శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ షడ్వింశత్యధికశతతమస్సర్గః ।
అనుజ్ఞాతంతురామేణతద్విమానమనుత్తమమ్ ।
హంసయుక్తంమహానాదముత్పపాతవిహాయసమ్ ॥ 1 ॥
పాతయిత్వాతతశ్చక్షుస్సర్వతోరఘునందనః ।
అబ్రవీన్మైథిలీంసీతాంరామశ్శశినిభాననామ్ ॥ 2 ॥
కైలాసశిఖరాకారేత్రికూటశిఖరేస్థితామ్ ।
లంకామీక్షస్వవైదేహీనిర్మితాంవిశ్వకర్మణా ॥ 3 ॥
ఏతదాయోధనంపశ్యమాంసశోణితకర్దమమ్ ।
హరీణాంరాక్షసానాం చ సీతే విశసనంమహత్ ॥ 4 ॥
అత్రదత్తవరశ్శేతేప్రమాథీరాక్షసేశ్వరః ।
తవహేతోర్విశాలాక్షీనిహతోరావణోమయా ॥ 5 ॥
కుంభకర్ణోఽఽత్రనిహతఃప్రహస్తశ్చనిశాచరః ।
ధూమ్రాక్షశ్చాత్రనిహతోవానరేణహనూమతా ॥ 6 ॥
విద్యున్మాలీహతశ్చాత్రసుషేణేనమహాత్మనా ।
లక్ష్మణేనేంద్రాజిచ్చాత్రరావణిర్నిహితోరణే ॥ 7 ॥
అంగదేనాత్రనిహతోవికటోనామరాక్షసః ।
విరూపాక్షశ్చదుర్ధర్షోమహాపార్శ్వమహోదరౌ ॥ 8 ॥
అకంపనశ్చనిహతోబలినోఽఽన్యే చ రాక్షసాః ।
త్రిశిరాశ్చాతికాయశ్చదేవాంతకనరాంతకౌ ॥ 9 ॥
యుద్ధోన్మత్తశ్చమత్తశ్చరాక్షసప్రవరావుభౌ ।
నికుంభశ్చైవకుంభశ్చకుంభకర్ణాత్మజౌబలీ ॥ 10 ॥
వజ్రదంష్ట్రశ్చదంష్ట్రశ్చబహవోరాక్షసాహతాః ।
మకరాక్షశ్చదుర్ధర్షోమయాయుధినిపాతితః ॥ 11 ॥
అకంపనశ్చనిహతఃశోణితాక్షశ్చవీర్యవాన్ ।
యూపాక్షశ్చప్రజంఘశ్చనిహతౌతుమహాహవే ॥ 12 ॥
విద్యుజ్జిహ్వోఽఽత్రనిహతోరాక్షసోభీమదర్శనః ।
యజ్ఞశత్రుశ్చనిహతఃసుప్తఘ్నశ్చమహాబలః ॥ 13 ॥
సూర్యశత్రుశ్చనిహతోబ్రహ్మశత్రుస్తథాపరః ।
అత్రమందోదరీనామభార్యాతంపర్యదేవయత్ ॥ 14 ॥
సపత్నీనాంసహస్రేణసాగ్రేణపరివారితా ।
తత్తుదృశ్యతేతీర్థంసముద్రస్యవరాననే ॥ 15 ॥
యత్రసాగరముత్తీర్యతాంరాత్రిముషితావయమ్ ।
ఏషసేతుర్మయాబద్ధస్సాగరేసలిలార్ణవే ॥ 16 ॥
తవహేతోర్విశాలాక్షినలసేతుఃసుదుష్కరః ।
పశ్యసాగరమక్షోభ్యంవైదేహివరుణాలయమ్ ॥ 17 ॥
అపారమభిగర్జంతంశంఖశుక్తిసమాకులమ్ ।
హిరణ్యనాభంశైలేంద్రంకాంచనంపశ్యమైథిలి ॥ 18 ॥
విశ్రమార్థంహనుమతోభిత్త్వాసాగరముత్థితమ్ ।
ఏతతత్కుక్షౌసముద్రస్యస్కంధావారనివేశనమ్ ॥ 19 ॥
అత్రపూర్వంమహాదేవఃప్రసాదమకరోత్ప్రభుః ।
ఏతత్తుదృశ్యతేతీర్థంసాగరస్యమహాత్మనః ॥ 20 ॥
దూషణం చాగ్రతో హత్వా త్రిశిరాస్తదనంతమ్ ।
తతస్తేనార్దితా బాలా రావణం సముపాగతా ॥ 21 ॥
అత్రరాక్షసరాజోఽఽయమాజగామవిభీషణః ।
ఏషాసాదృశ్యతేసీతేకిష్కింధాచిత్రకాననా ॥ 22 ॥
సుగ్రీవస్యపురీరమ్యాయత్రవాలీమయాహతః ।
అథదృష్టవాపురీంసీతాకిష్కింధాంవాలిపాలితామ్ ॥ 23 ॥
అబ్రవీత్పశ్రితంవాక్యంరామంప్రణతసాధ్వసా ।
సుగ్రీవప్రియభార్యాభిస్తారాప్రముఖతోనృప ॥ 24 ॥
అన్యేషాంవానరేంద్రాణాంస్త్రీభిఃపరివృతాహ్యహమ్ ।
గంతుమిచ్ఛేసహాయోధ్యాంరాజధానీంత్వయాసహ ॥ 25 ॥
ఏవముక్తోఽఽథవైదేహ్యారాఘవఃప్రత్యువాచతామ్ ।
ఏవమస్త్వితికిష్కింధాంప్రాప్యసంస్థాప్యరాఘవః ॥ 26 ॥
విమానంప్రేక్ష్యసుగ్రీవంవాక్యమేతదువాచ హ ।
బ్రూహివానరశూర్దూల సర్వాన్వానరపుంగవాన్ ॥ 27 ॥
సీతాం గృహీత్వా గచ్ఛంతం వానరాః పర్వతోపమాః ।
దదృశుర్విస్మితాస్తత్ర రావణం రాక్షసాధిపమ్ ॥ 28 ॥
అభిత్వరస్వసుగ్రీవ గచ్ఛామఃప్లవగాధిప ।
ఏవముక్తస్తుసుగ్రీవోరామేణామితతేజసా ॥ 29 ॥
వానరాధిపతిశ్రీమాంస్స్సైశ్చసర్వైస్సమావృతః ।
ప్రవిశ్యాంతఃపురంశీఘ్రంతారామువదీక్ష్యసోఽఽబ్రవీత్ ॥ 30 ॥
ప్రియే త్వంసహనారాభిర్వానరాణాంమహాత్మనామ్ ।
రాఘవేణాభ్యనుజ్ఞాతామైథిలీప్రియకామ్యయా ॥ 31 ॥
త్వరత్వమభిగచ్ఛామోగృహ్యవానరయోషితః ।
అయోధ్యాందర్శయిష్యామఃసర్వాదశరథస్త్రియః ॥ 32 ॥
సుగ్రీవస్య వ చఃశ్రుత్వాతారాసర్వాంగశోభనా ।
ఆహూయచాబ్రవీత్సర్వావానరాణాంతుయోషితః ॥ 33 ॥
సుగ్రీవేణాభ్యనుజ్ఞాతాగంతుంసర్వైశ్చవానరైః ।
మమచాపిప్రియంకార్యమయోధ్యాదర్వనేన చ ॥ 34 ॥
ప్రవేశంచైవరామస్యపౌరజానపదైస్సహ ।
విభూతించైవసర్వాసాంస్త్రీణాందశరథస్య చ ॥ 35 ॥
తారయాచాభ్యనుజ్ఞాతాస్సర్వావానరయోషితః ।
నేపథ్యవిధిపూర్వంతుకృత్వాచాపిప్రదక్షిణమ్ ॥ 36 ॥
అధ్యారోహన్విమానంతత్సీతాదర్శనకాంక్షయా ।
తాభిఃసహోత్థితంశీఘ్రంవిమానంప్రేక్ష్యరాఘవః ॥ 37 ॥
ఋష్యమూకసమీపేతువైదేహీంపునరబ్రవీత్ ।
దృశ్యతేఽఽసౌమహాన్సీతే సవిద్యుదివతోయదః ॥ 38 ॥
ఋష్యమూకోగిరివరఃకాంచనైర్ధాతుభిర్వృతః ।
త్రాహంవానరేంద్రేణసుగ్రీవేణసమాగతః ॥ 39 ॥
సమయశ్చకృతఃసీతేవధార్థంవాలినోమయా ।
ఏషాసాదృశ్యతేపంపానలినీచిత్రకాననా ॥ 40 ॥
త్వయావిహీనోయత్రాహంవిలలాపసుదుఃఖితః ।
అస్యాస్తీరేమయాదృష్టాశబరీధర్మచారిణీ ॥ 41 ॥
అత్రయోజనబాహుశ్చకబంధోనిహతోమయా ।
దృశ్యతేఽఽసౌజనస్థానేశ్రీమాన్సీతే వనస్పతిః ॥ 42 ॥
జటాయుశ్చమహాతేజాస్తవహేతోర్విలాసిని ।
రావణేనహతోయత్రపక్షిణాంప్రవరోబలీ ॥ 43 ॥
ఖరశ్చనిహతోయత్రదూషణశ్చనిపాతితః ।
త్రిశిరాశ్చమహావీర్యోమయాబాణైరజిహ్మగైః ॥ 44 ॥
ఏతత్తదాశ్రమమదమస్మాకంవరవర్ణిని ।
పర్ణశాలాతథాచిత్రాదృశ్యతేశుభదర్శనే ॥ 45 ॥
యత్రత్వంరాక్షసేంద్రేణరావణేనహృతాబలాత్ ।
ఏషాగోదావరీరమ్యాప్రసన్నసలిలాశుభా ॥ 46 ॥
అగస్త్యస్యాశ్రమశ్చైవ దృశ్యతే కదలీవృతః ।
దీప్తశైవాశ్రమోహ్యేషసుతీక్షణస్యమహాత్మనః ॥ 47 ॥
వైదేహిదృశ్యతేచైవశరభంగాశ్రమోమహాన్ ।
ఉపయాతఃసహస్రాక్షోయత్రశక్రఃపురందరః ॥ 48 ॥
ఏతేహితాపసావాసాదృశ్యంతేతనుమధ్యమే ।
అత్రిఃకులపతిర్యత్రసూర్యవైశ్వానరోపమః ॥ 49 ॥
అస్మిన్ దేశేమహాకాయోవిరాధోనిహతోమయా ।
అత్రసీతే త్వయాదృష్టవాతాపసీధర్మచారిణీ ॥ 50 ॥
అసౌసుతనుశైలేంద్రత్రకూటఃప్రకాశతే ।
అత్రమాంకైకయీపుత్రప్రసాదయితుమాగతః ॥ 51 ॥
ఏషాసాయమునారమ్యాదృశ్యతేచిత్రకాననా ।
భరద్వాజాశ్రమఃశ్రీమాందృశ్యతేచైషమైథిలి ॥ 52 ॥
ఇయం చ దృశ్యతేగంగాపుణ్యాత్రిపథగానదీ ।
నానాద్విజగణాకీర్ణాసంప్రపుష్పితకాననా ॥ 53 ॥
శృంగిబేరపురంచైతద్గుహోయత్రసఖామమ ।
ఏషాసాదృశ్యతేసీతేసరయూర్యూపమాలినీ ॥ 54 ॥
నానాతరుశతాకీర్ణాసంప్రపుష్పితకాననా ।
ఏషాసాదృశ్యతేసీతేరాజధానీపితుర్మమ ॥ 55 ॥
అయోధ్యాంకురువైదేహిప్రణామంపునరాగతా ।
తతస్తేవానరాస్సర్వేరాక్షసాస్సవిభీషణాః ॥ 56 ॥
ఉత్పత్యోత్పత్యసమ్హృష్టాస్తాంపురీందదృశుస్తదా ।
తతస్తుతాంపాండురహర్మ్యమాలినీంవిశాలకక్ష్యాంగజవాజిభిర్వృతామ్ ।
పురీమపశ్యన్ప్లవగాస్సరాక్షసాఃపురీంమహేంద్రస్యయథామరావతీమ్ ॥ 57 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే షడ్వింశత్యధికశతతమస్సర్గః ॥
