શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
ભર્તારંનિહતંદૃષ્ટવાલક્ષ્મણંચમહાબલમ્ ।
વિલલાપભૃશંસીતાકરુણંશોકકર્શિતા ॥ 1 ॥
ઊચુર્લક્ષણિકાયેમાંપુત્રિણ્યવિધવેતિચ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 2 ॥
યજ્વનોમહિષીંયેમામૂચુઃપત્નીંચસત્ત્રિણઃ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 3 ॥
ઊચુસ્સંશ્રવણેયેમાંદ્વિજાઃકાર્તાંતિકાશ્શુભામ્ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 4 ॥
વીરપાર્થિવપત્નીત્વાંયેવિદુર્ભર્તૃપૂજિતામ્ ।
તેઽદ્યસર્વેહતેરામેજ્ઞાનિનોઽનૃતવાદિનઃ ॥ 5 ॥
ઇમાનિખલુપદ્માનિપાદયોર્યૈઃકુલસ્ત્રિયઃ ।
અધિરાજ્યેઽભિષિચ્યંતેનરેંદ્રૈઃપતિભિઃસહ ॥ 6 ॥
વૈધવ્યંયાંતિયૈર્નાર્યોઽલક્ષણૈર્ભાગ્યદુર્લભાઃ ।
નાત્મનંતાનિપશ્યામિપશ્યંતીહતલક્ષણા ॥ 7 ॥
સત્યનામાનિપદ્માનિસ્ત્રીણામુક્તાનિલક્ષણૈઃ ।
તાન્યદ્યનિહતેરામેવિતથાનિભવંતિમે ॥ 8 ॥
કેશાહ્ સૂક્ષ્માહ્ સમા નીલા ભ્રુવૌ ચ અસમ્ગતે મમ ।
વૃત્તે ચ અલોમશે જન્ઘે દંતાશ્ ચ અવિરલા મમ ॥ 9 ॥
શંખેનેત્રેકરૌપાદૌગુલ્ફાવૂરૂચમેચિતૌ ।
અનુવૃત્તનખાસ્સ્નિગ્ધાસ્સમાશ્ચાંગુલયોમમ ॥ 10 ॥
સ્તનૌ ચ અવિરલૌ પીનૌ મમ ઇમૌ મગ્ન ચૂચુકૌ ।
મગ્ના ચ ઉત્સન્ગિની નાભિહ્ પાર્શ્વ ઉરસ્કં ચ મે ચિતમ્ ॥ 11 ॥
મમવર્ણોમણિનિભોમૃદૂન્યંગરુહાણિચ ।
પ્રતિષ્ઠિતાંદ્વાદશભિર્મામૂચુશ્શુભલક્ષણામ્ ॥ 12 ॥
સમગ્રયવમચ્છ્રિદ્રપાણિપાદંચવર્ણવત્ ।
મંદસ્મિતેત્યેવચમાંકન્યાલાક્ષણિનોદ્વિજાઃ ॥ 13 ॥
આધિરાજ્યેઽભિષેકોમેબ્રાહ્મણૈઃપતિનાસહ ।
કૃતાંતકુશલૈરુક્તંતત્સર્વંવિતથીકૃતમ્ ॥ 14 ॥
શોધયિત્વાજનસ્થાનંપ્રવૃતતિમુપલભ્યચ ।
તીર્ત્વાસાગરમક્ષોભ્યંભ્રાતરૌગોષ્પદેહતૌ ॥ 15 ॥
નનુવારુણમાગ્નેયમૈંદ્રંવાયવ્યમેવચ ।
અસ્ત્રંબ્રહ્મશિરશ્ચૈવપ્રત્યપદ્યતામ્ ॥ 16 ॥
અદૃશ્યમાનેનરણેમાયયાવાસવોપમૌ ।
મમનાથાવનાથાયાનિહતૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 17 ॥
નહિદૃષ્ટિપથંપ્રાપ્યરાઘવસ્યરણેરિપુઃ ।
જીવન્પ્રંતિવર્તેતયદ્યપિસ્યાન્મનોજવઃ ॥ 18 ॥
નકલસ્યાતિભારોઽસ્તિકૃતાંતશ્ચસુદુર્જયઃ ।
યત્રરામઃસહભ્રાત્રાશેતેયુધિનિપાતિતઃ ॥ 19 ॥
નશોચામિતથારામંલક્ષ્મણંચમહારથમ્ ।
વાત્માનંજનનીંચાપિયથાશ્વશ્રૂંતપસ્વિનીમ્ ॥ 20 ॥
સાતુચિંતયતેનિત્યંસમાપ્તવ્રતમાગતમ્ ।
કદાદ્રક્ષ્યામિસીતાંચલક્ષ્મણંચસરાઘવમ્ ॥ 21 ॥
પરિદેવયમાનાંતાંરાક્ષસીત્રિજટાબ્રવીત્ ।
માવિષાદંકૃથાદેવી ભર્તાઽયંતવજીવતિ ॥ 22 ॥
કારણાનિચવક્ષ્યામિમહાંતિસદૃશાનિચ ।
યથેમૌજીવતોદેવીભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 23 ॥
નહિકોપપરીતાનિહર્ષપર્યુત્સુકાનિચ ।
ભવંતિયુધિયોધાનાંમુખાનિનિહતેપતૌ ॥ 24 ॥
ઇદંવિમાનંવૈદેહી પુષ્પકંનામનામતઃ ।
દિવ્યંત્વાંદારયન્નૈવંયદ્યેતૌગતજીવિતૌ ॥ 25 ॥
હતવીરપ્રધાનાહિગતોત્સાહાનિરુદ્યમા ।
સેનાભ્રમતિસઙ્ ખ્યેષુહતકર્ણેવનૌર્જલે ॥ 26 ॥
ઇયંપુનરસંભ્રાંતાનિરુદ્વિગ્નાતરસ્વિની ।
સેનારક્ષતિકાકુત્સ્થૌમયાપ્રીત્યાનિવેદિતૌ ॥ 27 ॥
સાત્વંભવસુવિસ્રબ્ધાઅનુમાનૈસ્સુખોદયૈઃ ।
અહતૌપશ્યકાકુત્સ્થૌસ્નેહાદેતદ્બ્ર્રવીમિતે ॥ 28 ॥
અનૃતંનોક્તપૂર્વંમેનચવક્ષ્યેકદાચન ।
ચારિત્રસુખશીલત્વાત્ પ્રવિષ્ટાઅસિમનઃમમ ॥ 29 ॥
નેમૌશક્યારણેજેતુંસેંદ્રૈરપિસુરાસુરૈઃ ।
તાદૃશંદર્શનંદૃષ્ટવામયાચાવેદિતંતવ ॥ 30 ॥
ઇદંચસુમહચચિત્રંશરૈઃપશ્યસ્વમૈથિલિ ।
નિસ્સંજ્ઞાવપ્યુભાવેતૌનૈવલક્ષ્મીર્વિમુંચતિ ॥ 31 ॥
પ્રાયેણગતસત્ત્વાનાંપુરુષાણાંગતાયુષામ્ ।
દૃશ્યમાનેષુવક્ત્રેષુપરંભવતિવૈકૃતમ્ ॥ 32 ॥
ત્યજશોકંચમોહંચદુઃખંચજનકાત્મજે ।
રામલક્ષ્મણયોરર્થેનાદ્યશક્યમજીવિતુમ્ ॥ 33 ॥
શુત્વાતુવચનંતસ્યાઃસીતાસુરસુતોપમા ।
કૃતાંજલિરુવાચેમામેવમસ્ત્વિતિમૈથિલિ ॥ 34 ॥
વિમાનંપુષ્પકંતત્તુસન્નિવર્ત્યમનોજવમ્ ।
દીનાત્રિજટયાસીતાલંકામેવપ્રવેશિતા ॥ 35 ॥
તતસ્ત્રિજટયાસાર્થંપુષ્પકાદવરુહ્યસા ।
અશોકવનિકામેવરાક્ષસીભિઃપ્રવેશિતા ॥ 36 ॥
પ્રવિશ્યસીતાબહુવૃક્ષષંડાંતાંરાક્ષસેંદ્રસ્યવિહારભૂમિમ્ ।
સંપ્રેક્ષ્યસંચિંત્યચરાજપુત્રૌપરંવિષાદંસમુપાજગામ ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે અષ્ટચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
