ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਸ਼ਸ਼੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਵਨਂ ਗਤੇ ਧਰ੍ਮਪਰੇ ਰਾਮੇ ਰਮਯਤਾਂ ਵਰੇ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਰੁਦਤੀ ਸ੍ਵਾਰ੍ਤਾ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਯਦ੍ਯਪਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਤੇ ਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਵਦਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦੀ ਚ ਰਾਘਵਃ ॥ 2 ॥
ਕਥਂ ਨਰਵਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੌ ਸਹ ਸੀਤਯਾ ।
ਦੁਃਖਿਤੌ ਸੁਖਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੌ ਵਨੇ ਦੁਃਖਂ ਸਹਿਸ਼੍ਯਤਃ ॥ 3 ॥
ਸਾ ਨੂਨਂ ਤਰੁਣੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਸੁਖੋਚਿਤਾ ।
ਕਥਮੁਸ਼੍ਣਂ ਚ ਸ਼ੀਤਂ ਚ ਮੈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਸਹਿਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 4 ॥
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸ਼ਨਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸੂਪਦਂ ਸ਼ਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਵਨ੍ਯਂ ਨੈਵਾਰਮਾਹਾਰਂ ਕਥਂ ਸੀਤੋਪਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 5 ॥
ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਰ੍ਘੋਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਮਨਿਂਦਿਤਾ ।
ਕਥਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਸਿਂਹਾਨਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ਼੍ਰੋਸ਼੍ਯਤ੍ਯਸ਼ੋਭਨਮ੍ ॥ 6 ॥
ਮਹੇਂਦ੍ਰਧ੍ਵਜਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਸ਼ੇਤੇ ਮਹਾਭੁਜਃ ।
ਭੁਜਂ ਪਰਿਘਸਂਕਾਸ਼ਮੁਪਧਾਯ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 7 ॥
ਪਦ੍ਮਵਰ੍ਣਂ ਸੁਕੇਸ਼ਾਂਤਂ ਪਦ੍ਮਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਾਸਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਦਨਂ ਪੁਸ਼੍ਕਰੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ 8 ॥
ਵਜ੍ਰਸਾਰਮਯਂ ਨੂਨਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਂ ਮੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਅਪਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਾ ਨ ਤਂ ਯਦ੍ਵੈ ਫਲਤੀਦਂ ਸਹਸ੍ਰਧਾ ॥ 9 ॥
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾਕਰੁਣਂ ਕਰ੍ਮ ਵ੍ਯਪੋਹ੍ਯ ਮਮ ਬਾਂਧਵਾਃ ।
ਨਿਰਸ੍ਤਾਃ ਪਰਿਧਾਵਂਤਿ ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣਾ ਵਨੇ ॥ 10 ॥
ਯਦਿ ਪਂਚਦਸ਼ੇ ਵਰ੍ਸ਼ੇ ਰਾਘਵਃ ਪੁਨਰੇਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਜਹ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਕੋਸ਼ਂ ਚ ਭਰਤੋ ਨੋਪਲਕ੍ਸ਼ਯਤੇ ॥ 11 ॥
ਭੋਜਯਂਤਿ ਕਿਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਵਾਨੇਵ ਬਾਂਧਵਾਨ੍ ।
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਂਤੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਕਾਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਰ੍ਸ਼ਭਾਨ੍ ॥ 12 ॥
ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਗੁਣਵਂਤਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।
ਨ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੇਭਿਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸੁਧਾਮਪਿ ਸੁਰੋਪਮਾਃ ॥ 13 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸ਼੍ਵਪਿ ਤ੍ਰੁਰੁਇਪ੍ਤੇਸ਼ੁ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਦ੍ਵਿਜਰ੍ਸ਼ਭਾਃ ।
ਨਾਭ੍ਯੁਪੈਤੁਮਲਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗਚ੍ਛੇਦਮਿਵਰ੍ਸ਼ਭਾਃ ॥ 14 ॥
ਏਵਂ ਕਨੀਯਸਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਭੁਕ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ ।
ਭ੍ਰਾਤਾ ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠੋ ਵਰਿਸ਼੍ਠਸ਼੍ਚ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨਾਵਮਂਸ੍ਯਤੇ ॥ 15 ॥
ਨ ਪਰੇਣਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਖਾਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਪਰਲੀਢਂ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ ॥ 16 ॥
ਹਵਿਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾਃ ਕੁਸ਼ਾ ਯੂਪਾਸ਼੍ਚ ਖਾਦਿਰਾਃ ।
ਨੈਤਾਨਿ ਯਾਤਯਾਮਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪੁਨਰਧ੍ਵਰੇ ॥ 17 ॥
ਤਥਾ ਹ੍ਯਾਤ੍ਤਮਿਦਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਤਸਾਰਾਂ ਸੁਰਾਮਿਵ ।
ਨਾਭਿਮਂਤੁਮਲਂ ਰਾਮੋ ਨਸ਼੍ਟਸੋਮਮਿਵਾਧ੍ਵਰਮ੍ ॥ 18 ॥
ਨ ਚੇਮਾਂ ਧਰ੍ਸ਼ਣਾਂ ਰਾਮ ਸਂਗਚ੍ਛੇਦਤ੍ਯਮਰ੍ਸ਼ਣਃ ।
ਦਾਰਯੇਨ੍ਮਂਦਰਮਪਿ ਸ ਹਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ॥ 19 ॥
ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਨੋਤ੍ਸਹਤੇ ਹਂਤੁਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਗੌਰਵਾਤ੍ ।
ਸਸੋਮਾਰ੍ਕਗ੍ਰਹਗਣਂ ਨਭਸ੍ਤਾਰਾਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍ ॥ 20 ॥
ਪਾਤਯੇਦ੍ਯੋਦਿਵਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਤ੍ਵਾਂ ਨ ਵ੍ਯਤਿਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਯੇਦ੍ਵਾਰਯੇ ਦ੍ਵਾ ਮਹੀਂ ਸ਼ੈਲਸ਼ਤਾਚਿਤਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਨੈਵਂ ਵਿਧਮਸਤ੍ਕਾਰਂ ਰਾਘਵੋ ਮਰ੍ਸ਼ਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਬਲਵਾਨਿਵ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਵਾਲਧੇਰਭਿਮਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 22 ॥
ਨੈਤਸ੍ਯ ਸਹਿਤਾ ਲੋਕਾ ਭਯਂ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਮ੍ਰੁਰੁਇਥੇ ।
ਅਧਰ੍ਮਂਤ੍ਵਿਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਯੋਜਯੇਤ੍ ॥ 23 ॥
ਨਨ੍ਵਸੌ ਕਾਂਚਨੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਮਹਾਭੁਜਃ ।
ਯੁਗਾਂਤ ਇਵ ਭੂਤਾਨਿ ਸਾਗਰਾਨਪਿ ਨਿਰ੍ਦਹੇਤ੍ ॥ 24 ॥
ਸ ਤਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਸ੍ਸਿਂਹਬਲੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਭਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨਰਰ੍ਸ਼ਭਃ ।
ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਹਤਃ ਪਿਤ੍ਰਾ ਜਲਜੇਨਾਤ੍ਮਜੋ ਯਥਾ ॥ 25 ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਚਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਸਨਾਤਨਃ ।
ਯਦਿ ਤੇ ਧਰ੍ਮਨਿਰਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਤ੍ਰੇ ਵਿਵਾਸਿਤੇ ॥ 26 ॥
ਗਤਿਰੇਕਾ ਪਤਿਰ੍ਨਾਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਗਤਿਰਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਤ੍ਰੁਰੁਇਤੀਯਾ ਜ੍ਞਾਤਯੋ ਰਾਜਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਨੇਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 27 ॥
ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਚੈਵ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਨ ਵਨਂ ਗਂਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ ਨਿਹਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 28 ॥
ਹਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜ੍ਯਮਿਦਂ ਸਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਂ ਹਤਸ੍ਤਥਾਤ੍ਮਾ ਸਹ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚ ।
ਹਤਾ ਸਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਮਿ ਹਤਾਸ਼੍ਚ ਪੌਰਾਸ੍ਸੁਤ ਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਤਵ ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੌ ॥ 29 ॥
ਇਮਾਂ ਗਿਰਂ ਦਾਰੁਣਸ਼ਬ੍ਦ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾਪਿ ਮੁਮੋਹ ਦੁਃਖਿਤਃ ।
ਤਤ ਸ੍ਸ ਸ਼ੋਕਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਸ੍ਵਦੁਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਚਾਪਿ ਪੁਨਸ੍ਤਦਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ 30 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਏਕਸ਼ਸ਼੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
