ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಕಾಮಧೇನುಂ ವಸಿಷ್ಠೋಽಪಿ ಯದಾ ನ ತ್ಯಜ್ಯತೇ ಮುನಿಃ ।
ತದಾಸ್ಯ ಶಬಲಾಂ ರಾಮ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಽನ್ವಕರ್ಷತ ॥ 1 ॥
ನೀಯಮಾನಾ ತು ಶಬಲಾ ರಾಮ ರಾಜ್ಞಾ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।
ದುಃಖಿತಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ರುದನ್ತೀ ಶೋಕಕರ್ಶಿತಾ ॥ 2 ॥
ಪರಿತ್ಯಕ್ತಾ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಕಿಮಹಂ ಸುಮಹಾತ್ಮನಾ ।
ಯಾಹಂ ರಾಜಭಟೈರ್ದೀನಾ ಹ್ರಿಯೇಯ ಭೃಶದುಃಖಿತಾ ॥ 3 ॥
ಕಿಂ ಮಯಾಽಪಕೃತಂ ತಸ್ಯ ಮಹರ್ಷೇರ್ಭಾವಿತಾತ್ಮನಃ ।
ಯನ್ಮಾಮನಾಗಸಂ ಭಕ್ತಾಮಿಷ್ಟಾಂ ತ್ಯಜತಿ ಧಾರ್ಮಿಕಃ ॥ 4 ॥
ಇತಿ ಸಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ತು ವಿನಿಶ್ಶ್ವಸ್ಯ ಪುನಃಪುನಃ ।
ನಿರ್ಧೂಯ ತಾಂಸ್ತದಾ ಭೃತ್ಯಾನ್ ಶತಶಶ್ಶತ್ರುಸೂದನ ।
ಜಗಾಮಾನಿಲವೇಗೇನ ಪಾದಮೂಲಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 5 ॥
ಶಬಲಾ ಸಾ ರುದನ್ತೀ ಚ ಕ್ರೋಶನ್ತೀ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ।
ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯಾಗ್ರತಸ್ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಮೇಘದುನ್ದುಭಿರಾವಿಣೀ ॥ 6 ॥
ಭಗವನ್ ಕಿಂ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಾ ತ್ವಯಾಽಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಸುತ ।
ಯಸ್ಮಾದ್ರಾಜಭೃತಾ ಮಾಂ ಹಿ ನಯನ್ತೇ ತ್ವತ್ಸಕಾಶತಃ ॥ 7 ॥
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿರಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।
ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಹೃದಯಾಂ ಸ್ವಸಾರಮಿವ ದುಃಖಿತಾಮ್ ॥ 8 ॥
ನ ತ್ವಾಂ ತ್ಯಜಾಮಿ ಶಬಲೇ ನಾಪಿ ಮೇಽಪಕೃತಂ ತ್ವಯಾ ।
ಏಷ ತ್ವಾಂ ನಯತೇ ರಾಜಾ ಬಲೋನ್ಮತ್ತೋ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 9 ॥
ನ ಹಿ ತುಲ್ಯಂ ಬಲಂ ಮಹ್ಯಂ ರಾಜಾ ತ್ವದ್ಯ ವಿಶೇಷತಃ ।
ಬಲೀ ರಾಜಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ಚ ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಪತಿರೇವ ಚ ॥ 10 ॥
ಇಯಮಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಪೂರ್ಣಾ ಸವಾಜಿರಥಸಙ್ಕುಲಾ ।
ಹಸ್ತಿಧ್ವಜಸಮಾಕೀರ್ಣಾ ತೇನಾಸೌ ಬಲವತ್ತರಃ ॥ 11 ॥
ಏವಮುಕ್ತಾ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ವಿನೀತವತ್ ।
ವಚನಂ ವಚನಜ್ಞಾ ಸಾ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಮಮಿತಪ್ರಭಮ್ ॥ 12 ॥
ನ ಬಲಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾಹುರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬಲವತ್ತರಃ ।
ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಬ್ರಹ್ಮಬಲಂ ದಿವ್ಯಂ ಕ್ಷತ್ರಾತ್ತು ಬಲವತ್ತರಮ್ ॥ 13 ॥
ಅಪ್ರಮೇಯಬಲಂ ತುಭ್ಯಂ ನ ತ್ವಯಾ ಬಲವತ್ತರಃ ।
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ತೇಜ ಸ್ತವ ದುರಾಸದಮ್ ॥ 14 ॥
ನಿಯುಙ್ಕ್ಷ್ವ ಮಾಂ ಮಹಾಭಾಗ ತ್ವದ್ಬ್ರಹ್ಮಬಲಸಮ್ಭೃತಾಮ್ ।
ತಸ್ಯ ದರ್ಪಬಲಂ ಯತ್ತನ್ನಾಶಯಾಮಿ ದುರಾತ್ಮನಃ ॥ 15 ॥
ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತು ತಯಾ ರಾಮ ವಸಿಷ್ಠ ಸ್ಸುಮಹಾಯಶಾಃ ।
ಸೃಜಸ್ವೇತಿ ತದೋವಾಚ ಬಲಂ ಪರಬಲಾರ್ದನಮ್ ॥ 16 ॥
ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುರಭಿಸ್ಸಾಽಸೃಜತ್ತದಾ ॥ 17 ॥
ತಸ್ಯಾ ಹುಮ್ಭಾರವೋತ್ಸೃಷ್ಟಾಃ ಪಪ್ಲವಾಶ್ಶತಶೋ ನೃಪ ।
ನಾಶಯನ್ತಿ ಬಲಂ ಸರ್ವಂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಃ ॥ 18 ॥
ಬಲಂ ಭಗ್ನಂ ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಥೇನಾಕ್ರಮ್ಯ ಕೌಶಿಕಃ ।
ಸ ರಾಜಾ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧೋ ರೋಷವಿಸ್ಫಾರಿತೇಕ್ಷಣಃ ।
ಪಪ್ಲವಾನ್ನಾಶಯಾಮಾಸ ಶಸ್ತ್ರೈರುಚ್ಚಾವಚೈರಪಿ ॥ 19 ॥
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾರ್ದಿತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಪ್ಲವಾಞ್ಛತಶಸ್ತದಾ ।
ಭೂಯ ಏವಾಸೃಜತ್ಕೋಪಾಚ್ಛಕಾನ್ ಯವನಮಿಶ್ರಿತಾನ್ ॥ 20 ॥
ತೈರಾಸೀತ್ ಸಂವೃತಾ ಭೂಮಿ ಶ್ಶಕೈರ್ಯವನಮಿಶ್ರಿತೈಃ ।
ಪ್ರಭಾವದ್ಭಿರ್ಮಹಾವೀರ್ಯೈರ್ಹೇಮಕಿಞ್ಜಲ್ಕಸನ್ನಿಭೈಃ ॥ 21 ॥
ದೀರ್ಘಾಸಿಪಟ್ಟಿಶಧರೈಃಮವರ್ಣಾಮ್ಬರಾವೃತೈಃ ।
ನಿರ್ದಗ್ಧಂ ತದ್ಬಲಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರದೀಪ್ತೈರಿವ ಪಾವಕೈಃ ॥ 22 ॥
ತತೋಽಸ್ತ್ರಾಣಿ ಮಹಾತೇಜಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮುಮೋಚ ಹ ।
ತೈಸ್ತೈರ್ಯವನಕಾಮ್ಭೋಜಾಃ ಪಪ್ಲವಾಶ್ಚಾಕುಲೀಕೃತಾಃ ॥ 23 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
