ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಸ್ಯರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯನಿಶಮ್ಯಪರಿದೇವಿತಮ್ ।
ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಬಭಾಷೇದಂವಚನಮ್ಪ್ರಜಹಾಸ ಚ ॥ 1 ॥
ದೃಷ್ಟೋ ದೋಷೋ ಹಿ ಯೋಽಸ್ಮಾಭಿಃ ಪುರಾ ಮನ್ತ್ರವಿನಿರ್ಣಯೇ ।
ಹಿತೇಷ್ವನಭಿಯುಕ್ತೇನ ಸೋಽಯಮಾಸಾದಿತಸ್ತ್ವಯಾ ॥ 2 ॥
ಶೀಘ್ರಙ್ಖಲ್ವಭ್ಯುಪೇತನ್ತ್ವಾಮ್ಫಲಮ್ಪಾಪಸ್ಯಕರ್ಮಣಃ ।
ನಿರಯೇಷ್ವೇವಪತನಂಯಥಾದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಣಃ ॥ 3 ॥
ಪ್ರಥಮಂವೈಮಹಾರಾಜಕೃತ್ಯಮೇತದಚಿನ್ತಿತಮ್ ।
ಕೇವಲಂವೀರ್ಯದರ್ಪೇಣನಾನುಬನ್ಧೋವಿಚಿನ್ತಿತಃ ॥ 4 ॥
ಯಃಪಶ್ಚಾತೂರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಿಕುರ್ಯಾದೈಶ್ವರ್ಯಮಾಸ್ಥಿತಃ ।
ಪೂರ್ವಞ್ಚೋತ್ತರಕಾರ್ಯಾಣಿ ನ ಸ ವೇದನಯಾನಯಾ ॥ 5 ॥
ದೇಶಕಾಲವಿಹೀನಾನಿಕರ್ಮಾಣಿವಿಪರೀತವತ್ ।
ಕ್ರಿಯಮಾಣಾನಿದುಷ್ಯನ್ತಿಹವೀಂಷ್ಯಪ್ರಯತೇಷ್ವಿವ ॥ 6 ॥
ತ್ರಯಾಣಾಮ್ಪಞ್ಚಧಾಯೋಗಙ್ಕರ್ಮಣಾಂಯಃಪ್ರಪಶ್ಯತಿ ।
ಸಚಿವೈಸ್ಸಮಯಙ್ಕೃತ್ವಾ ಸ ಸಭ್ಯೇವರ್ತತೇಪಥಿ ॥ 7 ॥
ಯಥಾಗಮಂ ಚ ಯೋರಾಜಾಸಮಯಂವಿಚಿಕೀರ್ಷತಿ ।
ಬುಧ್ಯತೇಸಚಿವಾನ್ಬಧ್ಯಾಸುಹೃದಶ್ಚಾನುಪಶ್ಯತಿ ॥ 8 ॥
ಧರ್ಮಮರ್ಥಂ ಚ ಕಾಮಂ ಚ ಸರ್ವಾನ್ವಾರಕ್ಷಸಾಮ್ಪತೇ ।
ಭಜತೇಪುರುಷಃಕಾಲೇತ್ರೀಣಿದ್ವನ್ದ್ವಾನಿವಾಪುನಃ ॥ 9 ॥
ತ್ರಿಷುಚೈತೇಷುಯಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಂಶ್ರುತ್ವಾತನ್ನಾವಬುಧ್ಯತೇ ।
ರಾಜಾವಾರಾಜಮಾತ್ರೋವಾವ್ಯರ್ಥನ್ತಸ್ಯಬಹುಶ್ರುತಮ್ ॥ 10 ॥
ಉಪಪ್ರದಾನಂಸಾನ್ತ್ವಂ ಚ ಭೇದಙ್ಕಾಲೇ ಚ ವಿಕ್ರಮಮ್ ।
ಯೋಗಂ ಚ ರಕ್ಷಸಾಂಶ್ರೇಷ್ಠತಾವುಭೌ ಚ ನಯಾನಯೌ ॥ 11 ॥
ಕಾಲೇಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಾನ್ಯಸ್ಸಮ್ಮನ್ತ್ಱ್ಯಸಚಿವೈಃಸಹ ।
ನಿಷೇವೇತಾತ್ಮವಾನ್ಲೋಕೇ ನ ಸ ವ್ಯಸನಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ 12 ॥
ಹಿತಾನುಬನ್ಧಮಾಲೋಚ್ಯಕಾರ್ಯಾತ್ಕಾರ್ಯಮಿಹಾತ್ಮನಃ ।
ರಾಜಾಸಹಾರ್ಥತತ್ತ್ವಜ್ಞೈಸ್ಸಚಿವೈರ್ಬುಸ್ಸಹಿಜೀವತಿ ॥ 13 ॥
ಅನಭಿಜ್ಞಾಯಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಾನ್ ಪುರುಷಾಃಪಶುಬುದ್ಧಯಃ ।
ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯಾದ್ವಕ್ತುಮಿಚ್ಛನ್ತಿಮನ್ತ್ರೇಷ್ವಭ್ಯನ್ತರೀಕೃತಾಃ ॥ 14 ॥
ಅಶಾಸ್ತ್ರವಿದುಷಾನ್ತೇಷಾಂ ನ ಕಾರ್ಯಮಭಿಹಿತಂವಚಃ ।
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಾನಭಿಜ್ಞಾನಾಂವಿಪುಲಾಂಶ್ರಿಯಮಿಚ್ಛತಾಮ್ ॥ 15 ॥
ಅಹಿತಂ ಚ ಹಿತಾಕಾರನ್ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯಾಜ್ಜಲ್ಪನ್ತಿಯೇನರಾಃ ।
ಅವೇಕ್ಷ್ಯಮನ್ತ್ರಬಾಹ್ಯಾಸ್ತೇಕರ್ತವ್ಯಾಃಕೃತ್ಯದೂಷಣಾಃ ॥ 16 ॥
ವಿನಾಶಯನ್ತೋಭರ್ತಾರಂಸಹಿತಾಶ್ಶತ್ರುಭಿರ್ಬುಧೈಃ ।
ವಿಪರೀತಾನಿಕೃತ್ಯಾನಿಕಾರಯನ್ತೀಹಮನ್ತ್ರಿಣಃ ॥ 17 ॥
ತಾನ್ಭರ್ತಾಮಿತ್ರಸಙ್ಕಾಶಾನಮಿತ್ರಾನ್ಮನ್ತ್ರನಿರ್ಣಯೇ ।
ವ್ಯವಹಾರೇಣಜಾನೀಯಾತ್ಸಚಿವಾನುಪಸಮ್ಹಿತಾನ್ ॥ 18 ॥
ಚಪಲಸ್ಯೇಹಕೃತ್ಯಾನಿಸಹಸಾನುಪ್ರಧಾವತಃ ।
ಛಿದ್ರಮನ್ಯೇಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ಯ ಖ ಮಿವದ್ವಿಜಾಃ ॥ 19 ॥
ಯೋಹಿಶತ್ರುಮವಜ್ಞಾಯನಾತ್ಮಾನಮಭಿರಕ್ಷತಿ ।
ಅವಾಪ್ನೋತಿಹಿಸೋಽನರ್ಥಾನ್ ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚವ್ಯವರೋಪ್ಯತೇ ॥ 20 ॥
ಯದುಕ್ತಮಿಹತೇಪೂರ್ವಙ್ಕ್ರಿಯತಾಮನುಜೇನ ಚ ।
ತದೇವನೋಹಿತಂವಾಕ್ಯಂಯದಿಚ್ಛಸಿ ಚ ತತ್ಕುರು ॥ 21 ॥
ತತ್ತುಶ್ರುತ್ವಾದಶಗ್ರೀವಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯಭಾಷಿತಮ್ ।
ಭ್ರುಕುಟಿಞ್ಚೈವಸಞ್ಚಕ್ರೇಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚೈನಮಭಾಷತ ॥ 22 ॥
ಮಾನ್ಯೋಗುರುವಾರಿಚಾರ್ಯಃಕಿಮಾನ್ತ್ವಮನುಶಾಸಸಿ ।
ಕಿಮೇವಂವಾಕ್ಛ್ರಮಙ್ಕೃತ್ವಾಕಾಲೇಯುಕ್ತಂವಿಧೀಯತಾಮ್ ॥ 23 ॥
ವಿಭ್ರಮಾಚ್ಚಿತ್ತಮೋಹಾದ್ವಾಬಲವೀರ್ಯಾಶ್ರಯೇಣವಾ ।
ನಾಭಿಪನ್ನಮಿದಾನೀಂಯದ್ವ್ಯರ್ಥಾತಸ್ಯಪುನಃಕಥಾಃ ॥ 24 ॥
ಅಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇತುಯದ್ಯುಕ್ತನ್ತದಿದಾನೀಂವಿಧೀಯತಾಮ್ ।
ಗತನ್ತುನಾನುಶೋಚನ್ತಿಗತನ್ತುಗತಮೇವಹಿ ॥ 25 ॥
ಮಮಾಪನಯಜನ್ದೋಷಂವಿಕ್ರಮೇಣಸಮೀಕುರು ।
ಯದಿಖಲ್ವಸ್ತಿಮೇಸ್ನೇಹೋವಿಕ್ರಮಂವಾಽವಗಚ್ಛಸಿ ॥ 26 ॥
ಯದಿವಕಾರ್ಯಮ್ಮೇತತ್ತೇಹೃದಿಕಾರ್ಯತಮಮ್ಮತಮ್ ।
ಸ ಸುಹೃದ್ಯೋವಿಪನ್ನಾರ್ಥನ್ದೀನಮಭ್ಯವಪದ್ಯತೇ ॥ 27 ॥
ಸ ಬನ್ಧುರ್ಯೋಽಪನೀತೇಷುಸಾಹಾಯ್ಯಾಯೋಪಕಲ್ಪತೇ ।
ತಮಥೈವಮ್ಬ್ರುವಾಣನ್ತುವಚನನ್ಧೀರದಾರುಣಮ್ ॥ 28 ॥
ರುಷ್ಟೋಽಯಮಿತಿವಿಜ್ಞಾಯಶನೈಶ್ಶ್ಲಕ್ಷಣಮುವಾಚ ಹ ।
ಅತೀವಹಿಸಮಾಲಕ್ಷ್ಯಭ್ರಾತರಙ್ಕ್ಷುಭಿತೇನ್ದ್ರಿಯಮ್ ॥ 29 ॥
ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಶ್ಶನೈರ್ವಾಕ್ಯಮ್ಬಭಾಷೇಪರಿಸಾನ್ತ್ವಯನ್ ।
ಶೃಣುರಾಜನ್ನವಹಿತೋಮಮವಾಕ್ಯಮರಿನ್ದಮ ॥ 30 ॥
ಅಲಂರಾಕ್ಷಸರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸನ್ತಾಪಮುಪಪದ್ಯತೇ ।
ರೋಷಂ ಚ ಸಮ್ಪರಿತ್ಯಜ್ಯಸ್ವಸ್ಥೋಭವಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 31 ॥
ನೈತನ್ಮನಸಿಕರ್ತವ್ಯಮ್ಮಯಿಜೀವತಿಪಾರ್ಥಿವ ।
ತಮಹನ್ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿಯತ್ಕೃತೇಪರಿತಪ್ಯತೇ ॥ 32 ॥
ಅವಶ್ಯನ್ತುಹಿತಂವಾಚ್ಯಂಸರ್ವಾವಸ್ಥಾನ್ತವಮಯಾ ।
ಬನ್ಧುಭಾವಾದಭಿಹಿತಮ್ಭ್ರಾತೃಸ್ನೇಹಾಚ್ಛಪಾರ್ಥಿವ ॥ 33 ॥
ಸದೃಶಂಯತ್ತುಕಾಲೇಽಸ್ಮಿನ್ ಕರ್ತುಂಸ್ನಿಗ್ಧೇನಬನ್ಧುನಾ ।
ಶತ್ರೂಣಾಙ್ಕದನಮ್ಪಶ್ಯಕ್ರಿಯಮಾಣಮ್ಮಯಾರಣೇ ॥ 34 ॥
ಅದ್ಯಪಶ್ಯಮಹಾಬಾಹೋ ಮಯಾಸಮರಮೂರ್ಧನಿ ।
ಹತೇರಾಮೇಸಹಭ್ರಾತ್ರಾದ್ರವನ್ತೀಂಹರಿವಾಹಿನೀಮ್ ॥ 35 ॥
ಅದ್ಯರಾಮಸ್ಯತದ್ದೃಷ್ಟವಾಮಯಾನೀತಂರಣಾಚ್ಛಿರಃ ।
ಸುಖೀಭವಮಹಾಬಾಹೋ ಸೀತಾಭವತುದುಃಖಿತಾ ॥ 36 ॥
ಅದ್ಯರಾಮಸ್ಯಪಶ್ಯನ್ತುನಿಧನಂಸುಮಹತ್ಪ್ರಿಯಮ್ ।
ಲಙ್ಕಾಯಾಂರಾಕ್ಷಸಾಃಸರ್ವೇಯೇತೇನಿಹತಬಾನ್ಧವಾಃ ॥ 37 ॥
ಅದ್ಯಶೋಕಪರೀತಾನಾಂಸ್ವಬನ್ಧುವಧಕಾರಣಾತ್ ।
ಶತ್ರೋರ್ಯುಧಿವಿನಾಶೇನಕರೋಮ್ಯಸ್ರಪ್ರಮಾರ್ಜನಮ್ ॥ 38 ॥
ಅದ್ಯಪರ್ವತಸಙ್ಕಾಶಂಸಸೂರ್ಯಮಿವತೋಯದಮ್ ।
ವಿಕೀರ್ಣಮ್ಪಶ್ಯಸಮರೇಸುಗ್ರೀವಮ್ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮ ॥ 39 ॥
ಕಥಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸೈರೇಭಿರ್ಮಯಾ ಚ ಪರಿರಕ್ಷಿತಃ ।
ಜಿಘಾಂಸುಭಿರ್ದಾಶರಥಿಂ ವಧ್ಯಸೇ ತ್ವಮಿಹಾನಘ ॥ 40 ॥
ಮಾನ್ನಿಹತ್ಯಕಿಲತ್ವಾಂಹಿನಿಹನಿಷ್ಯತಿರಾಘವಃ ।
ನಾಹಮಾತ್ಮನಿಸನ್ತಾಪಙ್ಗಚ್ಛೇಯಂರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪ ॥ 41 ॥
ಕಾಮಂವತಿದಾನೀಮಪಿಮಾಂವ್ಯಾದಿಶತ್ವಮ್ಪರನ್ತಪ ।
ನ ಪರಃಪ್ರೇಷಣೀಯಸ್ತೇಯುದ್ಧಾಯಾತುಲವಿಕ್ರಮ ॥ 42 ॥
ಅಹಮುತ್ಸಾದಯಿಷ್ಯಾಮಿಶತ್ರೂಂಸ್ತವಮಹಾಬಲಃ ।
ಯದಿಶಕ್ರೋಯದಿಯಮೋಯದಿಪಾವಕಮಾರುತೌ ॥ 43 ॥
ತಾನಹಂಯೋಧಯಿಷ್ಯಾಮಿಕುಬೇರವರುಣಾವಪಿ ।
ಗಿರಿಮಾತ್ರಶರೀರಸ್ಯಶಿತಶೂಲಧರಸ್ಯಮೇ ॥ 44 ॥
ನರ್ದತಸ್ತೀಕ್ಷಣದಂಷ್ಟ್ರಸ್ಯಬಿಭೀಯಾಚ್ಚಪುರನ್ದರಃ ।
ಅಥವಾತ್ಯಕ್ತಶಸ್ತ್ರಸ್ಯಮೃದ್ನತಸ್ತರಸಾರಿಪೂನ್ ॥ 45 ॥
ನ ಮೇಪ್ರತಿಮುಖೇಸ್ಥಾತುಙ್ಕಶ್ಚಿತ್ ಶಕ್ತೋಜಿಜೀವಿಷುಃ ।
ನೈವಶಕ್ತ್ಯಾ ನ ಗದಯಾನಾಸಿನಾನಿಶಿತೈಶ್ಶರೈಃ ॥ 46 ॥
ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮೇವಸಮ್ರಬ್ದೋಹನಿಷ್ಯಾಮ್ಯಪಿವಜ್ರಿಣಮ್ ।
ಯದಿಮೇಮುಷ್ಟಿವೇಗಂ ಸ ರಾಘವೋಽದ್ಯಸಹಿಷ್ಯತೇ ॥ 47 ॥
ತತಃಪಾಶ್ಯನ್ತಿಬಾಣೌಘಾರುಧಿರಂರಾಘವಸ್ಯತು ।
ಚಿನ್ತಯಾಬಾಧ್ಯಸೇರಾಜನ್ಕಿಮರ್ಥಮ್ಮಯಿತಿಷ್ಠತಿ ॥ 48 ॥
ಸೋಽಹಂಶತ್ರುವಿನಾಶಾಯ ತವ ನಿರ್ಯಾತುಮುದ್ಯತಃ ।
ಮುಞ್ಚರಾಮಾದ್ಭಯಂರಾಜ ನ್ಹನಿಷ್ಯಾಮೀಹಸಮ್ಯುಗೇ ॥ 49 ॥
ರಾಘವಂಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚೈವಸುಗ್ರೀವಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ।
ಹನೂಮನ್ತಂ ಚ ರಕ್ಷೋಘ್ನಂಲಙ್ಕಾಯೇನಪ್ರದೀಪಿತಾ ॥ 50 ॥
ಹರೀಂಶ್ಚಾಪಿಹನಿಯಿಷ್ಯಾಮಿಸಂಯುಗೇಸಮವಾಸ್ಥಿವಾನ್ ।
ಅಸಾಧಾರಣಮಿಚ್ಛಾಮಿನದಾತುಮ್ಮಹದ್ಯಶಃ ॥ 51 ॥
ಯದಿಚೇನ್ದ್ರಾದ್ಭಯಂ ರಾಜನ್ಯದಿ ಚಾಪಿ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ।
ತತೋಽಹಂ ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ನೈಶಂ ತಮ ಇವಾಂಶುಮಾನ್ ॥ 52 ॥
ಅಪಿದೇವಾಶ್ಶಯಿಷ್ಯನ್ತೇಕ್ರುದ್ಧೇಮಯಿಮಹೀತಲೇ ।
ಯಮಂ ಚ ಶಮಯಿಷ್ಯಾಮಿಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿಪಾವಕಮ್ ॥ 53 ॥
ಆದಿತ್ಯಮ್ಪಾತಯಿಷ್ಯಾಮಿಸನಕ್ಷತ್ರಮ್ಮಹೀತಲೇ ।
ಶತಕ್ರತುಂವಧಿಷ್ಯಾಮಿಪಾಸ್ಯಾಮಿವರುಣಾಲಯಮ್ ॥ 54 ॥
ಪರ್ವತಾಂಶ್ಚೂರ್ಣಯಿಷ್ಯಾಮಿದಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿಮೇದಿನೀಮ್ ।
ದೀರ್ಘಕಾಲಮ್ಪ್ರಸುಪ್ತಸ್ಯಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯವಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 55 ॥
ಅದ್ಯಪಶ್ಯನ್ತುಭೂತಾನಿಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನಿಸರ್ವಶಃ ।
ನನ್ವಿದನ್ತ್ರಿದಿವಂಸರ್ವಮಾಹಾರಸ್ಯ ನ ಪೂರ್ಯತೇ ॥ 56 ॥
ವಧೇನತೇದಾಶರಥೇಃಸುಖಾರ್ಹಂಸುಖಂಸಮಾಹರ್ತುಮಹಂವ್ರಜಾಮಿ ।
ನಿಹತ್ಯರಾಮಂಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಖಾದಾಮಿನ್ಹರಿಯೂಥಮುಖ್ಯಾನ್ ॥ 57 ॥
ರಮಸ್ವರಾಜನ್ ಪಿಬಚಾದ್ಯವಾರುಣೀಙ್ಕುರುಷ್ವಕೃತ್ಯಾನಿವಿನೀಯತಾಮ್ಮ್ ।
ಮಯಾದ್ಯರಾಮೇಗಮಿತೇಯಮಕ್ಷ್ಯಞ್ಚಿರಾಯಸೀತಾವಶಗಾತಿ ॥ 58 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
