ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಷಡ್ವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತತಶ್ಶೋಕಾಭಿಸನ್ತಪ್ತಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ಕ್ಲಿನ್ನವಾಸಸಮ್ ।
ಶಾಖಾಮೃಗಮಹಾಮಾತ್ರಾಃ ಪರಿವಾರ್ಯೋಪತಸ್ಥಿರೇ ॥ 1 ॥
ಅಭಿಗಮ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುಂ ರಾಮಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಮ್ ।
ಸ್ಥಿತಾಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಸ್ಸರ್ವೇ ಪಿತಾಮಹಮಿವರ್ಷಯಃ ॥ 2 ॥
ತತಃ ಕಾಞ್ಚನಶೈಲಾಭ ಸ್ತರುಣಾರ್ಕನಿಭಾನನಃ ।
ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 3 ॥
ಭವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಸುಗ್ರೀವಃ ಪಿತೃಪೈತಾಮಹಂ ಮಹತ್ ।
ವಾನರಾಣಾಂ ಸುದುಷ್ಪ್ರಾಪಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ರಾಜ್ಯಮಿದಂ ಪ್ರಭೋ ॥ 4 ॥
ಭವತಾ ಸಮನುಜ್ಞಾತಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ನಗರಂ ಶುಭಮ್ ॥ 5 ॥
ಸಂವಿಧಾಸ್ಯತಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಸುಹೃಜ್ಜನಃ ।
ಸ್ನಾತೋಽಯಂ ವಿವಿಧೈರ್ಗನ್ಧೈರೌಷಧೈಶ್ಚ ಯಥಾವಿಧಿ ॥ 6 ॥
ಅರ್ಚಯಿಷ್ಯತಿ ರತ್ನೈಶ್ಚ ಮಾಲ್ಯೈಶ್ಚ ತ್ವಾಂ ವಿಶೇಷತಃ ।
ಇಮಾಂ ಗಿರಿಗುಹಾಂ ರಮ್ಯಾಮಭಿಗನ್ತುಮಿತೋಽರ್ಹಸಿ ॥ 7 ॥
ಕುರುಷ್ವ ಸ್ವಾಮಿಸಮ್ಬನ್ಧಂ ವಾನರಾನ್ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಯ ।
ಏವಮುಕ್ತೋ ಹನುಮತಾ ರಾಘವಃ ಪರವೀರಹಾ ॥ 8 ॥
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹನೂಮನ್ತಂ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ವಾಕ್ಯಕೋವಿದಃ ।
ಚತುರ್ದಶ ಸಮಾಸ್ಸೌಮ್ಯ ಗ್ರಾಮಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಪುರಮ್ ॥ 9 ॥
ನ ಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಹನುಮನ್ಪಿತುರ್ನಿರ್ದೇಶಪಾಲಕಃ ।
ಸುಸಮೃದ್ಧಾಂ ಗುಹಾಂ ರಮ್ಯಾಂ ಸುಗ್ರೀವೋ ವಾನರರ್ಷಭಃ ॥ 10 ॥
ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ವಿಧಿವದ್ವೀರಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯತಾಮ್ ।
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಹನೂಮನ್ತಂ ರಾಮಸ್ಸುಗ್ರೀವಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 11 ॥
ವೃತ್ತಜ್ಞೋ ವೃತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಮುದಾರಬಲವಿಕ್ರಮಮ್ ।
ಇಮಮಪ್ಯಙ್ಗದಂ ವೀರ ಯೌವರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷೇಚಯ ॥ 12 ॥
ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ಯ ಸ ಸುತೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ಸದೃಶೋ ವಿಕ್ರಮೇಣ ತೇ ।
ಅಙ್ಗದೋಽಯಮದೀನಾತ್ಮಾ ಯೌವರಾಜ್ಯಸ್ಯ ಭಾಜನಮ್ ॥ 13 ॥
ಪೂರ್ವೋಽಯಂ ವಾರ್ಷಿಕೋ ಮಾಸಃ ಶ್ರಾವಣಸ್ಸಲಿಲಾಗಮಃ ।
ಪ್ರವೃತ್ತಾಸ್ಸೌಮ್ಯ ಚತ್ವಾರೋ ಮಾಸಾ ವಾರ್ಷಿಕಸಜ್ಞಿಕಾಃ ॥ 14 ॥
ನಾಯಮುದ್ಯೋಗಸಮಯಃ ಪ್ರವಿಶ ತ್ವಂ ಪುರೀಂ ಶುಭಾಮ್ ।
ಅಸ್ಮಿನ್ವತ್ಸ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಸೌಮ್ಯ ಪರ್ವತೇ ಸಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 15 ॥
ಇಯಂ ಗಿರಿಗುಹಾ ರಮ್ಯಾ ವಿಶಾಲಾ ಯುಕ್ತಮಾರುತಾ ।
ಪ್ರಭೂತಸಲಿಲಾ ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರಭೂತಕಮಲೋತ್ಪಲಾ ॥ 16 ॥
ಕಾರ್ತಿಕೇ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತೇ ತ್ವಂ ರಾವಣವಧೇ ಯತ ।
ಏಷ ನಸ್ಸಮಯಸ್ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರವಿಶ ತ್ವಂ ಸ್ವಮಾಲಯಮ್ ॥ 17 ॥
ಅಭಿಷಿಕ್ತಸ್ವ ರಾಜ್ಯೇ ಚ ಸುಹೃದಸ್ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಯ ।
ಇತಿ ರಾಮಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಸ್ಸುಗ್ರೀವೋ ವಾನರಾಧಿಪಃ ॥ 18 ॥
ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುರೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ವಾಲಿಪಾಲಿತಾಮ್ ।
ತಂ ವಾನರಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ವಾನರೇಶ್ವರಮ್ ॥ 19 ॥
ಅಭಿವಾದ್ಯ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾನಿ ಸರ್ವತಃ ಪರ್ಯವಾರಯನ್ ।
ತತಃ ಪ್ರಕೃತಯಸ್ಸರ್ವಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರಿಗಣೇಶ್ವರಮ್ ॥ 20 ॥
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ಪತಿತಾ ವಸುಧಾಯಾಂ ಸಮಾಹಿತಾಃ ।
ಸುಗ್ರೀವಃ ಪ್ರಕೃತೀಸ್ಸರ್ವಾಸ್ಸಮ್ಭಾಷ್ಯೋತ್ಥಾಪ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 21 ॥
ಭ್ರಾತುರನ್ತಃಪುರಂ ಸೌಮ್ಯಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾಬಲಃ ।
ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತ್ವಭಿನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರಮ್ ॥ 22 ॥
ಅಭ್ಯಷಿಞ್ಚನ್ತ ಸುಹೃದಸ್ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಮಿವಾಮರಾಃ ।
ತಸ್ಯ ಪಾಣ್ಡುರಮಾಜಹ್ರುಶ್ಛತ್ರಂ ಹೇಮಪರಿಷ್ಕೃತಮ್ ॥ 23 ॥
ಶುಕ್ಲೇ ಚ ವಾಲವ್ಯಜನೇ ಹೇಮದಣ್ಡೇ ಯಶಸ್ಕರೇ ।
ತಥಾ ಸರ್ವಾಣಿ ರತ್ನಾನಿ ಸರ್ವಬೀಜೌಷಧೀರಪಿ ॥ 24 ॥
ಸಕ್ಷೀರಾಣಾಂ ಚ ವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಪ್ರರೋಹಾನ್ಕುಸುಮಾನಿ ಚ ।
ಶುಕ್ಲಾನಿ ಚೈವ ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ಶ್ವೇತಂ ಚೈವಾನುಲೇಪನಮ್ ॥ 25 ॥
ಸುಗನ್ಧೀನಿ ಚ ಮಾಲ್ಯಾನಿ ಸ್ಥಲಜಾನ್ಯಮ್ಬುಜಾನಿ ಚ ।
ಚನ್ದನಾನಿ ಚ ದಿವ್ಯಾನಿ ಗನ್ಧಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನ್ಬಹೂನ್ ॥ 26 ॥
ಅಕ್ಷತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಚ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ।
ದಧಿ ಚರ್ಮ ಚ ವೈಯಾಘ್ರಂ ವಾರಾಹೀ ಚಾಪ್ಯುಪಾನಹೌ ॥ 27 ॥
ಸಮಾಲಮ್ಭನಮಾದಾಯ ರೋಚನಾಂ ಸಮನಶ್ಶಿಲಾಮ್ ।
ಆಗ್ಮುಸ್ತತ್ರ ಮುದಿತಾ ವರಾಃ ಕನ್ಯಾಸ್ತು ಷೋಡಶ ॥ 28 ॥
ತತಸ್ತೇ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಯಥಾಕಾಲಂ ಯಥಾವಿಧಿ ।
ರತ್ನೈರ್ವಸ್ತ್ರೈಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೈಶ್ಚ ತೋಷಯಿತ್ವಾ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾನ್ ॥ 29 ॥
ತತಃ ಕುಶಪರಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಸಮಿದ್ಧಂ ಜಾತವೇದಸಮ್ ।
ಮನ್ತ್ರಪೂತೇನ ಹವಿಷಾ ಹುತ್ವಾ ಮನ್ತ್ರವಿದೋ ಜನಾಃ ॥ 30 ॥
ತತೋ ಹೇಮಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೇ ವರಾಸ್ತರಣಸಂವೃತೇ ।
ಪ್ರಾಸಾದಶಿಖರೇ ರಮ್ಯೇ ಚಿತ್ರಮಾಲ್ಯೋಪಶೋಭಿತೇ ॥ 31 ॥
ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಂ ವಿವಿಧೈರ್ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ವರಾಸನೇ ।
ನದೀನದೇಭ್ಯಸ್ಸಂಹೃತ್ಯ ತೀರ್ಥೇಭ್ಯಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 32 ॥
ಆಹೃತ್ಯ ಚ ಸಮುದ್ರೇಭ್ಯಸ್ಸರ್ವೇಭ್ಯೋ ವಾನರರ್ಷಭಾಃ ।
ಅಪಃ ಕನಕಕುಮ್ಭೇಷು ನಿಧಾಯ ವಿಮಲಾಶ್ಶುಭಾಃ ॥ 33 ॥
ಶುಭೈರ್ವೃಷಭಶೃಙ್ಗೈಶ್ಚ ಕಲಶೈಶ್ಚಾಪಿ ಕಾಞ್ಚನೈಃ ।
ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟೇನ ವಿಧಿನಾ ಮಹರ್ಷಿವಿಹಿತೇನ ಚ ॥ 34 ॥
ಗಜೋ ಗವಾಕ್ಷೋ ಗವಯಶ್ಶರಭೋ ಗನ್ಧಮಾದನಃ ।
ಮೈನ್ದಶ್ಚ ದ್ವಿವಿದಶ್ಚೈವ ಹನುಮಾನ್ಜಾಮ್ಬವಾನ್ನಲಃ ॥ 35 ॥
ಅಭ್ಯಷಿಞ್ಚನ್ತ ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ರಸನ್ನೇನ ಸುಗನ್ಧಿನಾ ।
ಸಲಿಲೇನ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಂ ವಸವೋ ವಾಸವಂ ಯಥಾ ॥ 36 ॥
ಅಭಿಷಿಕ್ತೇ ತು ಸುಗ್ರೀವೇ ಸರ್ವೇ ವಾನರಪುಙ್ಗವಾಃ ।
ಪ್ರಚುಕ್ರುಶುರ್ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಹೃಷ್ಟಾ ಸ್ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 37 ॥
ರಾಮಸ್ಯ ತು ವಚಃ ಕುರ್ವನ್ಸುಗ್ರೀವೋ ಹರಿಪುಙ್ಗವಃ ।
ಅಙ್ಗದಂ ಸಮ್ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಯೌವರಾಜ್ಯೇಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್ ॥ 38 ॥
ಅಙ್ಗದೇ ಚಾಭಿಷಿಕ್ತೇ ತು ಸಾನುಕ್ರೋಶಾಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।
ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ ಸುಗ್ರೀವಂ ಮಹಾತ್ಮಾನೋಽಭ್ಯಪೂಜಯನ್ ॥ 39 ॥
ರಾಮಂ ಚೈವ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ।
ಪ್ರೀತಾಶ್ಚ ತುಷ್ಟುವುಸ್ಸರ್ವೇ ತಾದೃಶೇ ತತ್ರ ವರ್ತಿತೇ ॥ 40 ॥
ಹೃಷ್ಟಪುಷ್ಟಜನಾಕೀರ್ಣಾ ಪತಾಕಾಧ್ವಜಶೋಭಿತಾ ।
ಬಭೂವ ನಗರೀ ರಮ್ಯಾ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾ ಗಿರಿಗಹ್ವರೇ ॥ 41 ॥
ನಿವೇದ್ಯ ರಾಮಾಯ ತದಾ ಮಹಾತ್ಮನೇ ಮಹಾಭಿಷೇಕಂ ಕಪಿವಾಹಿನೀಪತಿಃ ।
ರುಮಾಂ ಚ ಭಾರ್ಯಂ ಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ವೀರ್ಯವಾ ನವಾಪ ರಾಜ್ಯಂ ತ್ರಿದಶಾಧಿಪೋ ಯಥಾ ॥ 42 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಡ್ವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
