ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಏವಂ ತು ಕ್ರುದ್ಧಯಾ ರಾಜಾ ರಾಮಮಾತ್ರಾ ಸಶೋಕಯಾ ।
ಶ್ರಾವಿತಃ ಪರುಷಂ ವಾಕ್ಯಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ದುಃಖಿತಃ ॥ 1 ॥
ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಸ ಚ ನೃಪೋ ಮುಮೋಹ ವ್ಯಾಕುಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।
ಅಥ ದೀರ್ಘೀಣ ಕಾಲೇನ ಸಞ್ಜ್ಞಾಮಾಪ ಪರನ್ತಪಃ ॥ 2 ॥
ಸ ಸಞ್ಜ್ಞಾಮುಪಲಭ್ಯೈವ ದೀರ್ಘಮುಷ್ಣಂ ಚ ನಿಶ್ಶ್ವಸನ್ ।
ಕೌಸಲ್ಯಾಂ ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುನ ಶ್ಚಿನ್ತಾಮುಪಾಗಮತ್ ॥ 3 ॥
ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯಮಾನಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಾಭಾತ್ಕರ್ಮ ದುಷ್ಕೃತಮ್ ।
ಯದನೇನ ಕೃತಂ ಪೂರ್ವಮಜ್ಞಾನಾಚ್ಛಬ್ದವೇಧಿನಾ ॥ 4 ॥
ಅಮನಾಸ್ತೇನ ಶೋಕೇನ ರಾಮಶೋಕೇನ ಚ ಪ್ರಭುಃ ।
ದ್ವಾಭ್ಯಾಮಪಿ ಮಹಾರಾಜ ಶ್ಶೋಕಾಭ್ಯಾಮನ್ವತಪ್ಯತ ॥ 5 ॥
ದಹ್ಯಾಮಾನ ಸ್ಸಶೋಕಾಭ್ಯಾಂ ಕೌಸಲ್ಯಾಮಾಹ ಭೂಪತಿಃ ।
ವೇಪಮಾನೋಽಞ್ಜಲಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಸಾದಾರ್ಥಮವಾಙ್ಮುಖಃ ॥ 6 ॥
ಪ್ರಸಾದಯೇ ತ್ವಾಂ ಕೌಸಲ್ಯೇ ರಚಿತೋಽಯಂ ಮಯಾಽಞ್ಜಲಿಃ ।
ವತ್ಸಲಾ ಚಾನೃಶಂಸಾ ಚ ತ್ವಂ ಹಿ ನಿತ್ಯಂ ಪರೇಷ್ವಪಿ ॥ 7 ॥
ಭರ್ತಾ ತು ಖಲು ನಾರೀಣಾಂ ಗುಣವಾನ್ನಿರ್ಗುಣೋಽಪಿ ವಾ ।
ಧರ್ಮಂ ವಿಮೃಶಮಾನಾನಾಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ದೇವಿ ದೈವತಮ್ ॥ 8 ॥
ಸಾ ತ್ವಂ ಧರ್ಮಪರಾ ನಿತ್ಯಂ ದೃಷ್ಟಲೋಕ ಪರಾವರಾ ।
ನಾರ್ಹಸೇ ವಿಪ್ರಿಯಂ ವಕ್ತುಂ ದುಖಿಃತಾಽಪಿ ಸುದುಃಖಿತಮ್ ॥ 9 ॥
ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಕರುಣಂ ರಾಜ್ಞಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೀನಸ್ಯ ಭಾಷಿತಮ್ ।
ಕೌಸಲ್ಯಾ ವ್ಯಸೃಜದ್ಬಾಷ್ಪಂ ಪ್ರಣಾಲೀವ ನವೋದಕಮ್ ॥ 10 ॥
ಸಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿಬಧ್ವಾ ರುದತೀ ರಾಜ್ಞಃ ಪದ್ಮಮಿವಾಞ್ಜಲಿಮ್ ।
ಸಮ್ಭ್ರಮಾದಬ್ರವೀತ್ ತ್ರಸ್ತಾ ತ್ವರಮಾಣಾಕ್ಷರಂ ವಚಃ ॥ 11 ॥
ಪ್ರಸೀದ ಶಿರಸಾ ಯಾಚೇ ಭೂಮೌ ನಿಪತಿತಾಸ್ಮಿ ತೇ ।
ಯಾಚಿತಾಸ್ಮಿ ಹತಾ ದೇವ ಕ್ಷನ್ತವ್ಯಾಽಹಂ ನ ಹಿ ತ್ವಯಾ ॥ 12 ॥
ನೈಷಾ ಹಿ ಸಾ ಸ್ತ್ರೀ ಭವತಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯೇನ ಧೀಮತಾ ।
ಉಭಯೋರ್ಲೋಕಯೋರ್ವೀರ ಪತ್ಯಾ ಯಾ ಸಮ್ಸಾದ್ಯತೇ ॥ 13 ॥
ಜಾನಾಮಿ ಧರ್ಮಂ ಧರ್ಮಜ್ಞ ತ್ವಾಂ ಜಾನೇ ಸತ್ಯವಾದಿನಮ್ ।
ಪುತ್ರಶೋಕಾರ್ತಯಾ ತತ್ತು ಮಯಾ ಕಿಮಪಿ ಭಾಷಿತಮ್ ॥ 14 ॥
ಶೋಕೋ ನಾಶಯತೇ ಧೈರ್ಯಂ ಶೋಕೋ ನಾಶಯತೇ ಶ್ರುತಮ್ ।
ಶೋಕೋ ನಾಶಯತೇ ಸರ್ವಂ ನಾಸ್ತಿ ಶೋಕಸಮೋ ರಿಪುಃ ॥ 15 ॥
ಶಕ್ಯ ಆಪತಿತ ಸ್ಸೋಢುಂ ಪ್ರಹಾರೋ ರಿಪುಹಸ್ತತಃ ।
ಸೋಢುಮ್ಮಾಪತಿತಶ್ಶೋಕಸ್ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮೋಽಪಿ ನ ಶಕ್ಯತೇ ॥ 16 ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಶ್ಶ್ರುತಿಮನ್ತೋಽಪಿ ಛಿನ್ನಧರ್ಮಾರ್ಥಸಂಶಯಾಃ ।
ಯತಯೋ ವೀರ ಮುಹ್ಯನ್ತಿ ಶೋಕಸಮ್ಮೂಢಚೇತಸಃ ॥ 17 ॥
ವನವಾಸಾಯ ರಾಮಸ್ಯ ಪಞ್ಚರಾತ್ರೋಽದ್ಯ ಗಣ್ಯತೇ ।
ಯ ಶ್ಶೋಕಹತಹರ್ಷಾಯಾಃ ಪಞ್ಚವರ್ಷೋಪಮೋ ಮಮ ॥ 18 ॥
ತಂ ಹಿ ಚಿನ್ತಯಮಾನಾಯಾ ಶ್ಶೋಕೋಽಯಂ ಹೃದಿ ವರ್ಧತೇ ।
ನದೀನಾಮಿವ ವೇಗೇನ ಸಮುದ್ರಸಲಿಲಂ ಮಹತ್ ॥ 19 ॥
ಏವಂ ಹಿ ಕಥಯನ್ತ್ಯಾಸ್ತು ಕೌಸಲ್ಯಾಯಾಶ್ಶುಭಂ ವಚಃ ।
ಮನ್ದರಶ್ಮಿರಭೂತ್ಸೂರ್ಯೋ ರಜನೀ ಚಾಭ್ಯವರ್ತತ ॥ 20 ॥
ತಥಾ ಪ್ರಸಾದಿತೋ ವಾಕ್ಯೈರ್ದೇವ್ಯಾ ಕೌಸಲ್ಯಯಾ ನೃಪಃ ।
ಶೋಕೇನ ಚ ಸಮಾಕ್ರಾನ್ತೋ ನಿದ್ರಾಯಾ ವಶನ್ತೋಮೇಯಿವಾನ್ ॥ 21 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
