ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಏವಮುಕ್ತಶ್ಶುಭಂ ವಾಕ್ಯಂ ತಾಪಸ್ಯಾ ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್ ।
ಉವಾಚ ಹನುಮಾನ್ವಾಕ್ಯಂ ತಾಮನಿನ್ದಿತಚೇಷ್ಟಿತಾಮ್ ॥ 1 ॥
ಶರಣಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪನ್ನಾ ಸ್ಮ ಸರ್ವೇ ವೈ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀಮ್ ।
ಯಃ ಕೃತಸ್ಸಮಯೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 2 ॥
ಸ ಚ ಕಾಲೋ ಹ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತೋ ಬಿಲೇ ಚ ಪರಿವರ್ತತಾಮ್ ।
ಸಾ ತ್ವಮಸ್ಮಾದ್ಬಿಲಾದ್ಘೋರಾದುತ್ತಾರಯಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 3 ॥
ತಸ್ಮಾತ್ಸುಗ್ರೀವವಚನಾದತಿಕ್ರಾನ್ತಾನ್ಗತಾಯುಷಃ ।
ತ್ರಾತುಮರ್ಹಸಿ ನಸ್ಸರ್ವಾನ್ಸುಗ್ರೀವಭಯಕರ್ಶಿತಾನ್ ॥ 4 ॥
ಮಹಚ್ಚಕಾರ್ಯಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಿ ।
ತಚ್ಚಾಪಿ ನ ಕೃತಂ ಕಾರ್ಯಮಸ್ಮಾಭಿರಿಹ ವಾಸಿಭಿಃ ॥ 5 ॥
ಏವಮುಕ್ತಾ ಹನುಮತಾ ತಾಪಸೀ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।
ಜೀವತಾ ದುಷ್ಕರಂ ಮನ್ಯೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟೇನ ನಿವರ್ತಿತುಮ್ ॥ 6 ॥
ತಪಸಸ್ತು ಪ್ರಭಾವೇನ ನಿಯಮೋಪಾರ್ಜಿತೇನ ಚ ।
ಸರ್ವಾನೇವ ಬಿಲಾದಸ್ಮಾದುದ್ಧರಿಷ್ಯಾಮಿ ವಾನರಾನ್ ॥ 7 ॥
ನಿಮೀಲಯತ ಚಕ್ಷೂಂಷಿ ಸರ್ವೇ ವಾನರಪುಙ್ಗವಾಃ ।
ನ ಹಿ ನಿಷ್ಕ್ರಮಿತುಂ ಶಕ್ಯಮನಿಮೀಲಿತಲೋಚನೈಃ ॥ 8 ॥
ತತಸ್ಸಮ್ಮೀಲಿತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸುಕುಮಾರಾಙ್ಗುಲೈಃ ಕರೈಃ ।
ಸಹಸಾಽಪಿದಧುರ್ದೃಷ್ಟಿಂ ಹೃಷ್ಟಾ ಗಮನಕಾಙ್ಕ್ಷಯಾ ॥ 9 ॥
ವಾನರಾಸ್ತು ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಹಸ್ತರುದ್ಧಮುಖಾಸ್ತದಾ ।
ನಿಮೇಷಾನ್ತರಮಾತ್ರೇಣ ಬಿಲಾದುತ್ತಾರಿತಾಸ್ತಯಾ ॥ 10 ॥
ತತಸ್ತಾನ್ವಾನರಾನ್ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾಪಸೀ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ ।
ನಿಸ್ಸೃತಾನ್ವಿಷಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಸಮಾಶ್ವಾಸ್ಯೇದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 11 ॥
ಏಷ ವಿನ್ಧ್ಯೋ ಗಿರಿಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕುಲಃ ।
ಏಷ ಪ್ರಸ್ರವಣಶ್ಶೈಲಸ್ಸಾಗರೋಽಯಂ ಮಹೋದಧಿಃ ॥ 12 ॥
ಸ್ವಸ್ತಿ ವೋಽಸ್ತು ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಭವನಂ ವಾನರರ್ಷಭಾಃ ।
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತದ್ಬಿಲಂ ಶ್ರೀಮತ್ಪ್ರವಿವೇಶ ಸ್ವಯಮ್ಪ್ರಭಾ ॥ 13 ॥
ತತಸ್ತೇ ದದೃಶುರ್ಘೋರಂ ಸಾಗರಂ ವರುಣಾಲಯಮ್ ।
ಅಪಾರಮಭಿಗರ್ಜನ್ತಂ ಘೋರೈರೂರ್ಮಿಭಿರಾವೃತಮ್ ॥ 14 ॥
ಮಯಸ್ಯ ಮಾಯಾವಿಹಿತಂ ಗಿರಿದುರ್ಗಂ ವಿಚಿನ್ವತಾಮ್ ।
ತೇಷಾಂ ಮಾಸೋ ವ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತೋ ಯೋ ರಾಜ್ಞಾ ಸಮಯಃ ಕೃತಃ ॥ 15 ॥
ವಿನ್ಧ್ಯಸ್ಯ ತು ಗಿರೇಃ ಪಾದೇ ಸಮ್ಪ್ರಪುಷ್ಪಿತಪಾದಪೇ ।
ಉಪವಿಶ್ಯ ಮಹಾಭಾಗಾಶ್ಚಿನ್ತಾಮಾಪೇದಿರೇ ತದಾ ॥ 16 ॥
ತತಃ ಪುಷ್ಪಾತಿಭಾರಾಗ್ರಾನ್ ಲತಾಶತಸಮಾವೃತಾನ್ ।
ದ್ರುಮಾನ್ವಾಸನ್ತಿಕಾನ್ದೃಷ್ಟವಾ ಬಭೂವುರ್ಭಯಶಙ್ಕಿತಾಃ ॥ 17 ॥
ತೇ ವಸನ್ತಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ಪ್ರತಿಬುದ್ಧ್ವಾ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।
ನಷ್ಟಸನ್ದೇಶಕಾಲಾರ್ಥಾ ನಿಪೇತುರ್ಧರಣೀತಲೇ ॥ 18 ॥
ತತಸ್ತಾನ್ಕಪಿವೃದ್ಧಾಂಸ್ತು ಶಿಷ್ಟಾಂಶ್ಚೈವ ವನೌಕಸಃ ।
ವಾಚಾ ಮಧುರಯಾಽಭಾಷ್ಯ ಯಥಾವದನುಮಾನ್ಯ ಚ ॥ 19 ॥
ಸ ತು ಸಿಂಹವೃಷಸ್ಕನ್ಧಃ ಪೀನಾಯತಭುಜಃ ಕಪಿಃ ।
ಯುವರಾಜೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಅಙ್ಗದೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 20 ॥
ಶಾಸನಾತ್ಕಪಿರಾಜಸ್ಯ ವಯಂ ಸರ್ವೇ ವಿನಿರ್ಗತಾಃ ।
ಮಾಸಃ ಪೂರ್ಣೋ ಬಿಲಸ್ಥಾನಾಂ ಹರಯಃ ಕಿಂ ನ ಬುದ್ಧ್ಯತೇ ॥ 21 ॥
ವಯಮಾಶ್ವಯುಜೇ ಮಾಸಿ ಕಾಲಸಙ್ಖ್ಯಾವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।
ಪ್ರಸ್ಥಿತಾಸ್ಸೋಽಪಿ ಚಾತೀತಃ ಕಿಮತಃ ಕಾರ್ಯಮುತ್ತರಮ್ ॥ 22 ॥
ಭವನ್ತಃ ಪ್ರತ್ಯಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ನೀತಿಮಾರ್ಗವಿಶಾರದಾಃ ।
ಹಿತೇಷ್ವಭಿರತಾ ಭರ್ತುರ್ನಿಸೃಷ್ಟಾಸ್ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ॥ 23 ॥
ಕರ್ಮಸ್ವಪ್ರತಿಮಾಸ್ಸರ್ವೇ ದಿಕ್ಷು ವಿಶ್ರುತಪೌರುಷಾಃ ।
ಮಾಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ನಿರ್ಯಾತಾಃ ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಪ್ರತಿಚೋದಿತಾಃ ॥ 24 ॥
ಇದಾನೀಮಕೃತಾರ್ಥಾನಾಂ ಮರ್ತವ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।
ಹರಿರಾಜಸ್ಯ ಸನ್ದೇಶಮಕೃತ್ವಾ ಕಸ್ಸುಖೀ ಭವೇತ್ ॥ 25 ॥
ತಸ್ಮಿನ್ನತೀತೇ ಕಾಲೇ ತು ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಕೃತೇ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನಂ ಯುಕ್ತಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ವನೌಕಸಾಮ್ ॥ 26 ॥
ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಸ್ವಾಮಿಭಾವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।
ನ ಕ್ಷಮಿಷ್ಯತಿ ನಸ್ಸರ್ವಾನಪರಾಧಕೃತೋ ಗತಾನ್ ॥ 27 ॥
ಅಪ್ರವೃತ್ತೌ ಚ ಸೀತಾಯಾಃ ಪಾಪಮೇವ ಕರಿಷ್ಯತಿ ।
ತಸ್ಮಾತ್ ಕ್ಷಮಮಿಹಾದ್ಯೈವ ಗನ್ತುಂ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನಂ ಹಿ ನಃ ॥ 28 ॥
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪುತ್ರಾಂಶ್ಚ ದಾರಾಂಶ್ಚ ಧನಾನಿ ಚ ಗೃಹಾಣಿ ಚ ।
ಧೃವಂ ನೋ ಹಿಂಸಿತಾ ರಾಜಾ ಸರ್ವಾನ್ಪ್ರತಿಗತಾನಿತಃ ॥ 29 ॥
ವಧೇನಾಪ್ರತಿರೂಪೇಣ ಶ್ರೇಯಾನ್ಮೃತ್ಯುರಿಹೈವ ನಃ ।
ನ ಚಾಹಂ ಯೌವರಾಜ್ಯೇನ ಸುಗ್ರೀವೇಣಾಭಿಷೇಚಿತಃ ॥ 30 ॥
ನರೇನ್ದ್ರೇಣಾಭಿಷಿಕ್ತೋಽಸ್ಮಿ ರಾಮೇಣಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ।
ಸ ಪೂರ್ವಂ ಬದ್ಧವೈರೋ ಮಾಂ ರಾಜಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯತಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 31 ॥
ಘಾತಯಿಷ್ಯತಿ ದಣ್ಡೇನ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಃ ।
ಕಿಂ ಮೇ ಸುಹೃದಭಿರ್ವ್ಯಸನಂ ಪಶ್ಯದ್ಭಿರ್ಜೀವಿತಾನ್ತರೇ ॥ 32 ॥
ಇಹೈವ ಪ್ರಾಯಮಾಸಿಷ್ಯೇ ಪುಣ್ಯೇ ಸಾಗರರೋಧಸಿ ।
ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಕುಮಾರೇಣ ಯುವರಾಜೇನ ಭಾಷಿತಮ್ ॥ 33 ॥
ಸರ್ವೇ ತೇ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಕರುಣಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರುವನ್ ।
ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಸುಗ್ರೀವಃ ಪ್ರಿಯಾಸಕ್ತಶ್ಚ ರಾಘವಃ ॥ 34 ॥
ಅದೃಷ್ಟಾಯಾಂ ತು ವೈದೇಹ್ಯಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಸ್ಮಾಂಶ್ತ ಸಮಾಗತಾನ್ ।
ರಾಘವಪ್ರಿಯಕಾಮಾರ್ಥಂ ಘಾತಯಿಷ್ಯತ್ಯಸಂಶಯಮ್ ॥ 35 ॥
ನ ಕ್ಷಮಂ ಚಾಪರಾದ್ಧಾನಾಂ ಗಮನಂ ಸ್ವಾಮಿಪಾರ್ಶ್ವತಃ ।
ಇಹೈವ ಸೀತಾಮನ್ವಿಷ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಮುಪಲಭ್ಯ ವಾ ॥ 36 ॥
ನೋ ಚೇದ್ಗಚ್ಛಾಮ ತಂ ವೀರಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮೋ ಯಮಕ್ಷಯಮ್ ।
ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾನಾಂ ತು ಭಯಾರ್ದಿತಾನಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಾರ ಇದಂ ಬಭಾಷೇ ।
ಅಲಂ ವಿಷಾದೇನ ಬಿಲಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ವಸಾಮ ಸರ್ವೇ ಯದಿ ರೋಚತೇ ವಃ ॥ 37 ॥
ಇದಂ ಹಿ ಮಾಯಾವಿಹಿತಂ ಸುದುರ್ಗಮಂ ಪ್ರಭೂತವೃಕ್ಷೋದಕಭೋಜ್ಯಪೇಯಕಮ್ ।
ಇಹಾಸ್ತಿ ನೋ ನೈವ ಭಯಂ ಪುರನ್ದರಾ ನ್ನ ರಾಘವಾದ್ವಾನರರಾಜತೋಽಪಿ ವಾ ॥ 38 ॥
ಶ್ರುತ್ವಾಽಙ್ಗದಸ್ಯಾಪಿ ವಚೋಽನುಕೂಲ ಮೂಚುಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ಹರಯಃ ಪ್ರತೀತಾಃ ।
ಯಥಾ ನ ಹಿಂಸ್ಯೇಮ ತಥಾ ವಿಧಾನ ಮಸಕ್ತಮದ್ಯೈವ ವಿಧೀಯತಾಂ ನಃ ॥ 39 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
