श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ तृतीयस्सर्गः ।
सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वाहेतुमत्परमार्थवत् ।
प्रतिजग्राहकाकुत्स्थोहनूमंतमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
तपसासेतुबंधेनसागरोच्छोषणेनच ।
सर्वथासुसमर्थोऽस्मिसागरस्यास्यलंघने ॥ 2 ॥
कतिदुर्गाणिदुर्गायालंकायाब्रूहितानिमे ।
ज्ञातुमिच्छामितत्सर्वंदर्शनादिववानर ॥ 3 ॥
बलस्यपरिमाणंचद्वारदुर्गक्रियामपि ।
गुप्तिकर्मचलंकायारक्षसांसदनानिच ॥ 4 ॥
यथासुखंयथावच्छलंकायामसिदृष्टवान् ।
सर्वमाचक्ष्वतत्त्वेनसर्वथाकुशलोह्यसि ॥ 5 ॥
श्रुत्वारामस्यवचनंहनुमान्मारुतात्मजः ।
वाक्यंवाक्यविदांश्रेष्ठोरामंपुनरथाब्रवीत् ॥ 6 ॥
श्रूयतांसर्वमाख्यास्येदुर्गकर्मविधानतः ।
गुप्तापुरीयथालंकारक्षिताचयथाबलैः ॥ 7 ॥
राक्षसाश्चयथास्निग्धारावणस्यचतेजसा ।
परांसमृद्धिंलंकायास्सागरस्यचभीमताम् ॥ 8 ॥
विभागंचबलौघस्यनिर्देशंवाहनस्यच ।
एवमुक्त्वाकपिश्रेष्ठःकथयामासतत्त्ववितः ॥ 9 ॥
हृष्टप्रमुदितालंकामत्तद्विपसमाकुला ।
महतीरथसंपूर्णारक्षोगणसमाकुला ॥ 10 ॥
दृढबद्धकवाटानिमहापरिघवंतिच ।
द्वाराणिविपुलान्यस्याश्चत्वारिसुमहांतिच ॥ 11 ॥
तत्रेषूपलयंत्राणिबलवंतिमहांतिच ।
आगतंपरसैन्यंतैस्तत्रप्रतिनिवार्यते ॥ 12 ॥
द्वारेषुसंस्कृताभीमाःकालायसमयाश्शिताः ।
शतशोरचितावीरैश्शतघ्नयोरक्षसांगणै ॥ 13 ॥
सौवर्णस्तुमहांस्तस्याःप्राकारोदुष्प्रधर्षणः ।
मणीविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविरचितांतरः ॥ 14 ॥
सर्वतश्चमहाभीमाश्शीततोयवहाश्शुभाः ।
अगाधाग्राहवत्यश्चपरिखामीनसेविता ॥ 15 ॥
द्वारेषुतासांचत्वारस्संक्रमाःपरमायताः ।
यंत्रैरुपेताबहुभिर्महद्भिर्गृहपंक्तिभिः ॥ 16 ॥
त्रायंतेसंक्रमास्तत्रपरसैन्यागतेसति ।
यंत्रैस्तैरवकीर्यंतेपरिखासुसमंततः ॥ 17 ॥
एकस्त्वकंप्योबलवान्संक्रमस्सुमहादृढः ।
कांचनै र्बहुभिस्स्तंभैर्वेदिकाभिश्चशोभितः ॥ 18 ॥
स्वयंप्रकृतिमापन्नोयुयुत्सूराम रावणः ।
उत्थितश्चाप्रमत्तश्चबलानामनुदर्शने ॥ 19 ॥
लंकापुनर्निरालंबादेवदुर्गाभयावहा ।
नादेयंपार्वतंवान्यंकृत्रिमंचचतुर्विधम् ॥ 20 ॥
स्थितापारेसमुद्रस्यदूरपारस्यराघव ।
नौपथोपिश्चनास्त्यत्रनिरादेशश्चसर्वशः ॥ 21 ॥
शैलाग्रेरचितादुर्गासापुरैर्देवपुरोपमा ।
वाजिवारणासंपूर्णालंकापरमदुर्जया ॥ 22 ॥
परिखाश्चशतघ्नयश्चयंत्राणिविविधानिच ।
शोभयंतिपुरींलंकांरावणस्यदुरात्मनः ॥ 23 ॥
अयुतंरक्षसामत्रपूर्वद्वारंसमाश्रितम् ।
शूलहस्तादुराधर्षास्सर्वेखंगाग्रयोधिनः ॥ 24 ॥
नियुतंरक्षसामत्रदक्षिणद्वारमाश्रितम् ।
चतुरंगेणसैन्येनयोधास्तत्राप्यनुत्तमाः ॥ 25 ॥
प्रयुतंरक्षसामत्रपश्चिमद्वारमाश्रितम् ।
चर्मखंगधरास्सर्वेतथासर्वास्त्रकोविदाः ॥ 26 ॥
न्यर्बुदंरक्षसामत्राप्युत्तरद्वारमाश्रितम् ।
रथिनश्चाश्ववाहाश्चकुलपुत्त्रास्सुपूजिताः ॥ 27 ॥
शतशोऽथसहस्राणिमध्यमंस्कंधमाश्रिताः ।
यातुधानादुराधर्षास्साग्रकोटिश्चरक्षसाम् ॥ 28 ॥
तेमयासंक्रमाभग्नाःपरिखाश्चावपूरिताः ।
दग्धाचनगरीलंकाप्राकाराश्चावसादिताः ॥ 29 ॥
बलैकदेशःक्षपितोराक्षसानांमहात्मनाम् ।
येनकेनतुमार्गेणतरामवरुणालयम् ।
हतेतिनगरीलंकावानरैरवधार्यताम् ॥ 30 ॥
अंगदोद्विविदोमैंदोजांबवान्पनसोऽनलः ।
नीलस्सेनापतिश्चेवबलशेषेणकिंतव ॥ 31 ॥
प्लवमानाहिगत्वातांरावणस्यमहापुरीम् ॥ 32 ॥
सपर्वतवनांभित्त्वासखातांचसप्रतोरणाम् ।
सप्राकारांसभवनामानयिष्यंतिराघव ॥ 33 ॥
एवमाज्ञापयक्षिप्रंबलानांसर्वसंग्रहम् ।
मुहूर्तेनतुयुक्तेनप्रस्थानमभिरोचय ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे तृतीयस्सर्गः ॥
