श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ षड्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
अनुज्ञातंतुरामेणतद्विमानमनुत्तमम् ।
हंसयुक्तंमहानादमुत्पपातविहायसम् ॥ 1 ॥
पातयित्वाततश्चक्षुस्सर्वतोरघुनंदनः ।
अब्रवीन्मैथिलींसीतांरामश्शशिनिभाननाम् ॥ 2 ॥
कैलासशिखराकारेत्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।
लंकामीक्षस्ववैदेहीनिर्मितांविश्वकर्मणा ॥ 3 ॥
एतदायोधनंपश्यमांसशोणितकर्दमम् ।
हरीणांराक्षसानां च सीते विशसनंमहत् ॥ 4 ॥
अत्रदत्तवरश्शेतेप्रमाथीराक्षसेश्वरः ।
तवहेतोर्विशालाक्षीनिहतोरावणोमया ॥ 5 ॥
कुंभकर्णोऽऽत्रनिहतःप्रहस्तश्चनिशाचरः ।
धूम्राक्षश्चात्रनिहतोवानरेणहनूमता ॥ 6 ॥
विद्युन्मालीहतश्चात्रसुषेणेनमहात्मना ।
लक्ष्मणेनेंद्राजिच्चात्ररावणिर्निहितोरणे ॥ 7 ॥
अंगदेनात्रनिहतोविकटोनामराक्षसः ।
विरूपाक्षश्चदुर्धर्षोमहापार्श्वमहोदरौ ॥ 8 ॥
अकंपनश्चनिहतोबलिनोऽऽन्ये च राक्षसाः ।
त्रिशिराश्चातिकायश्चदेवांतकनरांतकौ ॥ 9 ॥
युद्धोन्मत्तश्चमत्तश्चराक्षसप्रवरावुभौ ।
निकुंभश्चैवकुंभश्चकुंभकर्णात्मजौबली ॥ 10 ॥
वज्रदंष्ट्रश्चदंष्ट्रश्चबहवोराक्षसाहताः ।
मकराक्षश्चदुर्धर्षोमयायुधिनिपातितः ॥ 11 ॥
अकंपनश्चनिहतःशोणिताक्षश्चवीर्यवान् ।
यूपाक्षश्चप्रजंघश्चनिहतौतुमहाहवे ॥ 12 ॥
विद्युज्जिह्वोऽऽत्रनिहतोराक्षसोभीमदर्शनः ।
यज्ञशत्रुश्चनिहतःसुप्तघ्नश्चमहाबलः ॥ 13 ॥
सूर्यशत्रुश्चनिहतोब्रह्मशत्रुस्तथापरः ।
अत्रमंदोदरीनामभार्यातंपर्यदेवयत् ॥ 14 ॥
सपत्नीनांसहस्रेणसाग्रेणपरिवारिता ।
तत्तुदृश्यतेतीर्थंसमुद्रस्यवरानने ॥ 15 ॥
यत्रसागरमुत्तीर्यतांरात्रिमुषितावयम् ।
एषसेतुर्मयाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ॥ 16 ॥
तवहेतोर्विशालाक्षिनलसेतुःसुदुष्करः ।
पश्यसागरमक्षोभ्यंवैदेहिवरुणालयम् ॥ 17 ॥
अपारमभिगर्जंतंशंखशुक्तिसमाकुलम् ।
हिरण्यनाभंशैलेंद्रंकांचनंपश्यमैथिलि ॥ 18 ॥
विश्रमार्थंहनुमतोभित्त्वासागरमुत्थितम् ।
एततत्कुक्षौसमुद्रस्यस्कंधावारनिवेशनम् ॥ 19 ॥
अत्रपूर्वंमहादेवःप्रसादमकरोत्प्रभुः ।
एतत्तुदृश्यतेतीर्थंसागरस्यमहात्मनः ॥ 20 ॥
दूषणं चाग्रतो हत्वा त्रिशिरास्तदनंतम् ।
ततस्तेनार्दिता बाला रावणं समुपागता ॥ 21 ॥
अत्रराक्षसराजोऽऽयमाजगामविभीषणः ।
एषासादृश्यतेसीतेकिष्किंधाचित्रकानना ॥ 22 ॥
सुग्रीवस्यपुरीरम्यायत्रवालीमयाहतः ।
अथदृष्टवापुरींसीताकिष्किंधांवालिपालिताम् ॥ 23 ॥
अब्रवीत्पश्रितंवाक्यंरामंप्रणतसाध्वसा ।
सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतोनृप ॥ 24 ॥
अन्येषांवानरेंद्राणांस्त्रीभिःपरिवृताह्यहम् ।
गंतुमिच्छेसहायोध्यांराजधानींत्वयासह ॥ 25 ॥
एवमुक्तोऽऽथवैदेह्याराघवःप्रत्युवाचताम् ।
एवमस्त्वितिकिष्किंधांप्राप्यसंस्थाप्यराघवः ॥ 26 ॥
विमानंप्रेक्ष्यसुग्रीवंवाक्यमेतदुवाच ह ।
ब्रूहिवानरशूर्दूल सर्वान्वानरपुंगवान् ॥ 27 ॥
सीतां गृहीत्वा गच्छंतं वानराः पर्वतोपमाः ।
ददृशुर्विस्मितास्तत्र रावणं राक्षसाधिपम् ॥ 28 ॥
अभित्वरस्वसुग्रीव गच्छामःप्लवगाधिप ।
एवमुक्तस्तुसुग्रीवोरामेणामिततेजसा ॥ 29 ॥
वानराधिपतिश्रीमांस्स्सैश्चसर्वैस्समावृतः ।
प्रविश्यांतःपुरंशीघ्रंतारामुवदीक्ष्यसोऽऽब्रवीत् ॥ 30 ॥
प्रिये त्वंसहनाराभिर्वानराणांमहात्मनाम् ।
राघवेणाभ्यनुज्ञातामैथिलीप्रियकाम्यया ॥ 31 ॥
त्वरत्वमभिगच्छामोगृह्यवानरयोषितः ।
अयोध्यांदर्शयिष्यामःसर्वादशरथस्त्रियः ॥ 32 ॥
सुग्रीवस्य व चःश्रुत्वातारासर्वांगशोभना ।
आहूयचाब्रवीत्सर्वावानराणांतुयोषितः ॥ 33 ॥
सुग्रीवेणाभ्यनुज्ञातागंतुंसर्वैश्चवानरैः ।
ममचापिप्रियंकार्यमयोध्यादर्वनेन च ॥ 34 ॥
प्रवेशंचैवरामस्यपौरजानपदैस्सह ।
विभूतिंचैवसर्वासांस्त्रीणांदशरथस्य च ॥ 35 ॥
तारयाचाभ्यनुज्ञातास्सर्वावानरयोषितः ।
नेपथ्यविधिपूर्वंतुकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ॥ 36 ॥
अध्यारोहन्विमानंतत्सीतादर्शनकांक्षया ।
ताभिःसहोत्थितंशीघ्रंविमानंप्रेक्ष्यराघवः ॥ 37 ॥
ऋष्यमूकसमीपेतुवैदेहींपुनरब्रवीत् ।
दृश्यतेऽऽसौमहान्सीते सविद्युदिवतोयदः ॥ 38 ॥
ऋष्यमूकोगिरिवरःकांचनैर्धातुभिर्वृतः ।
त्राहंवानरेंद्रेणसुग्रीवेणसमागतः ॥ 39 ॥
समयश्चकृतःसीतेवधार्थंवालिनोमया ।
एषासादृश्यतेपंपानलिनीचित्रकानना ॥ 40 ॥
त्वयाविहीनोयत्राहंविललापसुदुःखितः ।
अस्यास्तीरेमयादृष्टाशबरीधर्मचारिणी ॥ 41 ॥
अत्रयोजनबाहुश्चकबंधोनिहतोमया ।
दृश्यतेऽऽसौजनस्थानेश्रीमान्सीते वनस्पतिः ॥ 42 ॥
जटायुश्चमहातेजास्तवहेतोर्विलासिनि ।
रावणेनहतोयत्रपक्षिणांप्रवरोबली ॥ 43 ॥
खरश्चनिहतोयत्रदूषणश्चनिपातितः ।
त्रिशिराश्चमहावीर्योमयाबाणैरजिह्मगैः ॥ 44 ॥
एतत्तदाश्रममदमस्माकंवरवर्णिनि ।
पर्णशालातथाचित्रादृश्यतेशुभदर्शने ॥ 45 ॥
यत्रत्वंराक्षसेंद्रेणरावणेनहृताबलात् ।
एषागोदावरीरम्याप्रसन्नसलिलाशुभा ॥ 46 ॥
अगस्त्यस्याश्रमश्चैव दृश्यते कदलीवृतः ।
दीप्तशैवाश्रमोह्येषसुतीक्षणस्यमहात्मनः ॥ 47 ॥
वैदेहिदृश्यतेचैवशरभंगाश्रमोमहान् ।
उपयातःसहस्राक्षोयत्रशक्रःपुरंदरः ॥ 48 ॥
एतेहितापसावासादृश्यंतेतनुमध्यमे ।
अत्रिःकुलपतिर्यत्रसूर्यवैश्वानरोपमः ॥ 49 ॥
अस्मिन् देशेमहाकायोविराधोनिहतोमया ।
अत्रसीते त्वयादृष्टवातापसीधर्मचारिणी ॥ 50 ॥
असौसुतनुशैलेंद्रत्रकूटःप्रकाशते ।
अत्रमांकैकयीपुत्रप्रसादयितुमागतः ॥ 51 ॥
एषासायमुनारम्यादृश्यतेचित्रकानना ।
भरद्वाजाश्रमःश्रीमांदृश्यतेचैषमैथिलि ॥ 52 ॥
इयं च दृश्यतेगंगापुण्यात्रिपथगानदी ।
नानाद्विजगणाकीर्णासंप्रपुष्पितकानना ॥ 53 ॥
शृंगिबेरपुरंचैतद्गुहोयत्रसखामम ।
एषासादृश्यतेसीतेसरयूर्यूपमालिनी ॥ 54 ॥
नानातरुशताकीर्णासंप्रपुष्पितकानना ।
एषासादृश्यतेसीतेराजधानीपितुर्मम ॥ 55 ॥
अयोध्यांकुरुवैदेहिप्रणामंपुनरागता ।
ततस्तेवानरास्सर्वेराक्षसास्सविभीषणाः ॥ 56 ॥
उत्पत्योत्पत्यसम्हृष्टास्तांपुरींददृशुस्तदा ।
ततस्तुतांपांडुरहर्म्यमालिनींविशालकक्ष्यांगजवाजिभिर्वृताम् ।
पुरीमपश्यन्प्लवगास्सराक्षसाःपुरींमहेंद्रस्ययथामरावतीम् ॥ 57 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे षड्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
