ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ವನಂ ಗತೇ ಧರ್ಮಪರೇ ರಾಮೇ ರಮಯತಾಂ ವರೇ ।
ಕೌಸಲ್ಯಾ ರುದತೀ ಸ್ವಾರ್ತಾ ಭರ್ತಾರಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥
ಯದ್ಯಪಿ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಪ್ರಥಿತಂ ತೇ ಮಹದ್ಯಶಃ ।
ಸಾನುಕ್ರೋಶೋ ವದಾನ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರಿಯವಾದೀ ಚ ರಾಘವಃ ॥ 2 ॥
ಕಥಂ ನರವರಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರೌ ತೌ ಸಹ ಸೀತಯಾ ।
ದುಃಖಿತೌ ಸುಖಸಂವೃದ್ಧೌ ವನೇ ದುಃಖಂ ಸಹಿಷ್ಯತಃ ॥ 3 ॥
ಸಾ ನೂನಂ ತರುಣೀ ಶ್ಯಾಮಾ ಸುಕುಮಾರೀ ಸುಖೋಚಿತಾ ।
ಕಥಮುಷ್ಣಂ ಚ ಶೀತಂ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ಪ್ರಸಹಿಷ್ಯತೇ ॥ 4 ॥
ಭುಕ್ತ್ವಾಽಶನಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ಸೂಪದಂ ಶಾನ್ವಿತಂ ಶುಭಮ್ ।
ವನ್ಯಂ ನೈವಾರಮಾಹಾರಂ ಕಥಂ ಸೀತೋಪಭೋಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ 5 ॥
ಗೀತವಾದಿತ್ರನಿರ್ಘೋಷಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶುಭಮನಿನ್ದಿತಾ ।
ಕಥಂ ಕ್ರವ್ಯಾದಸಿಂಹಾನಾಂ ಶಬ್ದಂ ಶ್ರೋಷ್ಯತ್ಯಶೋಭನಮ್ ॥ 6 ॥
ಮಹೇನ್ದ್ರಧ್ವಜಸಙ್ಕಾಶಃ ಕ್ವ ನು ಶೇತೇ ಮಹಾಭುಜಃ ।
ಭುಜಂ ಪರಿಘಸಙ್ಕಾಶಮುಪಧಾಯ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 7 ॥
ಪದ್ಮವರ್ಣಂ ಸುಕೇಶಾನ್ತಂ ಪದ್ಮನಿಶ್ಶ್ವಾಸಮುತ್ತಮಮ್ ।
ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ರಾಮಸ್ಯ ವದನಂ ಪುಷ್ಕರೇಕ್ಷಣಮ್ ॥ 8 ॥
ವಜ್ರಸಾರಮಯಂ ನೂನಂ ಹೃದಯಂ ಮೇ ನ ಸಂಶಯಃ ।
ಅಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾ ನ ತಂ ಯದ್ವೈ ಫಲತೀದಂ ಸಹಸ್ರಧಾ ॥ 9 ॥
ಯತ್ತ್ವಯಾಽಕರುಣಂ ಕರ್ಮ ವ್ಯಪೋಹ್ಯ ಮಮ ಬಾನ್ಧವಾಃ ।
ನಿರಸ್ತಾಃ ಪರಿಧಾವನ್ತಿ ಸುಖಾರ್ಹಾಃ ಕೃಪಣಾ ವನೇ ॥ 10 ॥
ಯದಿ ಪಞ್ಚದಶೇ ವರ್ಷೇ ರಾಘವಃ ಪುನರೇಷ್ಯತಿ ।
ಜಹ್ಯಾದ್ರಾಜ್ಯಂ ಚ ಕೋಷಂ ಚ ಭರತೋ ನೋಪಲಕ್ಷಯತೇ ॥ 11 ॥
ಭೋಜಯನ್ತಿ ಕಿಲ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಕೇಚಿತ್ಸ್ವಾನೇವ ಬಾನ್ಧವಾನ್ ।
ತತಃ ಪಶ್ಚಾತ್ಸಮೀಕ್ಷನ್ತೇ ಕೃತಕಾರ್ಯಾ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾನ್ ॥ 12 ॥
ತತ್ರ ಯೇ ಗುಣವನ್ತಶ್ಚ ವಿದ್ವಾಂಸಶ್ಚ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ।
ನ ಪಶ್ಚಾತ್ತೇಽಭಿಮನ್ಯನ್ತೇ ಸುಧಾಮಪಿ ಸುರೋಪಮಾಃ ॥ 13 ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಷ್ವಪಿ ತೃಪ್ತೇಷು ಪಶ್ಚಾದ್ಭೋಕ್ತುಂ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ ।
ನಾಭ್ಯುಪೈತುಮಲಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಾ ಶ್ಶೃಙ್ಗಚ್ಛೇದಮಿವರ್ಷಭಾಃ ॥ 14 ॥
ಏವಂ ಕನೀಯಸಾ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಭುಕ್ತಂ ರಾಜ್ಯಂ ವಿಶಾಮ್ಪತೇ ।
ಭ್ರಾತಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ವರಿಷ್ಠಶ್ಚ ಕಿಮರ್ಥಂ ನಾವಮಂಸ್ಯತೇ ॥ 15 ॥
ನ ಪರೇಣಾಽಹೃತಂ ಭಕ್ಷ್ಯಂ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಖಾದಿತುಮಿಚ್ಛತಿ ।
ಏವಮೇತನ್ನರವ್ಯಾಘ್ರಃ ಪರಲೀಢಂ ನ ಮನ್ಯತೇ ॥ 16 ॥
ಹವಿರಾಜ್ಯಂ ಪುರೋಡಾಶಾಃ ಕುಶಾ ಯೂಪಾಶ್ಚ ಖಾದಿರಾಃ ।
ನೈತಾನಿ ಯಾತಯಾಮಾನಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಪುನರಧ್ವರೇ ॥ 17 ॥
ತಥಾ ಹ್ಯಾತ್ತಮಿದಂ ರಾಜ್ಯಂ ಹೃತಸಾರಾಂ ಸುರಾಮಿವ ।
ನಾಭಿಮನ್ತುಮಲಂ ರಾಮೋ ನಷ್ಟಸೋಮಮಿವಾಧ್ವರಮ್ ॥ 18 ॥
ನ ಚೇಮಾಂ ಧರ್ಷಣಾಂ ರಾಮ ಸಙ್ಗಚ್ಛೇದತ್ಯಮರ್ಷಣಃ ।
ದಾರಯೇನ್ಮನ್ದರಮಪಿ ಸ ಹಿ ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಶಿತೈಶ್ಶರೈಃ ॥ 19 ॥
ತ್ವಾಂ ತು ನೋತ್ಸಹತೇ ಹನ್ತುಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಪಿತೃಗೌರವಾತ್ ।
ಸಸೋಮಾರ್ಕಗ್ರಹಗಣಂ ನಭಸ್ತಾರಾವಿಚಿತ್ರಿತಮ್ ॥ 20 ॥
ಪಾತಯೇದ್ಯೋದಿವಂ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಸತ್ವಾಂ ನ ವ್ಯತಿವರ್ತತೇ ।
ಪ್ರಕ್ಷೋಭಯೇದ್ವಾರಯೇ ದ್ವಾ ಮಹೀಂ ಶೈಲಶತಾಚಿತಾಮ್ ॥ 21 ॥
ನೈವಂ ವಿಧಮಸತ್ಕಾರಂ ರಾಘವೋ ಮರ್ಷಯಿಷ್ಯತಿ ।
ಬಲವಾನಿವ ಶಾರ್ದೂಲೋ ವಾಲಧೇರಭಿಮರ್ಶನಮ್ ॥ 22 ॥
ನೈತಸ್ಯ ಸಹಿತಾ ಲೋಕಾ ಭಯಂ ಕುರ್ಯುರ್ಮಹಾಮೃಥೇ ।
ಅಧರ್ಮನ್ತ್ವಿಹ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಲೋಕಂ ಧರ್ಮೇಣ ಯೋಜಯೇತ್ ॥ 23 ॥
ನನ್ವಸೌ ಕಾಞ್ಚನೈರ್ಬಾಣೈರ್ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಮಹಾಭುಜಃ ।
ಯುಗಾನ್ತ ಇವ ಭೂತಾನಿ ಸಾಗರಾನಪಿ ನಿರ್ದಹೇತ್ ॥ 24 ॥
ಸ ತಾದೃಶಸ್ಸಿಂಹಬಲೋ ವೃಷಭಾಕ್ಷೋ ನರರ್ಷಭಃ ।
ಸ್ವಯಮೇವ ಹತಃ ಪಿತ್ರಾ ಜಲಜೇನಾತ್ಮಜೋ ಯಥಾ ॥ 25 ॥
ದ್ವಿಜಾತಿಚರಿತೋ ಧರ್ಮಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟಸ್ಸನಾತನಃ ।
ಯದಿ ತೇ ಧರ್ಮನಿರತೇ ತ್ವಯಾ ಪುತ್ರೇ ವಿವಾಸಿತೇ ॥ 26 ॥
ಗತಿರೇಕಾ ಪತಿರ್ನಾರ್ಯಾ ದ್ವಿತೀಯಾ ಗತಿರಾತ್ಮಜಃ ।
ತೃತೀಯಾ ಜ್ಞಾತಯೋ ರಾಜಂಶ್ಚತುರ್ಥೀ ನೇಹ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 27 ॥
ತತ್ರ ತ್ವಂ ಚೈವ ಮೇ ನಾಸ್ತಿ ರಾಮಶ್ಚ ವನಮಾಶ್ರಿತಃ ।
ನ ವನಂ ಗನ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಸರ್ವಥಾ ನಿಹತಾ ತ್ವಯಾ ॥ 28 ॥
ಹತಂ ತ್ವಯಾ ರಾಜ್ಯಮಿದಂ ಸರಾಷ್ಟ್ರಂ ಹತಸ್ತಥಾಽತ್ಮಾ ಸಹ ಮನ್ತ್ರಿಭಿಶ್ಚ ।
ಹತಾ ಸಪುತ್ರಾಽಸ್ಮಿ ಹತಾಶ್ಚ ಪೌರಾಸ್ಸುತ ಶ್ಚ ಭಾರ್ಯಾ ಚ ತವ ಪ್ರಹೃಷ್ಟೌ ॥ 29 ॥
ಇಮಾಂ ಗಿರಂ ದಾರುಣಶಬ್ದ ಸಂಶ್ರಿತಾಂ ನಿಶಮ್ಯ ರಾಜಾಽಪಿ ಮುಮೋಹ ದುಃಖಿತಃ ।
ತತ ಸ್ಸ ಶೋಕಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಸ್ವದುಷ್ಕೃತಂ ಚಾಪಿ ಪುನಸ್ತದಾ ಸ್ಮರನ್ ॥ 30 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
