ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಷಟ್ಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಮೇವಂ ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಂ ಭರತಂ ಕೈಕಯೀ ಸುತಮ್ ।
ಉವಾಚ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವಸಿಷ್ಠ ಶ್ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗೃಷಿಃ ॥ 1 ॥
ಅಲಂ ಶೋಕೇನ ಭದ್ರಂ ತೇ ರಾಜಪುತ್ರ ಮಹಾಯಶಃ ।
ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ನರಪತೇಃ ಕುರು ಸಂಯಾನಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 2 ॥
ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ವಚ ಶ್ಶೃತ್ವಾ ಭರತೋ ಧಾರಣಾಂ ಗತಃ ।
ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಕಾರಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮವಿತ್ ॥ 3 ॥
ಉದ್ಧೃತಂ ತೈಲಸಂರೋಧಾತ್ಸತು ಭೂಮೌ ನಿವೇಶಿತಮ್ ।
ಆಪೀತವರ್ಣವದನಂ ಪ್ರಸುಪ್ತಮಿವ ಭೂಮಿಪಮ್ ॥ 4 ॥
ಸಂವೇಶ್ಯ ಶಯನೇ ಚಾಗ್ಯ್ರೇ ನಾನಾರತ್ನಪರಿಷ್ಕೃತೇ ।
ತತೋ ದಶರಥಂ ಪುತ್ರೋ ವಿಲಲಾಪ ಸುದುಃಖಿತಃ ॥ 5 ॥
ಕಿಂ ತೇ ವ್ಯವಸಿತಂ ರಾಜನ್ ಪ್ರೋಷಿತೇ ಮಯ್ಯನಾಗತೇ ।
ವಿವಾಸ್ಯ ರಾಮಂ ಧರ್ಮಜ್ಞಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 6 ॥
ಕ್ವ ಯಾಸ್ಯಸಿ ಮಹಾರಾಜ ಹಿತ್ವೇಮಂ ದುಃಖಿತಂ ಜನಮ್ ।
ಹೀನಂ ಪುರುಷಸಿಂಹೇನ ರಾಮೇಣಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ॥ 7 ॥
ಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ತು ತೇ ರಾಜನ್ ಕೋಽಸ್ಮಿನ್ಕಲ್ಪಯಿತಾ ಪುರೇ ತ್ವಯಿ ಪ್ರಯಾತೇ ಸ್ವಸ್ತಾತ ರಾಮೇ ಚ ವನಮಾಶ್ರಿತೇ ॥ 8 ॥
ವಿಧವಾ ಪೃಥಿವೀ ರಾಜನ್ ಸ್ತ್ವಯಾ ಹೀನಾ ನ ರಾಜತೇ ।
ಹೀನಚನ್ದ್ರೇವ ರಜನೀ ನಗರೀ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮಾ ॥ 9 ॥
ಏವಂ ವಿಲಪಮಾನಂ ತಂ ಭರತಂ ದೀನಮಾನಸಮ್ ।
ಅಬ್ರವೀದ್ವಚನಂ ಭೂಯೋ ವಸಿಷ್ಠಸ್ತು ಮಹಾಮುನಿಃ ॥ 10 ॥
ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಾಣಿ ಯಾನ್ಯಸ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಾನಿ ವಿಶಾಂ ಪತೇಃ ।
ತಾನ್ಯವ್ಯಗ್ರಂ ಮಹಾಬಾಹೋ ಕ್ರಿಯಾನ್ತಾಮವಿಚಾರಿತಮ್ ॥ 11 ॥
ತಥೇತಿ ಭರತೋ ವಾಕ್ಯಂ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯಾಭಿಪೂಜ್ಯ ತತ್ ।
ಋತ್ವಿಕ್ಪುರೋಹಿತಾಚಾರ್ಯಾನ್ ಸ್ತ್ವರಯಾಮಾಸ ಸರ್ವಶಃ ॥ 12 ॥
ಯೇ ತ್ವಗ್ನಯೋ ನರೇನ್ದ್ರೇಸ್ಯ ಚಾಗ್ನ್ಯಗಾರಾದ್ಬಹಿಷ್ಕೃತಾಃ ।
ಋತ್ವಿಗ್ಭಿರ್ಯಾಜಕೈಶ್ಚೈವ ತೇ ಆಹ್ರಿಯನ್ತ ಯಥಾವಿಧಿ ॥ 13 ॥
ಶಿಬಿಕಾಯಾಮಥಾಽರೋಪ್ಯ ರಾಜಾನಂ ಗತಚೇತಸಮ್ ।
ಬಾಷ್ಪಕಣ್ಠಾ ವಿಮನಸಸ್ತಮೂಹುಃ ಪರಿಚಾರಕಾಃ ॥ 14 ॥
ಹಿರಣ್ಯಂ ಚ ಸುವರ್ಣಂ ಚ ವಾಸಾಂಸಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ।
ಪ್ರಕಿರನ್ತೋ ಜನಾ ಮಾರ್ಗಂ ನೃಪತೇರಗ್ರತೋ ಯಯುಃ ॥ 15 ॥
ಚನ್ದನಾಗರುನಿರ್ಯಾಸಾನ್ ಸರಲಂ ಪದ್ಮಕಂ ತಥಾ ।
ದೇವದಾರೂಣಿ ಚಾಹೃತ್ಯ ಕ್ಷೇಪಯನ್ತಿ ತಥಾಪರೇ ॥ 16 ॥
ಗನ್ಧಾನುಚ್ಚಾವಚಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾಂ ಸ್ತತ್ರ ಗತ್ವಾಥ ಭೂಮಿಪಮ್ ।
ತತ್ರ ಸಂವೇಶಯಾಮಾಸುಶ್ಚಿತಾಮಧ್ಯೇ ತಮೃತ್ವಿಜಃ ॥ 17 ॥
ತದಾ ಹುತಾಶನಂ ಹುತ್ವಾ ಜೇಪುಸ್ತಸ್ಯ ತದೃತ್ವಿಜಃ ।
ಜಗುಶ್ಚ ತೇ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರ ತತ್ರ ಸಾಮಾನಿ ಸಾಮಗಾಃ ॥ 18 ॥
ಶಿಬಿಕಾಭಿಶ್ಚ ಯಾನೈಶ್ಚ ಯಥಾರ್ಹಂ ತಸ್ಯ ಯೋಷಿತಃ ।
ನಗರಾ ನ್ನಿರ್ಯಯುಸ್ತತ್ರ ವೃದ್ಧೈಃ ಪರಿವೃತಾ ಸ್ತದಾ ॥ 19 ॥
ಪ್ರಸವ್ಯಂ ಚಾಪಿ ತಂ ಚಕುಃ ಋತ್ವಿಜೋಽಗ್ನಿಚಿತಂ ನೃಪಮ್ ।
ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಾಃ ಕೌಸಲ್ಯಾಪ್ರಮುಖಾಸ್ತದಾ ॥ 20 ॥
ಕ್ರೌಞ್ಚೀನಾಮಿವ ನಾರೀಣಾಂ ನಿನಾದಸ್ತತ್ರ ಶುಶ್ರುವೇ ।
ಆರ್ತಾನಾಂ ಕರುಣಂ ಕಾಲೇ ಕ್ರೋಶನ್ತೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 21 ॥
ತತೋ ರುದನ್ತ್ಯೋ ವಿವಶಾವಿಲಪ್ಯ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ।
ಯಾನೇಭ್ಯಸ್ಸರಯೂತೀರಮವತೇರುರ್ವರಾಙ್ಗನಾಃ ॥ 22 ॥
ಕೃತ್ವೋದಕಂ ತೇ ಭರತೇನ ಸಾರ್ಧಂ ನೃಪಾಙ್ಗನಾ ಮನ್ತ್ರಿಪುರೋಹಿತಾ ಶ್ಚ ।
ಪುರಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯಾಶ್ರುಪರೀತನೇತ್ರಾಃ ಭೂಮೌ ದಶಾಹಂ ವ್ಯನಯನ್ತ ದುಃಖಮ್ ॥ 23 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಟ್ಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
