श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ सप्तनवतितमस्सर्गः ।
तथातैःकृत्तगात्रैस्तुदशग्रीवेणमार्गणैः ।
बभूववसुधातत्रप्रकीर्णाहरिभिस्तदा ॥ 1 ॥
रावणस्याप्रसह्यंतंशरसंपातमेकतः ।
न शेकुस्सहितुंदीप्तंपतंगाज्वलनंयथा ॥ 2 ॥
तेऽर्दितानिशितैर्बाणैःक्रोशंतोविप्रदुद्रुवुः ।
पावकार्चिस्समाविष्टादह्यमानायथागजाः ॥ 3 ॥
प्लवंगनामनीकानिमहाभ्राणीवमारुतः ।
सययौसमरेतस्मिन्विधमन्रावणश्शरैः ॥ 4 ॥
कदनंतरसाकृत्वाराक्षसेंध्रोवनौकसाम् ।
आससादततोत्वरितंयुद्धेराघवंस्तदा ॥ 5 ॥
सुग्रीवस्तान्कपींदृष्टवाभग्नान्विद्रावितान्रणे ।
गुल्मेसुषेणंनिक्षिप्यचक्रेयुद्धेऽद्भुतंमनः ॥ 6 ॥
आत्मनस्सदृशंवीरस्सतंनिक्षिप्यवानरम् ।
सुग्रीवोऽऽभिमुखश्शत्रुंप्रतस्थेपादपायुधः ॥ 7 ॥
पार्श्वतःपृष्ठतश्चास्यसर्वेयूथाधिपास्स्वयम् ।
अनुजह्रुर्महाशैलान् विविधांश्चमहाद्रुमान् ॥ 8 ॥
सनदन्युधिसुग्रीवस्स्वरेणमहतामहान् ।
पातयन्विविधांश्चान्यानंजगामोत्तमराक्षसान् ॥ 9 ॥
ममंथ च महाकायान्राक्षसान्वानरेश्वरः ।
युगांतसमयेवायुःप्रवृद्धानगमानिव ॥ 10 ॥
राक्षसानामनीकेषुशैलवर्षंववर्ष ह ।
अश्मवर्षंयथामेघःपक्षिसंघेषुकानने ॥ 11 ॥
कपिराजविमुक्तैस्तैश्शैलवर्षैस्तुराक्षसाः ।
विकीर्णशिरसःपेतुर्निकृत्ताइवपर्वताः ॥ 12 ॥
अथसंक्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमंततः ।
सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ॥ 13 ॥
विरूपाक्षस्स्वकंनामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।
रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कंधमुपारुहत् ॥ 14 ॥
स तंद्विरदमारुह्यविरूपाक्षोमहारथः ।
वनर्दभनीमनिर्ह्रादंवानरानभ्यधावत ॥ 15 ॥
सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्जचमूमुखे ।
स्थापयामासचोद्विग्नान्राक्षसान् संप्रहर्षयन् ॥ 16 ॥
सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपींद्रस्तेनरक्षसा ।
चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ॥ 17 ॥
ततःपादपमुद्धृत्यशूरस्संप्रधनोहरिः ।
अभिपत्यजघानास्यप्रमुखेतुमहागजम् ॥ 18 ॥
स तुप्रहाराभिहतस्सुग्रीवेणमहागजः ।
अपासर्पद्धनुर्मात्रंनिषसादननाद च ॥ 19 ॥
गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।
राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुंप्रत्युद्गम्यततःकपिम् ॥ 20 ॥
आर्षभंचर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।
भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ॥ 21 ॥
स हितस्याभिसंकृद्धःप्रगृह्यविपुलांशिलाम् ।
विरूपाक्षायचिक्षेपसुग्रीवोजलदोपमाम् ॥ 22 ॥
स तांशिलामापतंतींदृष्टवाराक्षसपुंगवः ।
अपक्रम्यसुविक्रांतःखडगेनप्राहरत्तदा ॥ 23 ॥
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यान् तौ समीयतुः ।
तेजो बलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ 24 ॥
स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।
मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ॥ 25 ॥
मुष्टिप्रहाराभिहतोविरूपाक्षोनिशाचरः ।
तेनखडगेनसंकृद्दस्सुग्रीवस्यचमूमुखे ॥ 26 ॥
कवचंपातयामासपद्भ्यामभिहतोऽऽपतत् ।
स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।
तलप्रहारमशनेस्समानंभीमनिस्स्वनम् ॥ 27 ॥
तलप्रहारंतद्रक्षस्सुग्रीवेणसमुद्यतम् ।
नैपुण्यान्मोचयित्वैनंमुष्टिनोरस्यताडयत् ॥ 28 ॥
तस्सुसंकृद्धतरःसुग्रीवोवानरेश्वरः ॥ 29 ॥
मोक्षितंचात्मनोदृष्टवाप्रहारंतेनरक्षसा ।
ददर्शांतरंतस्यविरूपाक्षस्यवानरः ॥ 30 ॥
ततोन्यपातयत्क्रोधाच्छंखदेशेमहात्तलम् ।
महेंद्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ॥ 31 ॥
पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।
स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलंप्रस्रवणादिव ॥ 32 ॥
विवृत्तनयनंक्रोधात्सफेनंरुधिराप्लुतम् ।
ददृशुस्तेविरूपाक्षंविरूपाक्षतरंकृतम् ॥ 33 ॥
स्फुरंतंपरिवर्तंतंपार्श्वेनरुधिरोक्षितम् ।
करुणं च विनर्दंतंददृशुःकपयोरिपुम् ॥ 34 ॥
तथातुतौसंम्यतिसंप्रयुक्तौ ।
तरस्विनौवानरराक्षसानाम् ॥ 35 ॥
विनाशितंप्रेक्ष्यविरूपनेत्रंमहाबलंतंहरिपार्थिवेन ।
बलंसमस्तंकपिराक्षसानामुन्मत्तगंगाप्रतिमंबभूव ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे सप्तनवतितमस्सर्गः ॥
