श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुंदरकांडम् ।
अथ एकत्रिंशस्सर्गः ।
एवं बहुविधां चिंतां चिंतयित्वा महाकपिः ।
संश्रवे मधुरं वाक्यं वैदेह्या व्याजहार ह ॥ 1 ॥
राजा दशरथो नाम रथकुंजरवाजिमान् ।
पुण्यशीलो महाकीर्तिरिक्ष्वाकूणां महायशाः ॥ 2 ॥
राजर्षीणां गुणश्रेष्ठस्तपसा चर्षिभि स्समः ।
चक्रवर्तिकुले जातः पुरंदरसमो बले ॥ 3 ॥
अहिंसारतिरक्षुद्रो घृणी सत्यपराक्रमः ।
मुख्यश्चेक्ष्वाकुवंशस्य लक्ष्मीवान् लक्ष्मिवर्धनः ॥ 4 ॥
पार्थिवव्यंजनैर्युक्तः पृथुश्रीः पार्थिवर्षभः ।
पृथिव्यां चतुरंतायां विश्रुतस्सुखदस्सुखी ॥ 5 ॥
तस्य पुत्रः प्रियो ज्येष्ठस्ताराधिपनिभाननः ।
रामो नाम विशेषज्ञः श्रेष्ठ स्सर्वधनुष्मताम् ॥ 6 ॥
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य च परंतपः ॥ 7 ॥
तस्य सत्याभिसंधस्य वृद्धस्य वचनात्पितुः ।
सभार्यस्सह च भ्रात्रा वीरः प्रव्राजितो वनम् ॥ 8 ॥
तेन तत्र महारण्ये मृगयां परिधावता ।
राक्षसा निहताश्शूरा बहवः कामरूपिणः ॥ 9 ॥
जनस्थानवधं श्रुत्वा हतौ च खरदूषणौ ।
ततस्त्वमर्षापहृता जानकी रावणेन तु ॥ 10 ॥
वंचयित्वा वने रामं मृगरूपेण मायया ।
स मार्गमाणस्तां देवीं रामस्सीतामनिंदिताम् ॥ 11 ॥
आससाद वने मित्रं सुग्रीवं नाम वानरम् ।
तत स्स वालिनं हत्वा रामः परपुरंजयः ॥ 12 ॥
प्रायच्छत्कपिराज्यं तत्सुग्रीवाय महाबलः ।
सुग्रीवेणापि संदिष्टा हरयः कामरूपिणः ॥ 13 ॥
दिक्षु सर्वासु तां देवीं विचिन्वंति सहस्रशः ।
अहं संपातिवचनाच्छतयोजनमायतम् ॥ 14 ॥
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः सागरं वेगवान्प्लुतः ।
यथारूपां यथावर्णां यथालक्ष्मीवतीं च निश्चिताम् ॥ 15 ॥
अश्रौषं राघवस्याहं सेयमासादिता मया ।
विररामैवमुक्त्वासौ वाचं वानरपुंगवः ॥ 16 ॥
जानकी चापि तच्छ्रुत्वा परं विस्मयमागता ।
ततस्सा वक्रकेशांता सुकेशी केशसंवृतम् ॥ 17 ॥
उन्नम्य वदनं भीरुश्शिंशुपावृक्षमैक्षत ।
निशम्य सीता वचनं कपेश्च दिशश्च सर्वाः प्रदिशश्च वीक्ष्य ।
स्वयं प्रहर्षं परमं जगाम सर्वात्मना राममनुस्मरंती ॥ 18 ॥
सा तिर्यगूर्ध्वं च तथाप्यधस्तान्निरीक्षमाणा तमचिंत्यबुद्धिम् ।
ददर्श पिंगाधिपतेरमात्यं वातात्मजं सूर्यमिवोदयस्थम् ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुंदरकांडे एकत्रिंशस्सर्गः ॥
