ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸ ರಾಜಪುತ್ರಃ ಪ್ರಿಯಯಾ ವಿಹೀನಃ ಶೋಕೇನ ಮೋಹೇನ ಚ ಪೀಡ್ಯಮಾನಃ ।
ವಿಷಾದಯನ್ಭ್ರಾತರಮಾರ್ತರೂಪೋ ಭೂಯೋ ವಿಷಾದಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ತೀವ್ರಮ್ ॥ 1 ॥
ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಶೋಕವಶಾಭಿಪನ್ನಂ ಶೋಕೇ ನಿಮಗ್ನೋ ವಿಪುಲೇ ತು ರಾಮಃ ।
ಉವಾಚ ವಾಕ್ಯಂ ವ್ಯಸನಾನುರೂಪಮುಷ್ಣಂ ವಿನಿಶ್ಶ್ವಸ್ಯ ರುದನ್ತ್ಸಶೋಕಮ್ ॥ 2 ॥
ನ ಮದ್ವಿಧೋ ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಕಾರೀ ಮನ್ಯೇ ದ್ವಿತೀಯೋಽಸ್ತಿ ವಸುನ್ಧರಾಯಾಮ್ ।
ಶೋಕೇನ ಶೋಕೋ ಹಿ ಪರಮ್ಪರಾಯಾ ಮಾ ಮೇತಿ ಭಿನ್ದನ್ಹೃದಯಂ ಮನಶ್ಚ ॥ 3 ॥
ಪೂರ್ವಂ ಮಯಾ ನೂನಮಭೀಪ್ಸಿತಾನಿ ಪಾಪಾನಿ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಸಕೃತ್ಕೃತಾನಿ ।
ತತ್ರಾಯಮದ್ಯಾಪತಿತೋ ವಿಪಾಕೋ ದುಃಖೇನ ದುಃಖಂ ಯದಹಂ ವಿಶಾಮಿ ॥ 4 ॥
ರಾಜ್ಯಪ್ರಣಾಶಸ್ಸ್ವಜನೈರ್ವಿಯೋಗಃ ಪಿತುರ್ವಿನಾಶೋ ಜನನೀವಿಯೋಗಃ ।
ಸರ್ವಾಣಿ ಮೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಶೋಕವೇಗಮಾಪೂರಯನ್ತಿ ಪ್ರವಿಚಿನ್ತಿತಾನಿ ॥ 5 ॥
ಸರ್ವಂ ತು ದುಃಖಂ ಮಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇದಂ ಶಾನ್ತಂ ಶರೀರೇ ವನಮೇತ್ಯ ಶೂನ್ಯಮ್ ।
ಸೀತಾವಿಯೋಗಾತ್ಪುನರಪ್ಯುದೀರ್ಣಂ ಕಾಷ್ಠೈರಿವಾಗ್ನಿಸ್ಸಹಸಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಃ ॥ 6 ॥
ಸಾ ನೂನಮಾರ್ಯಾ ಮಮ ರಾಕ್ಷಸೇನ ಬಲಾದ್ದೃತಾ ಖಂ ಸಮುಪೇತ್ಯ ಭೀರುಃ ।
ಅಪಸ್ವರಂ ಸಸ್ವರವಿಪ್ರಲಾಪಾ ಭಯೇನ ವಿಕ್ರನ್ದಿತವತ್ಯಭೀಕ್ಷ್ಣಮ್ ॥ 7 ॥
ತೌ ಲೋಹಿತಸ್ಯ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಸ್ಯ ಸದೋಚಿತಾವುತ್ತಮಚನ್ದನಸ್ಯ ।
ವೃತ್ತೌ ಸ್ತನೌ ಶೋಣಿತಪಙ್ಕದಿಗ್ಧೌ ನೂನಂ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ಮಮ ನಾಭಿಭಾತಃ ॥ 8 ॥
ತಚ್ಛಲಕ್ಷ್ಣಸುವ್ಯಕ್ತಮೃದುಪ್ರಲಾಪಂ ತಸ್ಯಾ ಮುಖಂ ಕುಞ್ಚಿತಕೇಶಭಾರಮ್ ।
ರಕ್ಷೋವಶಂ ನೂನಮುಪಾಗತಾಯಾ ನ ಭ್ರಾಜತೇ ರಾಹುಮುಖೇ ಯಥೇನ್ದುಃ ॥ 9 ॥
ತಾಂ ಹಾರಪಾಶಸ್ಯ ಸದೋಚಿತಾಯಾ ಗ್ರೀವಾಂ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ಮಮ ಸುವ್ರತಾಯಾಃ ।
ರಕ್ಷಾಂಸಿ ನೂನಂ ಪರಿಪೀತವನ್ತಿ ವಿಭಿದ್ಯ ಶೂನ್ಯೇ ರುಧಿರಾಶನಾನಿ ॥ 10 ॥
ಮಯಾ ವಿಹೀನಾ ವಿಜನೇ ವನೇ ಯಾ ರಕ್ಷೋಭಿರಾಹೃತ್ಯ ವಿಕೃಷ್ಯಮಾಣಾ ।
ನೂನಂ ನಿನಾದಂ ಕುರರೀವ ದೀನಾ ಸಾ ಮುಕ್ತವತ್ಯಾಯತಕಾನ್ತನೇತ್ರಾ ॥ 11 ॥
ಅಸ್ಮಿನ್ಮಯಾಸಾರ್ಧಮುದಾರಶೀಲಾ ಶಿಲಾತಲೇ ಪೂರ್ವಮುಪೋಪವಿಷ್ಟಾ ।
ಕಾನ್ತಸ್ಮಿತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಜಾತಹಾಸಾ ತ್ವಾಮಾಹ ಸೀತಾ ಬಹುವಾಕ್ಯಜಾತಮ್ ॥ 12 ॥
ಗೋದಾವರೀಯಂ ಸರಿತಾಂ ವರಿಷ್ಠಾ ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ಮಮ ನಿತ್ಯಕಾಲಮ್ ।
ಅಪ್ಯತ್ರ ಗಚ್ಛೇದಿತಿ ಚಿನ್ತಯಾಮಿ ನೈಕಾಕಿನೀ ಯಾತಿ ಹಿ ಸಾ ಕದಾಚಿತ್ ॥ 13 ॥
ಪದ್ಮಾನನಾ ಪದ್ಮವಿಶಾಲನೇತ್ರಾ ಪದ್ಮಾನಿ ವಾನೇತುಮಭಿಪ್ರಯಾತಾ ।
ತದಪ್ಯಯುಕ್ತಂ ನ ಹಿ ಸಾ ಕದಾಚಿನ್ಮಯಾ ವಿನಾ ಗಚ್ಛತಿ ಪಙ್ಕಜಾನಿ ॥ 14 ॥
ಕಾಮಂ ತ್ವಿದಂ ಪುಷ್ಪಿತವೃಕ್ಷಷಣ್ಡಂ ನಾನಾವಿಧೈಃ ಪಕ್ಷಿಗಣೈರುಪೇತಮ್ ।
ವನಂ ಪ್ರಯಾತಾ ನು ತದಪ್ಯಯುಕ್ತ ಮೇಕಾಕಿನೀ ಸಾತಿಬಿಭೇತಿ ಭೀರುಃ ॥ 15 ॥
ಆದಿತ್ಯ ಭೋ ಲೋಕಕೃತಾಕೃತಜ್ಞ ಲೋಕಸ್ಯ ಸತ್ಯಾನೃತಕರ್ಮಸಾಕ್ಷಿನ್ ।
ಮಮ ಪ್ರಿಯಾ ಸಾ ಕ್ವ ಗತಾ ಹೃತಾ ವಾ ಶಂಸಸ್ವ ಮೇ ಶೋಕವಶಸ್ಯ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ 16 ॥
ಲೋಕೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಚ ನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಯತ್ತೇ ನ ನಿತ್ಯಂ ವಿದಿತಂ ಭವೇತ್ತತ್ ।
ಶಂಸಸ್ವ ವಾಯೋ ಕುಲಶಾಲಿನೀಂ ತಾಂ ಹೃತಾ ಮೃತಾ ವಾ ಪಥಿ ವರ್ತತೇ ವಾ ॥ 17 ॥
ಇತೀವ ತಂ ಶೋಕವಿಧೇಯದೇಹಂ ರಾಮಂ ವಿಸಞ್ಜ್ಞಂ ವಿಲಪನ್ತಮೇವಮ್ ।
ಉವಾಚ ಸೌಮಿತ್ರಿರದೀನಸತ್ತ್ವೋ ನ್ಯಾಯೇ ಸ್ಥಿತಃ ಕಾಲಯುತಂ ಚ ವಾಕ್ಯಮ್ ॥ 18 ॥
ಶೋಕಂ ವಿಮುಞ್ಚಾರ್ಯ ಧೃತಿಂ ಭಜಸ್ವ ಸೋತ್ಸಾಹತಾ ಚಾಸ್ತು ವಿಮಾರ್ಗಣೇಽಸ್ಯಾಃ ।
ಉತ್ಸಾಹವನ್ತೋ ಹಿ ನರಾ ನ ಲೋಕೇ ಸೀದನ್ತಿ ಕರ್ಮಸ್ವತಿದುಷ್ಕರೇಷು ॥ 19 ॥
ಇತೀವ ಸೌಮಿತ್ರಿಮುದಗ್ರಪೌರುಷಂ ಬ್ರುವನ್ತಮಾರ್ತೋ ರಘುವಂಶವರ್ಧನಃ ।
ನ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಧೃತಿಂ ವಿಮುಕ್ತವಾನ್ಪುನಶ್ಚ ದುಃಖಂ ಮಹದಭ್ಯುಪಾಗಮತ್ ॥ 20 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
