श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किंधाकांडम् ।
अथ चतुस्त्रिंशस्सर्गः ।
तमप्रतिहतं क्रुद्धं प्रविष्टं पुरुषर्षभम् ।
सुग्रीवो लक्ष्मणं दृष्ट्वा बभूव व्यथितेंद्रियः ॥ 1 ॥
क्रुद्धं निश्श्वसमानं तं प्रदीप्तमिव तेजसा ।
भ्रातुर्व्यसनसंतप्तं दृष्ट्वा दशरथात्मजम् ॥ 2 ॥
उत्पपात हरिश्रेष्ठो हित्वा सौवर्णमासनम् ।
महान्महेंद्रस्य यथा स्वलंकृत इव ध्वजः ॥ 3 ॥
उत्पतंतमनूत्पेतू रुमाप्रभृतयः स्त्रियः ।
सुग्रीवं गगने पूर्णचंद्रं तारागणा इव ॥ 4 ॥
संरक्तनयनः श्रीमान्विचचाल कृतांजलिः ।
बभूवावस्थितस्तत्र कल्पवृक्षो महानिव ॥ 5 ॥
रुमाद्वितीयं सुग्रीवं नारीमध्यगतं स्थितम् ।
अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धस्सतारं शशिनं यथा ॥ 6 ॥
सत्त्वाभिजनसंपन्नस्सानुक्रोशो जितेंद्रियः ।
कृतज्ञस्सत्यवादी च राजा लोके महीयते ॥ 7 ॥
यस्तु राजा स्थितोऽधर्मे मित्राणामुपकारिणाम् ।
मिथ्या प्रतिज्ञां कुरुते को नृशंसतरस्ततः ॥ 8 ॥
शतमश्वानृते हंति सहस्रं तु गवानृते ।
आत्मानं स्वजनं हंति पुरुषः पुरुषानृते ॥ 9 ॥
पूर्वं कृतार्थो मित्राणां न तत्प्रतिकरोति यः ।
कृतघ्नस्सर्वभूतानां स वध्यः प्लवगेश्वर ॥ 10 ॥
गीतोऽयं ब्रह्मणा श्लोक स्सर्वलोकनमस्कृतः ।
दृष्ट्वा कृतघ्नं क्रुद्धेन तन्निबोध प्लवंगम ॥ 11 ॥
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा ।
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ 12 ॥
अनार्यस्त्वं कृतघ्नश्च मिथ्यावादी च वानर ।
पूर्वं कृतार्थो रामस्य न तत्प्रतिकरोषि यत् ॥ 13 ॥
ननु नाम कृतार्थेन त्वया रामस्य वानर ।
सीताया मार्गणे यत्नः कर्तव्यः कृतमिच्छता ॥ 14 ॥
स त्वं ग्राम्येषु भोगेषु सक्तो मिथ्याप्रतिश्रवः ।
न त्वां रामो विजानीते सर्पं मंडूकराविणम् ॥ 15 ॥
महाभागेन रामेण पापः करुणवेदिना ।
हरीणां प्रापितो राज्यं त्वं दुरात्मा महात्मना ॥ 16 ॥
कृतं चेन्नाभिजानीषे रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
सद्यस्त्वं निशितैर्भावार्हतो द्रक्ष्यसि वालिनम् ॥ 17 ॥
न च संकुचितः पंथा येन वाली हतो गतः ।
समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथमन्वगाः ॥ 18 ॥
न नूनमिक्ष्वाकुवरस्य कार्मुक च्युतान् शरान्पश्यसि वज्र सन्निभान् ।
तत स्सुखं नाम निषेवसे सुखी ।
न रामकार्यं मनसाऽप्यवेक्षसे ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किंधाकांडे चतुस्त्रिंशस्सर्गः ॥
