श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ पंचाशीतितमस्सर्गः ।
त्तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोककर्शितः ।
नोपधारयतेव्यक्तंयदुक्तंतेनरक्षसा ॥ 1 ॥
ततोधैर्यमवष्टभ्यरामःपरपुरंजयः ।
विभीषणमुपासीनमुवाचकपिसन्निधौ ॥ 2 ॥
नैरृताधिपतेवाक्यंयदुक्तंतेविभीषण ।
भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामिब्रूहियत्तेविवक्षितम् ॥ 3 ॥
राघवस्यवचःश्रुत्वावाक्यंवाक्यविशारद. ।
यत्तत्पुनरिदंवाक्यंबभाषे स विभीषणः ॥ 4 ॥
यथाज्ञप्तंमहाबाहोत्वयागुल्मनिवेशनम् ।
तत्तथाऽनुष्ठितंवीरत्वद्वाक्यसमनंतरम् ॥ 5 ॥
तान्यनीकानिसर्वाणिविभग्नानिसमंततः ।
विन्यस्तायूथपाश्चैवयथान्यायंविभागशः ॥ 6 ॥
भूयस्तुममविज्ञाप्यंतच्छ्रुणुष्वमहायशः ।
त्वय्यकारणसंतप्तेसंतप्तहृदयावयम् ॥ 7 ॥
त्यजराजन्निमंशोकंमिथ्यासंतापमागतम् ।
तदियंत्यज्यतांचिंताशत्रुहर्षविवर्धिनी ॥ 8 ॥
उद्यमःक्रियतांवीरहर्षःसमुपसेव्यताम् ।
प्राप्तव्यायदितेसीताहंतव्याश्चनिशाचराः ॥ 9 ॥
रघुनंदनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः ।
साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ॥ 10 ॥
निकुंभिलायांसंप्राप्यहंतुंरावणिमाहवे ।
धनुर्मंडलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ॥ 11 ॥
तेनवीरेणतपसावरदानात्स्वयंभुवः ।
अस्त्रंब्रह्मशिरःप्राप्तंकामगाश्चतुरंगमाः ॥ 12 ॥
स एषसहसैन्येनप्राप्तःकिलनिकुंभिलाम् ।
यद्युततिष्ठेत्कृतंकर्महतान्सर्वांश्चविद्धिनः ॥ 13 ॥
निकुंभिलामसंप्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः ।
त्वामातायिनंहन्यादिंद्रशत्रोस्सतेवधः ॥ 14 ॥
वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै ।
इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ॥ 15 ॥
वधायेंद्रजितोरामसंदिशस्वमहाबल ।
हतेतस्मिन्हतंविद्धिरावणंससुहृज्जनम् ॥ 16 ॥
विभीषणवच्श्रुत्वारामोवाक्यमथाब्रवीत् ।
जानामितस्यरौद्रस्यमायांसत्यपराक्रमः ॥ 17 ॥
स हिब्रह्मास्त्रवित्प्राज्ञोमहामायोमहाबल. ।
करोत्यसंज्ञान् संग्रामेदेवान्सवरुणानपि ॥ 18 ॥
तस्यांतरिक्षेचरतःसरथस्यमहायशः ।
न गतिर्ज्ञायतेवीरसूर्यस्येवाभ्रसम्ल्पवे ॥ 19 ॥
राघवस्तुरिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यंदुरात्मनः ।
लक्ष्मणंकीर्तिसंपन्नमिदंवचनमब्रवीत् ॥ 20 ॥
यद्वानरेंद्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः ।
हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ॥ 21 ॥
जांबवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः ।
जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ॥ 22 ॥
अयंत्वांसचिवैःसार्थंमहात्मारजनीचरः ।
अभिज्ञस्तस्यमायानांपृष्ठतोऽनुगमिष्यति ॥ 23 ॥
राघवस्यवच्श्रुत्वालक्ष्मणस्सविभीषणः ।
जग्राहकार्मुकश्रेष्ठमत्यद्भुतपराक्रमः ॥ 24 ॥
सन्नद्धःकवचीखंगीसशरोवामचापभृत् ।
रामपादावुपस्पृश्यहृष्टःसौमित्रिरब्रवीत् ॥ 25 ॥
अद्यमत्कार्मुकोन्मुक्ताश्शरानिर्भिद्यरावणिम् ।
लंकामभितिष्यंतिहंसाःपुष्करिणीमिव ॥ 26 ॥
अद्यैवतस्यरौद्रस्यशरीरंमामकाश्शराः ।
विधमिष्यंतिभित्त्वातंमहाचापगुणच्युताः ॥ 27 ॥
एवमुक्त्वा स द्युतिमान् वचनंभ्रातुरग्रतः ।
स रावणिवधाकांक्षीलक्ष्मणस्त्वरितोययौ ॥ 28 ॥
सोऽभिवाद्यगुरोःपादौकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।
निकुंभिलामभिययौचैत्यंरावणिपालितम् ॥ 29 ॥
विभीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।
कृतस्वस्त्ययनोभ्रात्रालक्ष्मणस्त्वरितोययौ ॥ 30 ॥
वानराणांसहस्रैस्तुहनूमान् बहुभिर्वृतः ।
विभीषणश्चसामात्योतदालक्ष्मणमन्वगात् ॥ 31 ॥
महताहरिसैन्येनसवेगमभिसंवृतः ।
ऋक्षराजबलंचैवददर्शपथिविष्ठितम् ॥ 32 ॥
स गत्वादूरमध्वानंसौमित्रिर्मित्रनंदनः ।
राक्षसेंद्रबलंदूरादपश्यद्व्यूहमाश्रितम् ॥ 33 ॥
स तंप्राप्यधनुष्पाणिर्मायायोगमरिंदमः ।
तस्थौब्रह्मविधानेनविजेतुंरघुनंदनः ॥ 34 ॥
भीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।
अंगदेन च वीरेणतथानिलसुतेन च ॥ 35 ॥
विविधममलशस्त्रभास्वरं त द्ध्वजगहनंविपुलंमहारथैश्च ।
प्रतिभयतममप्रमेयवेगंतिमिरमिवद्विषतांबलंविवेश ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे पंचाशीतितमस्सर्गः ॥
