ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಅಶೀತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಅಥ ಭೂಮಿಪ್ರದೇಶಜ್ಞಾಸ್ಸೂತ್ರಕರ್ಮವಿಶಾರದಾಃ ।
ಸ್ವಕರ್ಮಾಭಿರತಾಶ್ಶೂರಾಃ ಖನಕಾ ಯನ್ತ್ರಕಾಸ್ತಥಾ ॥ 1 ॥
ಕರ್ಮಾನ್ತಿಕಾಃ ಸ್ಥಪತಯಃ ಪುರುಷ ಯನ್ತ್ರಕೋವಿದಾಃ ।
ತಥಾ ವಾರ್ಧಕಯಶ್ಚೈವ ಮಾರ್ಗಿಣೋ ವೃಕ್ಷತಕ್ಷಕಾಃ ॥ 2 ॥
ಕೂಪಕಾರಾಸ್ಸುಧಾಕಾರಾರ್ವಂಶಕರ್ಮಕೃತಸ್ತಥಾ ।
ಸಮರ್ಥಾ ಯೇ ಚ ದ್ರಷ್ಟಾರಃ ಪುರತಸ್ತೇ ಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ॥ 3 ॥
ಅಥ ಭೂಮಿಪ್ರದೇಶಜ್ಞಾಸ್ಸೂತ್ರಕರ್ಮವಿಶಾರದಾಃ ।
ಸ್ವಕರ್ಮಾಭಿರತಾಶ್ಶೂರಾಃ ಖನಕಾ ಯನ್ತ್ರಕಾಸ್ತಥಾ ॥ 4 ॥
ಕರ್ಮಾನ್ತಿಕಾಃ ಸ್ಥಪತಯಃ ಪುರುಷ ಯನ್ತ್ರಕೋವಿದಾಃ ।
ತಥಾ ವಾರ್ಧಕಯಶ್ಚೈವ ಮಾರ್ಗಿಣೋ ವೃಕ್ಷತಕ್ಷಕಾಃ ॥ 5 ॥
ಕೂಪಕಾರಾಸ್ಸುಧಾಕಾರಾರ್ವಂಶಕರ್ಮಕೃತಸ್ತಥಾ ।
ಸಮರ್ಥಾ ಯೇ ಚ ದ್ರಷ್ಟಾರಃ ಪುರತಸ್ತೇ ಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ॥ 6 ॥
ಸ ತು ಹರ್ಷಾತ್ತಮುದ್ದೇಶಂ ಜನೌಘೋ ವಿಪುಲಃ ಪ್ರಯಾನ್ ।
ಅಶೋಭತ ಮಹಾವೇಗಸ್ಸಮುದ್ರ ಇವ ಪರ್ವಣಿ ॥ 7 ॥
ತೇ ಸ್ವವಾರಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ವರ್ತ್ಮಕರ್ಮಣಿ ಕೋವಿದಾಃ ।
ಕರಣೈರ್ವಿವಿಧೋಪೇತೈಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ಸಮ್ಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ॥ 8 ॥
ಲತಾವಲ್ಲೀ ಶ್ಚ ಗುಲ್ಮಾಂಶ್ಚ ಸ್ಥಾಣೂನಶ್ಮನ ಏವ ಚ ।
ಜನಾಯಾಞ್ಚಕ್ರಿರೇ ಮಾರ್ಗಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ವಿವಿಧಾನ್ದ್ರುಮಾನ್ ॥ 9 ॥
ಅವೃಕ್ಷೇಷು ಚ ದೇಶೇಷು ಕೇಚಿದ್ವೃಕ್ಷಾನರೋಪಯನ್ ।
ಕೇಚಿತ್ಕುಠಾರೈಷ್ಟಙ್ಕೈಶ್ಚ ದಾತ್ರೈಶ್ಚಿನ್ದನ್ಕ್ವಚಿತ್ಕ್ವಚಿತ್ ॥ 10 ॥
ಅಪರೇ ವೀರಣಸ್ತಮ್ಭಾನ್ಬಲಿನೋ ಬಲವತ್ತರಾಃ ।
ವಿಧಮನ್ತಿ ಸ್ಮ ದುರ್ಗಾಣಿ ಸ್ಥಲಾನಿ ಚ ತತಸ್ತತಃ ॥ 11 ॥
ಅಪರೇಽಪೂರಯನ್ಕೂಪಾನ್ಪಾಂಸುಭಿ ಶ್ಶ್ವಭ್ರಮಾಯತಮ್ ।
ನಿಮ್ನಭಾಗಾನ್ಸ್ತತಃ ಕೇಚಿತ್ಸಮಾನ್ಶ್ಚಕ್ರು ಸ್ಸಮನ್ತತಃ ॥ 12 ॥
ಬಬನ್ಧುರ್ಬನ್ಧನೀಯಾಂಶ್ಚ ಕ್ಷೋದ್ಯಾನ್ಸಞ್ಚುಕ್ಷುದುಸ್ತದಾ ।
ಬಿಭಿದುರ್ಭೇದನೀಯಾಂಶ್ಚ ತಾಂಸ್ತಾನ್ದೇಶಾನ್ನರಾ ಸ್ತದಾ ॥ 13 ॥
ಅಚಿರೇಣೈವ ಕಾಲೇನ ಪರಿವಾಹಾನ್ಬಹೂದಕಾನ್ ।
ಚಕ್ರುರ್ಬಹುವಿಧಾಕಾರಾನ್ ಸಾಗರಪ್ರತಿಮಾನ್ಬಹೂನ್ ॥ 14 ॥
ನಿರ್ಜಲೇಷು ಚ ದೇಶೇಷು ಖಾನಯಾಮಾಸುರುತ್ತಮಾನ್ ।
ಉದಪಾನಾನ್ಬಹುವಿಧಾನ್ವೇದಿಕಾಪರಿಮಣ್ಡಿತಾನ್ ॥ 15 ॥
ಸಸುಧಾಕುಟ್ಟಿಮತಲಃ ಪ್ರಪುಷ್ಪಿತಮಹೀರುಹಃ ।
ಮತ್ತೋದ್ಘುಷ್ಟ ದ್ವಿಜಗಣಃ ಪತಾಕಾಭಿರಲಙ್ಕೃತಃ ॥ 16 ॥
ಚನ್ದನೋದಕಸಂಸಿಕ್ತೋ ನಾನಾಕುಸುಮಭೂಷಿತಃ ।
ಬಹ್ವಶೋಭತ ಸೇನಾಯಾಃ ಪನ್ಥಾ ಸ್ಸುರಪಥೋಪಮಃ ॥ 17 ॥
ಆಜ್ಞಾಪ್ಯಾಥ ಯಥಾಽಜ್ಞಪ್ತಿ ಯುಕ್ತಾಸ್ತೇಽಧಿಕೃತಾ ನರಾಃ ।
ರಮಣೀಯೇಷು ದೇಶೇಷು ಬಹುಸ್ವಾದುಫಲೇಷು ಚ ॥ 18 ॥
ಯೋ ನಿವೇಶಸ್ತ್ವಭಿಪ್ರೇತೋ ಭರತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।
ಭೂಯಸ್ತಂ ಶೋಭಯಾಮಾಸುರ್ಭೂಷಾಭಿರ್ಭೂಷಣೋಪಮಮ್ ॥ 19 ॥
ನಕ್ಷತ್ರೇಷು ಪ್ರಶಸ್ತೇಷು ಮುಹೂರ್ತೇಷು ಚ ತದ್ವಿದಃ ।
ನಿವೇಶಾನ್ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸುರ್ಭರತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 20 ॥
ಬಹುಪಾಂಸುಚಯಾಶ್ಚಾಪಿ ಪರಿಖಾಪರಿವಾರಿತಾಃ ।
ತತ್ರೇನ್ದ್ರಕೀಲಪ್ರತಿಮಾಃ ಪ್ರತೋಲೀವರಶೋಭಿತಾಃ ॥ 21 ॥
ಪ್ರಾಸಾದಮಾಲಾವಿತತಾ ಸ್ಸೌಧಪ್ರಾಕಾರಸಂವೃತಾಃ ।
ಪತಾಕಾಶೋಭಿತಾ ಸ್ಸರ್ವೇ ಸುನಿರ್ಮಿತಮಹಾಪಥಾಃ ॥ 22 ॥
ವಿಸರ್ಪದ್ಭಿರಿವಾಽಕಾಶೇ ವಿಟಙ್ಕಾಗ್ರವಿಮಾನಕೈಃ ।
ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತೈರ್ನಿವೇಶಾಸ್ತೇ ಬಭುಶ್ಶಕ್ರಪುರೋಪಮಾಃ ॥ 23 ॥
ಜಾಹ್ನವೀಂ ತು ಸಮಾಸಾದ್ಯ ವಿವಿಧದ್ರುಮಕಾನನಾಮ್ ।
ಶೀತಲಾಮಲಪಾನೀಯಾಂ ಮಹಾಮೀನಸಮಾಕುಲಾಮ್ ॥ 24 ॥
ಸಚನ್ದ್ರತಾರಾಗಣಮಣ್ಡಿತಂ ಯಥಾ ನಭಃ ಕ್ಷಪಾಯಾಮಮಲಂ ವಿರಾಜತೇ ।
ನರೇನ್ದ್ರಮಾರ್ಗಸ್ಸ ತಥಾ ವ್ಯರಾಜತ ಕ್ರಮೇಣ ರಮ್ಯಃ ಶುಭಶಿಲ್ಪಿನಿರ್ಮಿತಃ ॥ 25 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಶೀತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
