ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ନିହତଂ ଦୂଷଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଣେ ତ୍ରିଶିରସା ସହ ।
ଖରସ୍ୟାପ୍ୟଭଵତ୍ତ୍ରାସୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମସ୍ୟ ଵିକ୍ରମମ୍ ॥ 1 ॥
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସଂ ସୈନ୍ୟମଵିସହ୍ୟଂ ମହାବଲଃ ।
ହତମେକେନ ରାମେଣ ତ୍ରିଶିରୋଦୂଷଣାଵପି ॥ 2 ॥
ତଦ୍ବଲଂ ହତଭୂୟିଷ୍ଠଂ ଵିମନାଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ରାକ୍ଷସଃ ।
ଆସସାଦ ଖରୋ ରାମଂ ନମୁଚିର୍ଵାସଵଂ ୟଥା ॥ 3 ॥
ଵିକୃଷ୍ୟ ବଲଵଚ୍ଚାପଂ ନାରାଚାନ୍ରକ୍ତଭୋଜନାନ୍ ।
ଖରଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ରାମାୟ କ୍ରୁଦ୍ଧାନାଶୀଵିଷାନିଵ ॥ 4 ॥
ଜ୍ୟାଂ ଵିଧୂନ୍ଵଂସୁବହୁଶଶ୍ଶିକ୍ଷୟାସ୍ତ୍ରାଣି ଦର୍ଶୟନ୍ ।
ଚଚାର ସମରେ ମାର୍ଗାଂଛରୈ ରଥଗତଃ ଖରଃ ॥ 5 ॥
ସ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଦିଶୋ ବାଣୈଃ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚ ମହାରଥଃ ।
ପୂରୟାମାସ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋଽପି ସୁମହଦ୍ଧନୁଃ ॥ 6 ॥
ସ ସାୟକୈର୍ଦୁର୍ଵିସହୈସ୍ସସ୍ଫୁଲିଂଗୈରିଵାଗ୍ନିଭିଃ ।
ନଭଶ୍ଚକାରାଵିଵରଂ ପର୍ଜନ୍ୟ ଇଵ ଵୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ 7 ॥
ତଦ୍ବଭୂଵ ଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ଖରରାମଵିସର୍ଜିତୈଃ ।
ପର୍ୟାକାଶମନାକାଶଂ ସର୍ଵତଶ୍ଶରସଂକୁଲମ୍ ॥ 8 ॥
ଶରଜାଲାଵୃତସ୍ସୂର୍ୟୋ ନ ତଦା ସ୍ମ ପ୍ରକାଶତେ ।
ଅନ୍ୟୋନ୍ୟଵଧସଂରଂଭାଦୁଭୟୋସ୍ସଂପ୍ରୟୁଧ୍ୟତୋଃ ॥ 9 ॥
ତତୋ ନାଲୀକନାରାଚୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିକର୍ଣିଭିଃ ।
ଆଜଘାନ ଖରୋ ରାମଂ ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପମ୍ ॥ 10 ॥
ତଂ ରଥସ୍ଥଂ ଧନୁଷ୍ପାଣିଂ ରାକ୍ଷସଂ ପର୍ୟଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ଦଦୃଶୁସ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ପାଶହସ୍ତମିଵାଂତକମ୍ ॥ 11 ॥
ହଂତାରଂ ସର୍ଵସୈନ୍ୟସ୍ୟ ପୌରୁଷେ ପର୍ୟଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ପରିଶ୍ରାଂତଂ ମହାସତ୍ଵଂ ମେନେ ରାମଂ ଖରସ୍ତଦା ॥ 12 ॥
ତଂ ସିଂହମିଵ ଵିକ୍ରାଂତଂ ସିଂହଵିକ୍ରାଂତଗାମିନମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୋଦ୍ଵିଜତେ ରାମଃ ସିଂହଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗଂ ୟଥା ॥ 13 ॥
ତତଃ ସୂର୍ୟନିକାଶେନ ରଥେନ ମହତା ଖରଃ ।
ଆସସାଦ ରଣେ ରାମଂ ପତଂଗ ଇଵ ପାଵକମ୍ ॥ 14 ॥
ତତୋଽସ୍ୟ ସଶରଂ ଚାପଂ ମୁଷ୍ଟିଦେଶେ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଖରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ରାମସ୍ୟ ଦର୍ଶୟନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍ ॥ 15 ॥
ସ ପୁନସ୍ତ୍ଵପରାନ୍ସପ୍ତ ଶରାନାଦାୟ ଵର୍ମଣି ।
ନିଜଘାନ ଖରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଶକ୍ରାଶନିସମପ୍ରଭାନ୍ ॥ 16 ॥
ତତସ୍ତତ୍ପ୍ରହତଂ ବାଣୈଃ ଖରମୁକ୍ତୈସ୍ସୁପର୍ଵଭିଃ ।
ପପାତ କଵଚଂ ଭୂମୌ ରାମସ୍ୟାଦିତ୍ୟଵର୍ଚସଃ ॥ 17 ॥
ତତଶ୍ଶରସହସ୍ରେଣ ରାମମପ୍ରତିମୌଜସମ୍ ।
ଅର୍ଦୟିତ୍ଵା ମହାନାଦଂ ନନାଦ ସମରେ ଖରଃ ॥ 18 ॥
ସ ଶରୈରର୍ଦିତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ରାଘଵଃ ।
ରରାଜ ସମରେ ରାମୋ ଵିଧୂମୋଽଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍ ॥ 19 ॥
ତତୋ ଗଂଭୀରନିର୍ହ୍ରାଦଂ ରାମଶ୍ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ।
ଚକାରାଂତାୟ ସ ରିପୋସ୍ସଜ୍ୟମନ୍ୟନ୍ମହଦ୍ଧନୁଃ ॥ 20 ॥
ସୁମହଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ୟତ୍ତଦତିସୃଷ୍ଟଂ ମହର୍ଷିଣା ।
ଵରଂ ତଦ୍ଧନୁରୁଦ୍ୟମ୍ୟ ଖରଂ ସମଭିଧାଵତ ॥ 21 ॥
ତତଃ କନକପୁଂଖୈସ୍ତୁ ଶରୈସ୍ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ ।
ବିଭେଦ ରାମସ୍ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଖରସ୍ୟ ସମରେ ଧ୍ଵଜମ୍ ॥ 22 ॥
ସ ଦର୍ଶନୀୟୋ ବହୁଧା ଵିକୀର୍ଣଃ କାଂଚନଧ୍ଵଜଃ ।
ଜଗାମ ଧରଣୀଂ ସୂର୍ୟୋ ଦେଵତାନାମିଵାଜ୍ଞୟା ॥ 23 ॥
ତଂ ଚତୁର୍ଭିଃ ଖରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାମଂ ଗାତ୍ରେଷୁ ମାର୍ଗଣୈଃ ।
ଵିଵ୍ୟାଧ ୟୁଧି ମର୍ମଜ୍ଞୋ ମାତଂଗମିଵ ତୋମରୈଃ ॥ 24 ॥
ସ ରାମୋ ବହୁଭିର୍ବାଣୈଃ ଖରକାର୍ମୁକନିସ୍ସୃତୈଃ ।
ଵିଦ୍ଧୋ ରୁଧିରସିକ୍ତାଂଗୋ ବଭୂଵ ରୁଷିତୋ ଭୃଶମ୍ ॥ 25 ॥
ସ ଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଗୃହ୍ୟ ପରମାହଵେ ।
ମୁମୋଚ ପରମେଷ୍ଵାସଷ୍ଷଟ୍ଛରାନଭିଲକ୍ଷିତାନ୍ ॥ 26 ॥
ଶିରସ୍ୟେକେନ ବାଣେନ ଦ୍ଵାଭ୍ୟାଂ ବହ୍ଵୋରଥାର୍ଦୟତ୍ ।
ତ୍ରିଭିଶ୍ଚଂଦ୍ରାର୍ଧଵକ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵକ୍ଷସ୍ୟଭିଜଘାନ ହ ॥ 27 ॥
ତତଃ ପଶ୍ଚାନ୍ମହାତେଜା ନାରାଚାନ୍ଭାସ୍କରୋପମାନ୍ ।
ଜିଘାଂସୂ ରାକ୍ଷସଂକୃଦ୍ଧସ୍ତ୍ରୟୋଦଶ ସମାଦଦେ ॥ 28 ॥
ତତୋଽସ୍ୟ ୟୁଗମେକେନ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରୋ ହୟାନ୍ ।
ଷଷ୍ଠେନ ତୁ ଶିରସ୍ସଂଖ୍ୟେ ଖରସ୍ୟ ରଥସାରଥେଃ ॥ 29 ॥
ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଵେଣୁଂ ବଲଵାଂଦ୍ଵାଭ୍ୟାମକ୍ଷଂ ମହାବଲଃ ।
ଦ୍ଵାଦଶେନ ତୁ ବାଣେନ ଖରସ୍ୟ ସଶରଂ ଧନୁଃ ॥ 30 ॥
ଛିତ୍ଵା ଵଜ୍ରନିକାଶେନ ରାଘଵଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ।
ତ୍ରୟୋଦଶେନେଂଦ୍ରସମୋ ବିଭେଦ ସମରେ ଖରମ୍ ॥ 31 ॥
ପ୍ରଭଗ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ ।
ଗଦାପାଣିରଵପ୍ଲୁତ୍ୟ ତସ୍ଥୌ ଭୂମୌ ଖରସ୍ତଦା ॥ 32 ॥
ତତ୍କର୍ମ ରାମସ୍ୟ ମହାରଥସ୍ୟ ସମେତ୍ୟ ଦେଵାଶ୍ଚ ମହର୍ଷୟଶ୍ଚ ।
ଅପୂଜୟନ୍ପ୍ରାଂଜଲୟଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ତଦା ଵିମାନାଗ୍ରଗତାସ୍ସମେତାଃ ॥ 33 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
