 2 ॥
तद्बलं हतभूयिष्ठं विमनाः प्रेक्ष्य राक्षसः ।
आससाद खरो रामं नमुचिर्वासवं यथा ॥ 3 ॥
विकृष्य बलवच्चापं नाराचान्रक्तभोजनान् ।
खरश्चिक्षेप रामाय क्रुद्धानाशीविषानिव ॥ 4 ॥
ज्यां विधून्वंसुबहुशश्शिक्षयास्त्राणि दर्शयन् ।
चचार समरे मार्गांछरै रथगतः खरः ॥ 5 ॥
स सर्वाश्च दिशो बाणैः प्रदिशश्च महारथः ।
पूरयामास तं दृष्ट्वा रामोऽपि सुमहद्धनुः ॥ 6 ॥
स सायकैर्दुर्विसहैस्सस्फुलिंगैरिवाग्निभिः ।
नभश्चकाराविवरं पर्जन्य इव वृष्टिभिः ॥ 7 ॥
तद्बभूव शितैर्बाणैः खररामविसर्जितैः ।
पर्याकाशमनाकाशं सर्वतश्शरसंकुलम् ॥ 8 ॥
शरजालावृतस्सूर्यो न तदा स्म प्रकाशते ।
अन्योन्यवधसंरंभादुभयोस्संप्रयुध्यतोः ॥ 9 ॥
ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः ।
आजघान खरो रामं तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ 10 ॥
तं रथस्थं धनुष्पाणिं राक्षसं पर्यवस्थितम् ।
ददृशुस्सर्वभूतानि पाशहस्तमिवांतकम् ॥ 11 ॥
हंतारं सर्वसैन्यस्य पौरुषे पर्यवस्थितम् ।
परिश्रांतं महासत्वं मेने रामं खरस्तदा ॥ 12 ॥
तं सिंहमिव विक्रांतं सिंहविक्रांतगामिनम् ।
दृष्ट्वा नोद्विजते रामः सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ 13 ॥
ततः सूर्यनिकाशेन रथेन महता खरः ।
आससाद रणे रामं पतंग इव पावकम् ॥ 14 ॥
ततोऽस्य सशरं चापं मुष्टिदेशे महात्मनः ।
खरश्चिच्छेद रामस्य दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥ 15 ॥
स पुनस्त्वपरान्सप्त शरानादाय वर्मणि ।
निजघान खरः क्रुद्धश्शक्राशनिसमप्रभान् ॥ 16 ॥
ततस्तत्प्रहतं बाणैः खरमुक्तैस्सुपर्वभिः ।
पपात कवचं भूमौ रामस्यादित्यवर्चसः ॥ 17 ॥
ततश्शरसहस्रेण राममप्रतिमौजसम् ।
अर्दयित्वा महानादं ननाद समरे खरः ॥ 18 ॥
स शरैरर्दितः क्रुद्धस्सर्वगात्रेषु राघवः ।
रराज समरे रामो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ 19 ॥
ततो गंभीरनिर्ह्रादं रामश्शत्रुनिबर्हणः ।
चकारांताय स रिपोस्सज्यमन्यन्महद्धनुः ॥ 20 ॥
सुमहद्वैष्णवं यत्तदतिसृष्टं महर्षिणा ।
वरं तद्धनुरुद्यम्य खरं समभिधावत ॥ 21 ॥
ततः कनकपुंखैस्तु शरैस्सन्नतपर्वभिः ।
बिभेद रामस्संक्रुद्धः खरस्य समरे ध्वजम् ॥ 22 ॥
स दर्शनीयो बहुधा विकीर्णः कांचनध्वजः ।
जगाम धरणीं सूर्यो देवतानामिवाज्ञया ॥ 23 ॥
तं चतुर्भिः खरः क्रुद्धो रामं गात्रेषु मार्गणैः ।
विव्याध युधि मर्मज्ञो मातंगमिव तोमरैः ॥ 24 ॥
स रामो बहुभिर्बाणैः खरकार्मुकनिस्सृतैः ।
विद्धो रुधिरसिक्तांगो बभूव रुषितो भृशम् ॥ 25 ॥
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः प्रगृह्य परमाहवे ।
मुमोच परमेष्वासष्षट्छरानभिलक्षितान् ॥ 26 ॥
शिरस्येकेन बाणेन द्वाभ्यां बह्वोरथार्दयत् ।
त्रिभिश्चंद्रार्धवक्त्रैश्च वक्षस्यभिजघान ह ॥ 27 ॥
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्भास्करोपमान् ।
जिघांसू राक्षसंकृद्धस्त्रयोदश समाददे ॥ 28 ॥
ततोऽस्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
षष्ठेन तु शिरस्संख्ये खरस्य रथसारथेः ॥ 29 ॥
त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवांद्वाभ्यामक्षं महाबलः ।
द्वादशेन तु बाणेन खरस्य सशरं धनुः ॥ 30 ॥
छित्वा वज्रनिकाशेन राघवः प्रहसन्निव ।
त्रयोदशेनेंद्रसमो बिभेद समरे खरम् ॥ 31 ॥
प्रभग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
गदापाणिरवप्लुत्य तस्थौ भूमौ खरस्तदा ॥ 32 ॥
तत्कर्म रामस्य महारथस्य समेत्य देवाश्च महर्षयश्च ।
अपूजयन्प्रांजलयः प्रहृष्टाः तदा विमानाग्रगतास्समेताः ॥ 33 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकांडे अष्टाविंशस्सर्गः ॥
