ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ದ್ವಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ವೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ತು ಮನ್ದಾಸುಸ್ಸರ್ವತೋ ಮನ್ದಮುಚ್ಛ್ವಸನ್ ।
ಆದಾವೇವ ತು ಸುಗ್ರೀವಂ ದದರ್ಶತ್ವಾತ್ಮಜಾಗ್ರತಃ ॥ 1 ॥
ತಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಿಜಯಂ ವಾಲೀ ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರಃ ।
ಆಭಾಷ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಯಾ ವಾಚಾ ಸಸ್ನೇಹಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥
ಸುಗ್ರೀವ ದೋಷೇಣ ನ ಮಾಂ ಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಕಿಲ್ಬಿಷಾತ್ ।
ಕೃಷ್ಯಮಾಣಂ ಭವಿಷ್ಯೇಣ ಬುದ್ಧಿಮೋಹೇನ ಮಾಂ ಬಲಾತ್ ॥ 3 ॥
ಯುಗಪದ್ವಿಹಿತಂ ತಾತ ನ ಮನ್ಯೇ ಸುಖಮಾವಯೋಃ ।
ಸೌಹಾರ್ದ ಭ್ರಾತೃಯುಕ್ತಂ ಹಿ ತದಿದಂ ತಾತ ನಾನ್ಯಥಾ ॥ 4 ॥
ಪ್ರತಿಪದ್ಯ ತ್ವಮದ್ಯೈವ ರಾಜ್ಯಮೇಷಾಂ ವನೌಕಸಾಮ್ ।
ಮಾಮಪ್ಯದ್ಯೈವ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ವಿದ್ಧಿ ವೈವಸ್ವತಕ್ಷಯಮ್ ॥ 5 ॥
ಜೀವಿತಂ ಚ ಹಿ ರಾಜ್ಯಂ ಚ ಶ್ರಿಯಂ ಚ ವಿಪುಲಾಮಿಮಾಮ್ ।
ಪ್ರಜಹಾಮ್ಯೇಷ ವೈ ತೂರ್ಣಂ ಮಹಚ್ಚಾಗರ್ಹಿತಂ ಯಶಃ ॥ 6 ॥
ಅಸ್ಯಾಂ ತ್ವಹಮವಸ್ಥಾಯಾಂ ವೀರ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯದ್ವಚಃ ।
ಯದ್ಯಪ್ಯಸುಕರಂ ರಾಜನ್ಕರ್ತುಮೇವ ತದರ್ಹಸಿ ॥ 7 ॥
ಸುಖಾರ್ಹಂ ಸುಖಸಂವೃದ್ಧಂ ಬಾಲಮೇನಮಬಾಲಿಶಮ್ ।
ಬಾಷ್ಪಪೂರ್ಣಮುಖಂ ಪಶ್ಯ ಭೂಮೌ ಪತಿತಮಙ್ಗದಮ್ ॥ 8 ॥
ಮಮ ಪ್ರಾಣೈಃ ಪ್ರಿಯತರಂ ಪುತ್ರಂ ಪುತ್ರಮಿವೌರಸಮ್ ।
ಮಯಾ ಹೀನಮಹೀನಾರ್ಥಂ ಪರ್ವತಃ ಪರಿಪಾಲಯ ॥ 9 ॥
ತ್ವಮೇವಾಸ್ಯ ಹಿ ದಾತಾ ಚ ಪರಿತ್ರಾತಾ ಚ ಸರ್ವಶಃ ।
ಭಯೇಷ್ವಭಯದಶ್ಚೈವ ಯಥಾಽಹಂ ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರ ॥ 10 ॥
ಏಷ ತಾರಾತ್ಮಜ ಶ್ರೀಮಾಂಸ್ತ್ವಯಾ ತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ।
ರಕ್ಷಸಾಂ ಚ ವಧೇ ತೇಷಾಮಗ್ರತಸ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 11 ॥
ಅನುರೂಪಾಣಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಬಲವಾನ್ರಣೇ ।
ಕರಿಷ್ಯತ್ಯೇಷ ತಾರೇಯಸ್ತರಸ್ವೀ ತರುಣೋಽಙ್ಗದಃ ॥ 12 ॥
ಸುಷೇಣದುಹಿತಾ ಚೇಯಮರ್ಥಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಮನಿಶ್ಚಯೇ ।
ಔತ್ಪಾತಿಕೇ ಚ ವಿವಿಧೇ ಸರ್ವತಃ ಪರಿನಿಷ್ಠಿತಾ ॥ 13 ॥
ಯದೇಷಾ ಸಾಧ್ವಿತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ಕಾರ್ಯಂ ತನ್ಮುಕ್ತಸಂಶಯಮ್ ।
ನ ಹಿ ತಾರಾಮತಂ ಕಿಞ್ಚಿದನ್ಯಥಾ ಪರಿವರ್ತತೇ ॥ 14 ॥
ರಾಘವಸ್ಯ ಚ ತೇ ಕಾರ್ಯಂ ಕರ್ತವ್ಯಮವಿಶಙ್ಕಯಾ ।
ಸ್ಯಾದಧರ್ಮೋ ಹ್ಯಕರಣೇ ತ್ವಾಂ ಚ ಹಿಂಸ್ಯಾದ್ವಿಮಾನಿತಃ ॥ 15 ॥
ಇಮಾಂ ಚ ಮಾಲಾಮಾಧತ್ಸ್ವ ದಿವ್ಯಾಂ ಸುಗ್ರೀವ ಕಾಞ್ಚನೀಮ್ ।
ಉದಾರಾ ಶ್ರೀಸ್ಥಿತಾ ಹ್ಯಾಸ್ಯಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಜಹ್ಯಾನ್ಮೃತೇ ಮಯಿ ॥ 16 ॥
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಸ್ಸುಗ್ರೀವೋ ವಾಲಿನಾ ಭ್ರಾತೃಸೌಹೃದಾತ್ ।
ಹರ್ಷಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪುನರ್ದೀನೋ ಗ್ರಹಗ್ರಸ್ತ ಇವೋಡುರಾಟ್ ॥ 17 ॥
ತದ್ವಾಲಿವಚನಾಚ್ಛಾನ್ತಃ ಕುರ್ವನ್ಯುಕ್ತಮತನ್ದ್ರಿತಃ ।
ಜಗ್ರಾಹ ಸೋಽಭ್ಯನುಜ್ಞಾತೋ ಮಾಲಾಂ ತಾಂ ಚೈವ ಕಾಞ್ಚನೀಮ್ ॥ 18 ॥
ತಾಂ ಮಾಲಾಂ ಕಾಞ್ಚನೀಂ ದತ್ತ್ವಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾಚೈವಾತ್ಮಜಂ ಸ್ಥಿತಮ್ ।
ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಪ್ರೇತ್ಯಭಾವಾಯ ಸ್ನೇಹಾದಙ್ಗದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 19 ॥
ದೇಶಕಾಲೌ ಭಜಸ್ವಾದ್ಯ ಕ್ಷಮಮಾಣಃ ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯೇ ।
ಸುಖದುಃಖ ಸಹಃ ಕಾಲೇ ಸುಗ್ರೀವವಶಗೋ ಭವ ॥ 20 ॥
ಯಥಾ ಹಿ ತ್ವಂ ಮಹಾಬಾಹೋ ಲಾಲಿತಸ್ಸತತಂ ಮಯಾ ।
ನ ತಥಾ ವರ್ತಮಾನಂ ತ್ವಾಂ ಸುಗ್ರೀವೋ ಬಹುಮಂಸ್ಯತೇ ॥ 21 ॥
ಮಾಽಸ್ಯಾಮಿತ್ರೈರ್ಗತಂ ಗಚ್ಛೇರ್ಮಾ ಶತ್ರುಭಿರರಿನ್ದಮ ।
ಭರ್ತುರರ್ಥಪರೋ ದಾನ್ತಃ ಸುಗ್ರೀವವಶಗೋ ಭವ ॥ 22 ॥
ನ ಚಾತಿಪ್ರಣಯಃ ಕಾರ್ಯಃ ಕರ್ತವ್ಯೋಽಪ್ರಣಯಶ್ಚ ತೇ ।
ಉಭಯಂ ಹಿ ಮಹಾನ್ದೋಷ ಸ್ತಸ್ಮಾದನ್ತರದೃಗ್ಭವ ॥ 23 ॥
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಽಥ ವಿವೃತ್ತಾಕ್ಷಃ ಶರಸಮ್ಪೀಡಿತೋ ಭೃಶಮ್ ।
ವಿವೃತೈರ್ದಶನೈ ರ್ಭೀಮೈರ್ಬಭೂವೋತ್ಕ್ರಾನ್ತಜೀವಿತಃ ॥ 24 ॥
ತತೋ ವಿಚುಕ್ರುಶುಸ್ತತ್ರ ವಾನರಾ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ।
ಪರಿದೇವಯಮಾನಾಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಪ್ಲವಗಪುಙ್ಗವಾಃ ॥ 25 ॥
ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾ ಹ್ಯದ್ಯ ಶೂನ್ಯಾಽಸೀತ್ಸ್ವರ್ಗತೇ ವಾನರಾಧಿಪೇ ।
ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಚ ಶೂನ್ಯಾನಿ ಪರ್ವತಾಃ ಕಾನನಾನಿ ಚ ॥ 26 ॥
ಹತೇ ಪ್ಲವಗಶಾರ್ದೂಲೇ ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ ವಾನರಾಃ ಕೃತಾಃ ।
ಯಸ್ಯ ವೇಗೇನ ಮಹತಾ ಕಾನನಾನಿ ವನಾನಿ ಚ ।
ಪುಷ್ಪೌಘೇಣಾನುಬಧ್ಯನ್ತೇ ಕರಿಷ್ಯತಿ ತದದ್ಯ ಕಃ ॥ 27 ॥
ಯೇನ ದತ್ತಂ ಮಹದ್ಯುದ್ಧಂ ಗನ್ಧರ್ವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 28 ॥
ಗೋಲಭಸ್ಯ ಮಹಾಬಾಹೋರ್ದಶವರ್ಷಾಣಿ ಪಞ್ಚ ಚ ।
ನೈವ ರಾತ್ರೌ ನ ದಿವಸೇ ತದ್ಯುದ್ಧಮುಪಶಾಮ್ಯತಿ ॥ 29 ॥
ತತಸ್ತು ಷೋಡಶೇ ವರ್ಷೇ ಗೋಲಭೋ ವಿನಿಪಾತಿತಃ ।
ಹತ್ವಾ ತಂ ದುರ್ವಿನೀತಂ ತು ವಾಲೀ ದಂಷ್ಟ್ರಾಕರಾಲವಾನ್ ॥ 30 ॥
ಸರ್ವಾಽಭಯಙ್ಕರೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಕಥಮೇಷ ನಿಪಾತಿತಃ ।
ಹತೇ ತು ವೀರೇ ಪ್ಲವಗಾಧಿಪೇ ತದಾ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಸ್ತತ್ರ ನ ಶರ್ಮ ಲೇಭಿರೇ ।
ವನೇಚರಾಃ ಸಿಂಹಯುತೇ ಮಹಾವನೇ ಯಥಾ ಹಿ ಗಾವೋ ನಿಹತೇ ಗವಾಂ ಪತೌ ॥ 31 ॥
ತತಸ್ತು ತಾರಾ ವ್ಯಸನಾರ್ಣವಾಪ್ಲುತಾ ಮೃತಸ್ಯ ಭರ್ತುರ್ವದನಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಾ ।
ಜಗಾಮ ಭೂಮಿಂ ಪರಿರಭ್ಯ ವಾಲಿನಂ ಮಹಾದ್ರುಮಂ ಛಿನ್ನಮಿವಾಶ್ರಿತಾ ಲತಾ ॥ 32 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
