શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ષડ્વિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
અનુજ્ઞાતંતુરામેણતદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ।
હંસયુક્તંમહાનાદમુત્પપાતવિહાયસમ્ ॥ 1 ॥
પાતયિત્વાતતશ્ચક્ષુસ્સર્વતોરઘુનંદનઃ ।
અબ્રવીન્મૈથિલીંસીતાંરામશ્શશિનિભાનનામ્ ॥ 2 ॥
કૈલાસશિખરાકારેત્રિકૂટશિખરેસ્થિતામ્ ।
લંકામીક્ષસ્વવૈદેહીનિર્મિતાંવિશ્વકર્મણા ॥ 3 ॥
એતદાયોધનંપશ્યમાંસશોણિતકર્દમમ્ ।
હરીણાંરાક્ષસાનાં ચ સીતે વિશસનંમહત્ ॥ 4 ॥
અત્રદત્તવરશ્શેતેપ્રમાથીરાક્ષસેશ્વરઃ ।
તવહેતોર્વિશાલાક્ષીનિહતોરાવણોમયા ॥ 5 ॥
કુંભકર્ણોઽઽત્રનિહતઃપ્રહસ્તશ્ચનિશાચરઃ ।
ધૂમ્રાક્ષશ્ચાત્રનિહતોવાનરેણહનૂમતા ॥ 6 ॥
વિદ્યુન્માલીહતશ્ચાત્રસુષેણેનમહાત્મના ।
લક્ષ્મણેનેંદ્રાજિચ્ચાત્રરાવણિર્નિહિતોરણે ॥ 7 ॥
અંગદેનાત્રનિહતોવિકટોનામરાક્ષસઃ ।
વિરૂપાક્ષશ્ચદુર્ધર્ષોમહાપાર્શ્વમહોદરૌ ॥ 8 ॥
અકંપનશ્ચનિહતોબલિનોઽઽન્યે ચ રાક્ષસાઃ ।
ત્રિશિરાશ્ચાતિકાયશ્ચદેવાંતકનરાંતકૌ ॥ 9 ॥
યુદ્ધોન્મત્તશ્ચમત્તશ્ચરાક્ષસપ્રવરાવુભૌ ।
નિકુંભશ્ચૈવકુંભશ્ચકુંભકર્ણાત્મજૌબલી ॥ 10 ॥
વજ્રદંષ્ટ્રશ્ચદંષ્ટ્રશ્ચબહવોરાક્ષસાહતાઃ ।
મકરાક્ષશ્ચદુર્ધર્ષોમયાયુધિનિપાતિતઃ ॥ 11 ॥
અકંપનશ્ચનિહતઃશોણિતાક્ષશ્ચવીર્યવાન્ ।
યૂપાક્ષશ્ચપ્રજંઘશ્ચનિહતૌતુમહાહવે ॥ 12 ॥
વિદ્યુજ્જિહ્વોઽઽત્રનિહતોરાક્ષસોભીમદર્શનઃ ।
યજ્ઞશત્રુશ્ચનિહતઃસુપ્તઘ્નશ્ચમહાબલઃ ॥ 13 ॥
સૂર્યશત્રુશ્ચનિહતોબ્રહ્મશત્રુસ્તથાપરઃ ।
અત્રમંદોદરીનામભાર્યાતંપર્યદેવયત્ ॥ 14 ॥
સપત્નીનાંસહસ્રેણસાગ્રેણપરિવારિતા ।
તત્તુદૃશ્યતેતીર્થંસમુદ્રસ્યવરાનને ॥ 15 ॥
યત્રસાગરમુત્તીર્યતાંરાત્રિમુષિતાવયમ્ ।
એષસેતુર્મયાબદ્ધસ્સાગરેસલિલાર્ણવે ॥ 16 ॥
તવહેતોર્વિશાલાક્ષિનલસેતુઃસુદુષ્કરઃ ।
પશ્યસાગરમક્ષોભ્યંવૈદેહિવરુણાલયમ્ ॥ 17 ॥
અપારમભિગર્જંતંશંખશુક્તિસમાકુલમ્ ।
હિરણ્યનાભંશૈલેંદ્રંકાંચનંપશ્યમૈથિલિ ॥ 18 ॥
વિશ્રમાર્થંહનુમતોભિત્ત્વાસાગરમુત્થિતમ્ ।
એતતત્કુક્ષૌસમુદ્રસ્યસ્કંધાવારનિવેશનમ્ ॥ 19 ॥
અત્રપૂર્વંમહાદેવઃપ્રસાદમકરોત્પ્રભુઃ ।
એતત્તુદૃશ્યતેતીર્થંસાગરસ્યમહાત્મનઃ ॥ 20 ॥
દૂષણં ચાગ્રતો હત્વા ત્રિશિરાસ્તદનંતમ્ ।
તતસ્તેનાર્દિતા બાલા રાવણં સમુપાગતા ॥ 21 ॥
અત્રરાક્ષસરાજોઽઽયમાજગામવિભીષણઃ ।
એષાસાદૃશ્યતેસીતેકિષ્કિંધાચિત્રકાનના ॥ 22 ॥
સુગ્રીવસ્યપુરીરમ્યાયત્રવાલીમયાહતઃ ।
અથદૃષ્ટવાપુરીંસીતાકિષ્કિંધાંવાલિપાલિતામ્ ॥ 23 ॥
અબ્રવીત્પશ્રિતંવાક્યંરામંપ્રણતસાધ્વસા ।
સુગ્રીવપ્રિયભાર્યાભિસ્તારાપ્રમુખતોનૃપ ॥ 24 ॥
અન્યેષાંવાનરેંદ્રાણાંસ્ત્રીભિઃપરિવૃતાહ્યહમ્ ।
ગંતુમિચ્છેસહાયોધ્યાંરાજધાનીંત્વયાસહ ॥ 25 ॥
એવમુક્તોઽઽથવૈદેહ્યારાઘવઃપ્રત્યુવાચતામ્ ।
એવમસ્ત્વિતિકિષ્કિંધાંપ્રાપ્યસંસ્થાપ્યરાઘવઃ ॥ 26 ॥
વિમાનંપ્રેક્ષ્યસુગ્રીવંવાક્યમેતદુવાચ હ ।
બ્રૂહિવાનરશૂર્દૂલ સર્વાન્વાનરપુંગવાન્ ॥ 27 ॥
સીતાં ગૃહીત્વા ગચ્છંતં વાનરાઃ પર્વતોપમાઃ ।
દદૃશુર્વિસ્મિતાસ્તત્ર રાવણં રાક્ષસાધિપમ્ ॥ 28 ॥
અભિત્વરસ્વસુગ્રીવ ગચ્છામઃપ્લવગાધિપ ।
એવમુક્તસ્તુસુગ્રીવોરામેણામિતતેજસા ॥ 29 ॥
વાનરાધિપતિશ્રીમાંસ્સ્સૈશ્ચસર્વૈસ્સમાવૃતઃ ।
પ્રવિશ્યાંતઃપુરંશીઘ્રંતારામુવદીક્ષ્યસોઽઽબ્રવીત્ ॥ 30 ॥
પ્રિયે ત્વંસહનારાભિર્વાનરાણાંમહાત્મનામ્ ।
રાઘવેણાભ્યનુજ્ઞાતામૈથિલીપ્રિયકામ્યયા ॥ 31 ॥
ત્વરત્વમભિગચ્છામોગૃહ્યવાનરયોષિતઃ ।
અયોધ્યાંદર્શયિષ્યામઃસર્વાદશરથસ્ત્રિયઃ ॥ 32 ॥
સુગ્રીવસ્ય વ ચઃશ્રુત્વાતારાસર્વાંગશોભના ।
આહૂયચાબ્રવીત્સર્વાવાનરાણાંતુયોષિતઃ ॥ 33 ॥
સુગ્રીવેણાભ્યનુજ્ઞાતાગંતુંસર્વૈશ્ચવાનરૈઃ ।
મમચાપિપ્રિયંકાર્યમયોધ્યાદર્વનેન ચ ॥ 34 ॥
પ્રવેશંચૈવરામસ્યપૌરજાનપદૈસ્સહ ।
વિભૂતિંચૈવસર્વાસાંસ્ત્રીણાંદશરથસ્ય ચ ॥ 35 ॥
તારયાચાભ્યનુજ્ઞાતાસ્સર્વાવાનરયોષિતઃ ।
નેપથ્યવિધિપૂર્વંતુકૃત્વાચાપિપ્રદક્ષિણમ્ ॥ 36 ॥
અધ્યારોહન્વિમાનંતત્સીતાદર્શનકાંક્ષયા ।
તાભિઃસહોત્થિતંશીઘ્રંવિમાનંપ્રેક્ષ્યરાઘવઃ ॥ 37 ॥
ઋષ્યમૂકસમીપેતુવૈદેહીંપુનરબ્રવીત્ ।
દૃશ્યતેઽઽસૌમહાન્સીતે સવિદ્યુદિવતોયદઃ ॥ 38 ॥
ઋષ્યમૂકોગિરિવરઃકાંચનૈર્ધાતુભિર્વૃતઃ ।
ત્રાહંવાનરેંદ્રેણસુગ્રીવેણસમાગતઃ ॥ 39 ॥
સમયશ્ચકૃતઃસીતેવધાર્થંવાલિનોમયા ।
એષાસાદૃશ્યતેપંપાનલિનીચિત્રકાનના ॥ 40 ॥
ત્વયાવિહીનોયત્રાહંવિલલાપસુદુઃખિતઃ ।
અસ્યાસ્તીરેમયાદૃષ્ટાશબરીધર્મચારિણી ॥ 41 ॥
અત્રયોજનબાહુશ્ચકબંધોનિહતોમયા ।
દૃશ્યતેઽઽસૌજનસ્થાનેશ્રીમાન્સીતે વનસ્પતિઃ ॥ 42 ॥
જટાયુશ્ચમહાતેજાસ્તવહેતોર્વિલાસિનિ ।
રાવણેનહતોયત્રપક્ષિણાંપ્રવરોબલી ॥ 43 ॥
ખરશ્ચનિહતોયત્રદૂષણશ્ચનિપાતિતઃ ।
ત્રિશિરાશ્ચમહાવીર્યોમયાબાણૈરજિહ્મગૈઃ ॥ 44 ॥
એતત્તદાશ્રમમદમસ્માકંવરવર્ણિનિ ।
પર્ણશાલાતથાચિત્રાદૃશ્યતેશુભદર્શને ॥ 45 ॥
યત્રત્વંરાક્ષસેંદ્રેણરાવણેનહૃતાબલાત્ ।
એષાગોદાવરીરમ્યાપ્રસન્નસલિલાશુભા ॥ 46 ॥
અગસ્ત્યસ્યાશ્રમશ્ચૈવ દૃશ્યતે કદલીવૃતઃ ।
દીપ્તશૈવાશ્રમોહ્યેષસુતીક્ષણસ્યમહાત્મનઃ ॥ 47 ॥
વૈદેહિદૃશ્યતેચૈવશરભંગાશ્રમોમહાન્ ।
ઉપયાતઃસહસ્રાક્ષોયત્રશક્રઃપુરંદરઃ ॥ 48 ॥
એતેહિતાપસાવાસાદૃશ્યંતેતનુમધ્યમે ।
અત્રિઃકુલપતિર્યત્રસૂર્યવૈશ્વાનરોપમઃ ॥ 49 ॥
અસ્મિન્ દેશેમહાકાયોવિરાધોનિહતોમયા ।
અત્રસીતે ત્વયાદૃષ્ટવાતાપસીધર્મચારિણી ॥ 50 ॥
અસૌસુતનુશૈલેંદ્રત્રકૂટઃપ્રકાશતે ।
અત્રમાંકૈકયીપુત્રપ્રસાદયિતુમાગતઃ ॥ 51 ॥
એષાસાયમુનારમ્યાદૃશ્યતેચિત્રકાનના ।
ભરદ્વાજાશ્રમઃશ્રીમાંદૃશ્યતેચૈષમૈથિલિ ॥ 52 ॥
ઇયં ચ દૃશ્યતેગંગાપુણ્યાત્રિપથગાનદી ।
નાનાદ્વિજગણાકીર્ણાસંપ્રપુષ્પિતકાનના ॥ 53 ॥
શૃંગિબેરપુરંચૈતદ્ગુહોયત્રસખામમ ।
એષાસાદૃશ્યતેસીતેસરયૂર્યૂપમાલિની ॥ 54 ॥
નાનાતરુશતાકીર્ણાસંપ્રપુષ્પિતકાનના ।
એષાસાદૃશ્યતેસીતેરાજધાનીપિતુર્મમ ॥ 55 ॥
અયોધ્યાંકુરુવૈદેહિપ્રણામંપુનરાગતા ।
તતસ્તેવાનરાસ્સર્વેરાક્ષસાસ્સવિભીષણાઃ ॥ 56 ॥
ઉત્પત્યોત્પત્યસમ્હૃષ્ટાસ્તાંપુરીંદદૃશુસ્તદા ।
તતસ્તુતાંપાંડુરહર્મ્યમાલિનીંવિશાલકક્ષ્યાંગજવાજિભિર્વૃતામ્ ।
પુરીમપશ્યન્પ્લવગાસ્સરાક્ષસાઃપુરીંમહેંદ્રસ્યયથામરાવતીમ્ ॥ 57 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ષડ્વિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
