ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತೃತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತೇಷಾಮಞ್ಜಲಿಪದ್ಮಾನಿ ಪ್ರಗೃಹೀತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।
ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯಾಬ್ರವೀದ್ರಾಜಾ ತೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಿಯಹಿತಂ ವಚಃ ॥ 1 ॥
ಅಹೋಽಸ್ಮಿ ಪರಮಪ್ರೀತಃ ಪ್ರಭಾವಶ್ಚಾತುಲೋ ಮಮ ।
ಯನ್ಮೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಪ್ರಿಯಂ ಪುತ್ರಂ ಯೌವರಾಜ್ಯಸ್ಥಮಿಚ್ಛಥ ॥ 2 ॥
ಇತಿ ಪ್ರತ್ಯರ್ಚ್ಯ ತಾನ್ರಾಜಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಿದಮಬ್ರವೀತ್ ।
ವಸಿಷ್ಠಂ ವಾಮದೇವಂ ಚ ತೇಷಾಮೇವೋಪಶೃಣ್ವತಾಮ್ ॥ 3 ॥
ಚೈತ್ರಶ್ಶ್ರೀಮಾನಯಂ ಮಾಸಃ ಪುಣ್ಯಃ ಪುಷ್ಪಿತಕಾನನಃ ।
ಯೌವರಾಜ್ಯಾಯ ರಾಮಸ್ಯ ಸರ್ವಮೇವೋಪಕಲ್ಪ್ಯತಾಮ್ ॥ 4 ॥
ರಾಜ್ಞಸ್ತೂಪರತೇ ವಾಕ್ಯೇ ಜನಘೋಷೋ ಮಹಾನಭೂತ್ ।
ಶನೈಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಶಾನ್ತೇ ಚ ಜನಘೋಷೇ ಜನಾಧಿಪಃ ॥ 5 ॥
ವಸಿಷ್ಠಂ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲಂ ರಾಜಾ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।
ಅಭಿಷೇಕಾಯ ರಾಮಸ್ಯ ಯತ್ಕರ್ಮ ಸಪರಿಚ್ಛದಮ್ ॥ 6 ॥
ತದದ್ಯ ಭಗವನ್ ಸರ್ವಮಾಜ್ಞಾಪಯಿತು ಮರ್ಹಸಿ ।
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಭೂಮಿಪಾಲಸ್ಯ ವಸಿಷ್ಠೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ ॥ 7 ॥
ಆದಿದೇಶಾಗ್ರತೋ ರಾಜ್ಞ ಸ್ಸ್ಥಿತಾನ್ಯುಕ್ತಾನ್ ಕೃತಾಞ್ಜಲೀನ್ ।
ಸುವರ್ಣಾದೀನಿ ರತ್ನಾನಿ ಬಲೀನ್ ಸರ್ವೌಷಧೀರಪಿ ॥ 8 ॥
ಶುಕ್ಲಮಾಲ್ಯಾಂಶ್ಚ ಲಾಜಾಂಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ಚ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ।
ಅಹತಾನಿ ಚ ವಾಸಾಂಸಿ ರಥಂ ಸರ್ವಾಯುಧಾನ್ಯಪಿ ॥ 9 ॥
ಚತುರಙ್ಗಬಲಂ ಚೈವ ಗಜಂ ಚ ಶುಭಲಕ್ಷಣಮ್ ।
ಚಾಮರವ್ಯಜನೇ ಶ್ವೇತೇ ಧ್ವಜಂ ಛತ್ರಂ ಚ ಪಾಣ್ಡುರಮ್ ॥ 10 ॥
ಶತಂ ಚ ಶಾತಕುಮ್ಭಾನಾಂ ಕುಮ್ಭಾನಾಗ್ನಿವರ್ಚಸಾಮ್ ।
ಹಿರಣ್ಯಶೃಙ್ಗಮೃಷಭಂ ಸಮಗ್ರಂ ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮ ಚ ॥ 11 ॥
ಉಪಸ್ಥಾಪಯತ ಪ್ರಾತರಗ್ನ್ಯಗಾರಂ ಮಹೀಪತೇಃ ।
ಸುವರ್ಣಾದೀನಿ ರತ್ನಾನಿ ಬಲೀನ್ ಸರ್ವೌಷಧೀರಪಿ ॥ 12 ॥
ಶುಕ್ಲಮಾಲ್ಯಾಂಶ್ಚ ಲಾಜಾಂಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ಚ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ।
ಅಹತಾನಿ ಚ ವಾಸಾಂಸಿ ರಥಂ ಸರ್ವಾಯುಧಾನ್ಯಪಿ ॥ 13 ॥
ಚತುರಙ್ಗಬಲಂ ಚೈವ ಗಜಂ ಚ ಶುಭಲಕ್ಷಣಮ್ ।
ಚಾಮರವ್ಯಜನೇ ಶ್ವೇತೇ ಧ್ವಜಂ ಛತ್ರಂ ಚ ಪಾಣ್ಡುರಮ್ ॥ 14 ॥
ಶತಂ ಚ ಶಾತಕುಮ್ಭಾನಾಂ ಕುಮ್ಭಾನಾಗ್ನಿವರ್ಚಸಾಮ್ ।
ಹಿರಣ್ಯಶೃಙ್ಗಮೃಷಭಂ ಸಮಗ್ರಂ ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮ ಚ ॥ 15 ॥
ಉಪಸ್ಥಾಪಯತ ಪ್ರಾತರಗ್ನ್ಯಗಾರಂ ಮಹೀಪತೇಃ ।
ಯಚ್ಚಾನ್ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದೇಷ್ಟವ್ಯಂ ತತ್ಸರ್ವಮುಪಕಲ್ಪ್ಯತಾಮ್ ॥ 16 ॥
ಅನ್ತಃಪುರಸ್ಯ ದ್ವಾರಾಣಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ನಗರಸ್ಯ ಚ ।
ಚನ್ದನಸ್ರಗ್ಭಿರರ್ಚ್ಯನ್ತಾಂ ಧೂಪೈಶ್ಚ ಘ್ರಾಣಹಾರಿಭಿಃ ॥ 17 ॥
ಪ್ರಶಸ್ತಮನ್ನಂ ಗುಣವದ್ದಧಿಕ್ಷೀರೋಪಸೇಚನಮ್ ।
ದ್ವಿಜಾನಾಂ ಶತಸಾಹಸ್ರೇ ಯತ್ಪ್ರಕಾಮಮಲಂ ಭವೇತ್ ॥ 18 ॥
ಸತ್ಕೃತ್ಯ ದ್ವಿಜಮುಖ್ಯಾನಾಂ ಶ್ವಃಪ್ರಭಾತೇ ಪ್ರದೀಯತಾಮ್ ।
ಘೃತಂ ದಧಿ ಚ ಲಾಜಾಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣಾಶ್ಚಾಪಿ ಪುಷ್ಕಲಾಃ ॥ 19 ॥
ಸೂರ್ಯೇಽಭ್ಯುದಿತಮಾತ್ರೇ ಶ್ವೋ ಭವಿತಾ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನಮ್ ।
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಶ್ಚ ನಿಮನ್ತ್ರ್ಯನ್ತಾಂ ಕಲ್ಪ್ಯನ್ತಾಮಾಸನಾನಿ ಚ ॥ 20 ॥
ಆಬಧ್ಯನ್ತಾಂ ಪತಾಕಾಶ್ಚ ರಾಜಮಾರ್ಗಶ್ಚ ಸಿಞ್ಚ್ಯತಾಮ್ ।
ಸರ್ವೇ ಚ ತಾಲಾವಚರಾ ಗಣಿಕಾಶ್ಚ ಸ್ವಲಙ್ಕೃತಾಃ ॥ 21 ॥
ಕಕ್ಷ್ಯಾಂ ದ್ವಿತೀಯಾಮಾಸಾದ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತು ನೃಪವೇಶ್ಮನಃ ।
ದೇವಾಯತನಚೈತ್ಯೇಷುಸಾನ್ನಭಕ್ಷಾ ಸ್ಸದಕ್ಷಿಣಾಃ ॥ 22 ॥
ಉಪಸ್ಥಾಪಯಿತವ್ಯಾ ಸ್ಸ್ಯುರ್ಮಾಲ್ಯಯೋಗ್ಯಾಃ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ।
ದೀರ್ಘಾಸಿಬದ್ಧಾ ಯೋಧಾಶ್ಚ ಸನ್ನದ್ಧಾ ಮೃಷ್ಟವಾಸಸಃ ॥ 23 ॥
ಮಹಾರಾಜಾಙ್ಗಣಂ ಸರ್ವೇ ಪ್ರವಿಶನ್ತು ಮಹೋದಯಮ್ ।
ಏವಂ ವ್ಯಾದಿಶ್ಯ ವಿಪ್ರೌ ತೌ ಕ್ರಿಯಾಸ್ತತ್ರ ಸುನಿಷ್ಠಿತೌ ॥ 24 ॥
ಚಕ್ರತುಶ್ಚೈವ ಯಚ್ಛೇಷಂ ಪಾರ್ಥಿವಾಯ ನಿವೇದ್ಯ ಚ ।
ಕೃತಮಿತ್ಯೇವ ಚಾಬ್ರೂತಾಂ ಅಭಿಗಮ್ಯ ಜಗತ್ಪತಿಮ್ ॥ 25 ॥
ಯಥೋಕ್ತವಚನಂ ಪ್ರೀತೌ ಹರ್ಷಯುಕ್ತೌ ದ್ವಿಜರ್ಷಭೌ ।
ತತಸ್ಸುಮನ್ತ್ರಂ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ರಾಜಾ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।
ರಾಮಃ ಕೃತಾತ್ಮಾ ಭವತಾ ಶೀಘ್ರಮಾನೀಯತಾಮಿತಿ ॥ 26 ॥
ಸ ತಥೇತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ಸುಮನ್ತ್ರೋ ರಾಜಶಾಸನಾತ್ ॥ 27 ॥
ರಾಮಂ ತತ್ರಾನಯಾಞ್ಚಕ್ರೇ ರಥೇನ ರಥಿನಾಂ ವರಮ್ ।
ಅಥ ತತ್ರ ಸಮಾಸೀನಾ ಸ್ತದಾ ದಶರಥಂ ನೃಪಮ್ ॥ 28 ॥
ಪ್ರಾಚ್ಯೋದೀಚ್ಯಾಃ ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಶ್ಚ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಶ್ಚ ಭೂಮಿಪಾಃ ।
ಮ್ಲೇಚ್ಛಾಶ್ಚಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ವನಶೈಲಾನ್ತವಾಸಿನಃ ॥ 29 ॥
ಉಪಾಸಾಞ್ಚಕ್ರಿರೇ ಸರ್ವೇ ತಂ ದೇವಾ ಇವ ವಾಸವಮ್ ।
ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸ ರಾಜರ್ಷಿರ್ಮರುತಾಮಿವ ವಾಸವಃ ॥ 30 ॥
ಪ್ರಾಸಾದಸ್ಥೋ ರಥಗತಂ ದದರ್ಶಾಯಾನ್ತಮಾತ್ಮಜಮ್ ।
ಗನ್ಧರ್ವರಾಜಪ್ರತಿಮಂ ಲೋಕೇ ವಿಖ್ಯಾತಪೌರುಷಮ್ ॥ 31 ॥
ದೀರ್ಘಬಾಹುಂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಂ ಮತ್ತಮಾತಙ್ಗಗಾಮಿನಮ್ ।
ಚನ್ದ್ರಕಾನ್ತಾನನಂ ರಾಮಮತೀವ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್ ॥ 32 ॥
ರೂಪೌದಾರ್ಯಗುಣೈಃ ಪುಂಸಾಂ ದೃಷ್ಟಿಚಿತ್ತಾಪಹಾರಿಣಮ್ ।
ಘರ್ಮಾಭಿತಪ್ತಾಃ ಪರ್ಜನ್ಯಂ ಹ್ಲಾದಯನ್ತಮಿವ ಪ್ರಜಾಃ ॥ 33 ॥
ನ ತತರ್ಪ ಸಮಾಯಾನ್ತಂ ಪಶ್ಯಮಾನೋ ನರಾಧಿಪಃ ।
ಅವತಾರ್ಯ ಸುಮನ್ತ್ರಸ್ತಂ ರಾಘವಂ ಸ್ಯನ್ದನೋತ್ತಮಾತ್ ॥ 34 ॥
ಪಿತುಸ್ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಪೃಷ್ಠತೋಽನ್ವಗಾತ್ ।
ಸ ತಂ ಕೈಲಾಸಶೃಙ್ಗಾಭಂ ಪ್ರಾಸಾದಂ ನರಪುಙ್ಗವಃ ॥ 35 ॥
ಆರುರೋಹ ನೃಪಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಹ ಸೂತೇನ ರಾಘವಃ ।
ಸ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರಭಿಪ್ರೇತ್ಯ ಪ್ರಣತಃ ಪಿತುರನ್ತಿಕೇ ॥ 36 ॥
ನಾಮ ಸ್ವಂ ಶ್ರಾವಯನ್ರಾಮೋ ವವನ್ದೇ ಚರಣೌ ಪಿತುಃ ।
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಣತಂ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟಂ ನೃಪಃ ॥ 37 ॥
ಗೃಹ್ಯಾಞ್ಜಲೌ ಸಮಾಕೃಷ್ಯ ಸಸ್ವಜೇ ಪ್ರಿಯಮಾತ್ಮಜಮ್ ।
ತಸ್ಮೈ ಚಾಭ್ಯುದಿತಂ ದಿವ್ಯಂ ಮಣಿಕಾಞ್ಚನಭೂಷಿತಮ್ ॥ 38 ॥
ದಿದೇಶ ರಾಜಾ ರುಚಿರಂ ರಾಮಾಯ ಪರಮಾಸನಮ್ ।
ತದಾಸನವರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವ್ಯದೀಪಯತ ರಾಘವಃ ॥ 39 ॥
ಸ್ವಯೈವ ಪ್ರಭಯಾ ಮೇರುಮುದಯೇ ವಿಮಲೋ ರವಿಃ ।
ತೇನ ವಿಭ್ರಾಜತಾ ತತ್ರ ಸಾ ಸಭಾಽಭಿವ್ಯರೋಚತ ॥ 40 ॥
ವಿಮಲಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಾ ಶಾರದೀ ದ್ಯೌರಿವೇನ್ದುನಾ ।
ತಂ ಪಶ್ಯಮಾನೋ ನೃಪತಿಸ್ತುತೋಷ ಪ್ರಿಯಮಾತ್ಮಜಮ್ ॥ 41 ॥
ಅಲಙ್ಕೃತಮಿವಾತ್ಮಾನಮಾದರ್ಶತಲಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ।
ಸ ತಂ ಸಸ್ಮಿತಮಾಭಾಷ್ಯ ಪುತ್ರಂ ಪುತ್ರವತಾಂ ವರಃ ॥ 42 ॥
ಉವಾಚೇದಂ ವಚೋ ರಾಜಾ ದೇವೇನ್ದ್ರಮಿವ ಕಾಶ್ಯಪಃ ।
ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಯಾಮಸಿ ಮೇ ಪತ್ನ್ಯಾಂ ಸದೃಶ್ಯಾಂ ಸದೃಶಸ್ಸುತಃ ॥ 43 ॥
ಉತ್ಪನ್ನಸ್ತ್ವಂ ಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮಮ ರಾಮಾತ್ಮಜಃ ಪ್ರಿಯಃ ।
ಯತಸ್ತ್ವಯಾ ಪ್ರಜಾಶ್ಚೇಮಾ ಸ್ಸ್ವಗುಣೈರನುರಞ್ಜಿತಾಃ ॥ 44 ॥
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಪುಷ್ಯಯೋಗೇನ ಯೌವರಾಜ್ಯಮವಾಪ್ನುಹಿ ।
ಕಾಮತಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ವಿನೀತೋ ಗುಣವಾನಸಿ ॥ 45 ॥
ಗುಣವತ್ಯಪಿ ತು ಸ್ನೇಹಾತ್ಪುತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ಹಿತಮ್ ।
ಭೂಯೋ ವಿನಯಮಾಸ್ಥಾಯ ಭವ ನಿತ್ಯಂ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥ 46 ॥
ಕಾಮಕ್ರೋಧಸಮುತ್ಥಾನಿ ತ್ಯಜೇಥಾ ವ್ಯಸನಾನಿ ಚ ।
ಪರೋಕ್ಷಯಾ ವರ್ತಮಾನೋ ವೃತ್ತ್ಯಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಯಾ ತಥಾ ॥ 47 ॥
ಅಮಾತ್ಯಪ್ರಭೃತೀಸ್ಸರ್ವಾಃಪ್ರಕೃತೀಶ್ಚಾನುರಞ್ಜಯ ।
ಕೋಷ್ಠಾಗಾರಾಯುಧಾಗಾರೈಃಕೃತ್ವಾ ಸನ್ನಿಚಯಾನ್ಬಹೂನ್ ॥ 48 ॥
ತುಷ್ಟಾನುರಕ್ತಪ್ರಕೃತಿರ್ಯಃ ಪಾಲಯತಿ ಮೇದಿನೀಮ್ ।
ತಸ್ಯನನ್ದನ್ತಿ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಲಬ್ಧ್ವಾಽಮೃತಮಿವಾಮರಾಃ ॥ 49 ॥
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮಪಿ ಚಾತ್ಮಾನಂ ನಿಯಮ್ಯೈವಂ ಸಮಾಚರ ।
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಸುಹೃದಸ್ತಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಕಾರಿಣಃ ॥ 50 ॥
ತ್ವರಿತಾಃ ಶೀಘ್ರಮಭ್ಯೇತ್ಯ ಕೌಸಲ್ಯಾಯೈ ನ್ಯವೇದಯನ್ ।
ಸಾ ಹಿರಣ್ಯಂ ಚ ಗಾಶ್ಚೈವ ರತ್ನಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ॥ 51 ॥
ವ್ಯಾದಿದೇಶ ಪ್ರಿಯಾಖ್ಯೇಭ್ಯಃ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಪ್ರಮದೋತ್ತಮಾ ।
ಅಥಾಽಭಿವಾದ್ಯ ರಾಜಾನಂ ರಥಮಾರುಹ್ಯ ರಾಘವಃ ॥ 52 ॥
ಯಯೌ ಸ್ವಂ ದ್ಯುತಿಮದ್ವೇಶ್ಮ ಜನೌಘೈಃ ಪ್ರತಿಪೂಜಿತಃ ।
ತೇ ಚಾಪಿ ಪೌರಾ ನೃಪತೇರ್ವಚಸ್ತ ಚ್ಛೃತ್ವಾ ತಥಾ ಲಾಭಮಿವೇಷ್ಟಮಾಶು ।
ನರೇನ್ದ್ರಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಗೃಹಾಣಿ ಗತ್ವಾ ದೇವಾನ್ಸಮಾನರ್ಚುರತಿಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ ॥ 53 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ತೃತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
