శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ అష్టావింశస్సర్గః ।
సారాణస్యవచశ్శ్రుత్వారావణంరాక్షసాధిపమ్ ।
బలమాదిశ్యతత్సర్వంశుకోవాక్యమథాబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
స్థితాన్పశ్యసియానేతాన్మత్తానివమహాద్విపాన్ ।
న్యగ్రోధానివగాంగేయాన్ సాలాన్ హైమవతానివ ॥ 2 ॥
ఏతేదుష్ప్రసహారాజన్బలినఃకామరూపిణః ।
దైత్యదానవసంకాశాయుద్ధేదేవపరాక్రమాః ॥ 3 ॥
ఏషాంకోటిసహస్రాణినవపంచచసప్తచ ।
తథాశంఖుసహస్రాణితథాబృందశతానిచ ॥ 4 ॥
ఏతేసుగ్రీవసచివాఃకిష్కింధానిలయాస్సదా ।
హరయోదేవగంధర్వైరుత్పన్నాఃకామరూపిణః ॥ 5 ॥
యౌతౌపశ్యసితిష్ఠంతౌకుమారౌదేవరూపిణౌ ।
మైందశ్చద్వివిదశ్చోభౌతాభ్యాంనాస్తిసమోయుధి ॥ 6 ॥
బ్రాహ్మణాసమమజ్ఞాతావమృతప్రాశినాపుభౌ ।
ఆశంసేతేయుథాలంకామేతౌమర్దితుమోజసా ॥ 7 ॥
యంతుపశ్యసితిష్టంతంప్రభిన్నమివకుంజరమ్ ।
యోబలాత్ క్షోభయేత్ క్రుద్ధస్సముద్రమపివానరః ॥ 8 ॥
ఏషోఽభిగంతాలంకాయావైదేహ్యాస్తవచప్రభోః ।
ఏనంపశ్యపురాదృష్టంవానరంపునరాగతమ్ ॥ 9 ॥
జ్యేష్ఠః కేసరిణః పుత్రో వాత ఆత్మజ ఇతి శ్రుతః ।
హనూమాన్ ఇతి విఖ్యాతో లన్ఘితో యేన సాగరః ॥ 10 ॥
కామరూపీహరిశ్రేష్టోబలరూపసమన్వితః ।
అనివార్యగతిశ్చైవయథాసతతగఃప్రభుః ॥ 11 ॥
ఉద్యంతభాస్కరందృష్టవాబాలఃకిలపిపాసితః ।
త్రియోజనసహస్రంతుఅధ్వానమవతీర్యహి ॥ 12 ॥
ఆదిత్యమాహరిష్యామినమేక్షుత్ప్రతియాస్యతి ।
ఇతిసంచింత్యమనసాపురైషబలదర్పితః ॥ 13 ॥
అనాధృష్యతమందేవమపిదేవర్షిదానవైః ।
అనాసాఘైవపతితోభాస్కరోదయనేగిరౌ ॥ 14 ॥
పతితస్యకపేరస్యహనురేకాశిలాతలే ।
కించిద్భిన్నాదృఢహనోర్హనూమానేషతేనవై ॥ 15 ॥
సత్యమాగమయోగేనమమైషవిదితోహరిః ।
నాస్యశక్యంబలంరూపంప్రభావోవాఽపిభాషితమ్ ॥ 16 ॥
ఏషఆశంసతేలంకామేకోమర్దితుమోజసా ।
యేవజాజ్వల్యతేఽపౌవైధూమకేతుస్తవాద్యవై ॥ 17 ॥
లంకాయాంనిహితశ్చాపికథంవిస్మరసేకపిమ్ ।
యశ్చైషోఽనంతరశ్శూరశ్శ్యామఃపద్మనిభేక్షణః ।
ఇక్ష్వాకూణామతిరథోలోకేవిఖ్యాతపౌరుష ॥ 18 ॥
యస్మిన్నచలతేధర్మోయోధర్మంనాతివర్తతే ।
యోబ్రాహ్మమస్త్రంవేదాంశ్చవేదవేదవిదాంవరః ॥ 19 ॥
యోభింద్యాద్గగనంబాణైఃపర్వతాంశ్చాపిదారయేత్ ।
యస్యమృత్యోరివక్రోధశ్శక్రస్యేవపరాక్రమః ॥ 20 ॥
యస్యభార్యాజనస్థానాత్సీతాచాపిహృతాత్వయా ।
సఏషరామస్త్వాంయోద్ధుంరాజన్సమభివర్తతే ॥ 21 ॥
యస్యైషదక్షిణేపార్శ్వేశుద్ధజాంబూనదప్రభః ।
విశాలవక్షాస్తామ్రాక్షోనీలకుంజితమూర్ధజః ॥ 22 ॥
ఏషోఽస్యలక్ష్మణోనామభ్రాతాప్రాణసమఃప్రియః ।
నయేయుద్ధేచకుశలస్సర్వశస్త్రభృతంవరః ॥ 23 ॥
అమర్షీదుర్జయోజేతావిక్రాంతోబుద్ధిమాన్ బలీ ।
రామస్యదక్షిణోబాహుర్నిత్యంప్రాణోబహిశ్చరః ॥ 24 ॥
నహ్యేషరాఘవస్యార్థేజీవితంపరిరక్షతి ।
ఏషైవాశంసతేయుద్ధేనిహంతుంసర్వరాక్షసాన్ ॥ 25 ॥
యస్తుసవ్యమసౌపక్షంరామస్యాశ్రిత్యతిష్ఠతి ।
రక్షోగణపరిక్షిప్తోరాజాహ్యేషవిభీషణః ॥ 26 ॥
శ్రీమతారాజరాజేనలంకాయామభిషేచితః ।
త్వామేవప్రతిసంరబ్దోయుద్ధాయైషోఽభివర్తతే ॥ 27 ॥
యంతుపస్యసితిష్ఠంతంమధ్యేగిరిమివాచలమ్ ।
సర్వశాఖామృగేంద్రాణాంభర్తారమమితౌజసమ్ ॥ 28 ॥
తేజయశసాబుద్ ధ్యాజ్ఞానేనాభిజనేనచ ।
యఃకపీనతిబభ్రాజహిమవానివపర్వతాన్ ॥ 29 ॥
కిష్కింధాంయస్సమధ్యాస్తేగుహాంసగహనద్రుమామ్ ।
దుర్గాంపర్వతదుర్గస్తాంప్రధానైస్సహయూథపైః ॥ 30 ॥
యస్యైషాకాంచనీమాలాశోభితేశతపుష్కరా ।
కాంతాదేవమనుష్యాణాంయస్యాంలక్ష్మీప్రతిష్ఠితా ॥ 31 ॥
ఏతాంచమాలాంతారాంచకపిరాజ్యంచశాశ్వతమ్ ।
సుగ్రీవోవాలినంహత్వారామేణప్రతిపాదితః ॥ 32 ॥
శతంశతసహస్రాణాంకోటిమాహుర్మనీషిణః ।
శతంకోటిసహస్రాణాంశంకుః ఇత్యభిధీయతే ॥ 33 ॥
శతంశంకుసహస్రాణాంమహాశంకుః ఇతిస్మృతః ॥ 34 ॥
మహాశంకుసహస్రాణాంశతంబృందమిహోచ్యతే ।
శతంబృందసహస్రాణాంమహావృందమితిస్మృతమ్ ॥ 35 ॥
మహాబృందసహస్రాణాంశతంపద్మమిహోచ్యతే ।
శతంపద్మసహస్రాణాంమహాపద్మమితిస్మృతిమ్ ॥ 36 ॥
మహాపద్మసహస్రాణాంశతంఖర్వమిహోచ్యతే ।
శతంఖర్వసహస్రాణాంమహాఖర్వమివోచ్యతే ॥ 37 ॥
మహాఖర్వసహస్రాణాం సముద్రమభిధీయతే ।
శతం సముద్రసాహస్రమోఘ ఇత్యభిధీయతే ॥ 38 ॥
శతమోఘసహస్రాణాం మహౌఘ ఇతి విశ్రుతః ।
ఏవం కోటి సహస్రేణ శన్కూనాం చ శతేన చ ॥ 39 ॥
మహాశంకుసహస్రేణతథాబృందశతేనచ ।
మహాబృందసహస్రేణతథాపద్మశతేనచ ॥ 40 ॥
హాపద్మసహస్రేణతథాఖర్వశతేనచ ।
సముద్రేణచతేనైవమహౌఘేనతథైవచ ॥ 41 ॥
ఏషకోటిమహౌఘేనసముద్రసదృశేనచ ।
విభీషణేనసచివైఃరాక్షసైఃపరివారితః ॥ 42 ॥
సుగ్రీవోవానరేంద్రస్త్వాంయుద్ధార్థమమవర్తతే ।
మహాబలవృతోనిత్యంమహాబలపరాక్రమః ॥ 43 ॥
ఇమాంమహారాజసమీక్ష్యవాహినీముపస్థితాంప్రజ్వలితగ్రహోపమామ్ ।
తతఃప్రయత్నఃపరమోవిధీయతాంయథాజయస్స్యాన్నపరైఃపరాజయః ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే అష్టావింశస్సర్గః ॥
