ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತ್ರಯೋವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತತಸ್ಸಮುಪಜಿಘ್ರನ್ತೀ ಕಪಿರಾಜಸ್ಯ ತನ್ಮುಖಮ್ ।
ಪತಿಂ ಲೋಕಾಚ್ಚ್ಯುತಂ ತಾರಾ ಮೃತಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥
ಶೇಷೇ ತ್ವಂ ವಿಷಮೇ ದುಃಖಮಕೃತ್ವಾ ವಚನಂ ಮಮ ।
ಉಪಲೋಪಚಿತೇ ವೀರ ಸುದುಃಖೇ ವಸುಧಾತಲೇ ॥ 2 ॥
ಮತ್ತಃ ಪ್ರಿಯತರಾ ನೂನಂ ವಾನರೇನ್ದ್ರ ಮಹೀ ತವ ।
ಶೇಷೇ ಹಿ ತಾಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಮಾಂ ಚ ನ ಪ್ರತಿಭಾಷಸೇ ॥ 3 ॥
ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ವಶಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ವಿಧಿರೇಷಭವತ್ಯಹೋ ।
ಸುಗ್ರೀವ ಏವ ವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ವೀರ ಸಾಹಸಿಕಪ್ರಿಯ ॥ 4 ॥
ಋಕ್ಷವಾನರಮುಖ್ಯಾಸ್ತ್ವಾಂ ಬಲಿನಃ ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ ।
ಏಷಾಂ ವಿಲಪಿತಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮಙ್ಗದಸ್ಯ ಚ ಶೋಚತಃ ॥ 5 ॥
ಮಮ ಚೇಮಾ ಗಿರಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕಿಂ ತ್ವಂ ನ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯಸೇ ।
ಇದಂ ತಚ್ಛೂರಶಯನಂ ಯತ್ರ ಶೇಷೇ ಹತೋ ಯುಧಿ ।
ಶಾಯಿತಾ ನಿಹತಾ ಯತ್ರ ತ್ವಯೈವ ರಿಪವಃ ಪುರಾ ॥ 6 ॥
ವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಾಭಿಜನ ಪ್ರಿಯಯುದ್ಧ ಮಮ ಪ್ರಿಯ ।
ಮಾಮನಾಥಾಂ ವಿಹಾಯೈಕಾಂ ಗತಸ್ತ್ವಮಸಿ ಮಾನದ ॥ 7 ॥
ಶೂರಾಯ ನ ಪ್ರದಾತವ್ಯಾ ಕನ್ಯಾ ಖಲು ವಿಪಶ್ಚಿತಾ ।
ಶೂರಭಾರ್ಯಾಂ ಹತಾಂ ಪಶ್ಯ ಸದ್ಯೋ ಮಾಂ ವಿಧವಾಂ ಕೃತಾಮ್ ॥ 8 ॥
ಅವಭಗ್ನಶ್ಚ ಮೇ ಮಾನೋ ಭಗ್ನಾ ಮೇ ಶಾಶ್ವತೀ ಗತಿಃ ॥ 9 ॥
ಅಗಾಧೇ ಚ ನಿಮಗ್ನಾಽಸ್ಮಿ ವಿಪುಲೇ ಶೋಕಸಾಗರೇ ।
ಅಶ್ಮಸಾರಮಯಂ ನೂನಮಿದಂ ಮೇ ಹೃದಯಂ ದೃಢಮ್ ॥ 10 ॥
ಭರ್ತಾರಂ ನಿಹತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯನ್ನಾದ್ಯ ಶತಧಾ ಕೃತಮ್ ।
ಸುಹೃಚ್ಚೈವ ಹಿ ಭರ್ತಾ ಚ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಮಮ ಚ ಪ್ರಿಯಃ ।
ಆಹವೇ ಚ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಶ್ಶೂರಃ ಪಞ್ಚತ್ವಮಾಗತಃ ॥ 11 ॥
ಪತಿಹೀನಾ ತು ಯಾ ನಾರೀ ಕಾಮಂ ಭವತು ಪುತ್ರಿಣೀ ।
ಧನಧಾನ್ಯೈಸ್ಸುಪೂರ್ಣಾಽಪಿ ವಿಧವೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥ 12 ॥
ಸ್ವಗಾತ್ರಪ್ರಭವೇ ವೀರ ಶೇಷೇ ರುಧಿರಮಣ್ಡಲೇ ।
ಕ್ರಿಮಿರಾಗಪರಿಸ್ತೋಮೇ ತ್ವಮಾತ್ಮಶಯನೇ ಯಥಾ ॥ 13 ॥
ರೇಣುಶೋಣಿತಸಂವೀತಂ ಗಾತ್ರಂ ತವ ಸಮನ್ತತಃ ।
ಪರಿರಬ್ಧುಂ ನ ಶಕ್ನೋಮಿ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭ ॥ 14 ॥
ಕೃತಕೃತ್ಯೋಽದ್ಯ ಸುಗ್ರೀವೋ ವೈರೇಽಸ್ಮಿನ್ನತಿದಾರುಣೇ ।
ಯಸ್ಯ ರಾಮವಿಮುಕ್ತೇನ ಹೃತಮೇಕೇಷುಣಾ ಭಯಮ್ ॥ 15 ॥
ಶರೇಣ ಹೃದಿ ಲಗ್ನೇನ ಗಾತ್ರಸಂಸ್ಪರ್ಶನೇ ತವ ।
ವಾರ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ನಿರೀಕ್ಷನ್ತೀ ತ್ವಯಿ ಪಞ್ಚತ್ವಮಾಗತೇ ॥ 16 ॥
ಉದ್ವವರ್ಹ ಶರಂ ನೀಲಸ್ತಸ್ಯ ಗಾತ್ರಗತಂ ತದಾ ।
ಗಿರಿಗಹ್ವರಸಂಲೀನಂ ದೀಪ್ತಮಾಶೀವಿಷಂ ಯಥಾ ॥ 17 ॥
ತಸ್ಯ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ಬಾಣಸ್ಯ ಚ ಬಭೌ ದ್ಯುತಿಃ ।
ಅಸ್ತಮಸ್ತಕಸಂರುದ್ಧೋ ರಶ್ಮಿರ್ದಿನಕರಾದಿವ ॥ 18 ॥
ಪೇತುಃ ಕ್ಷತಜಧಾರಾಸ್ತು ವ್ರಣೇಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಸರ್ವಶಃ ।
ತಾಮ್ರಗೈರಿಕಸಮ್ಪೃಕ್ತಾ ಧಾರಾ ಇವ ಧರಾಧರಾತ್ ॥ 19 ॥
ಅವಕೀರ್ಣಂ ವಿಮಾರ್ಜನ್ತೀ ಭರ್ತಾರಂ ರಣರೇಣುನಾ ।
ಅಸ್ರೈರ್ನಯನಜೈಶ್ಶೂರಂ ಸಿಷೇಚಾಸ್ತ್ರಸಮಾಹತಮ್ ॥ 20 ॥
ರುಧಿರೋಕ್ಷಿತಸರ್ವಾಙ್ಗಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿನಿಹತಂ ಪತಿಮ್ ।
ಉವಾಚ ತಾರಾ ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಂ ಪುತ್ರಮಙ್ಗದಮಙ್ಗನಾ ॥ 21 ॥
ಅವಸ್ಥಾಂ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ಪಶ್ಯ ಪಿತುಃ ಪುತ್ರ ಸುದಾರುಣಾಮ್ ।
ಸಮ್ಪ್ರಸಕ್ತಸ್ಯ ವೈರಸ್ಯ ಗತೋಽನ್ತಃ ಪಾಪಕರ್ಮಣಾ ॥ 22 ॥
ಬಾಲಸೂರ್ಯೋದಯತನುಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಂ ಯಮಸದನಮ್ ।
ಅಭಿವಾದಯ ರಾಜಾನಂ ಪಿತರಂ ಪುತ್ರ ಮಾನದಮ್ ॥ 23 ॥
ಏವಮುಕ್ತಸ್ಸಮುತ್ಥಾಯ ಜಗ್ರಾಹ ಚರಣೌ ಪಿತುಃ ।
ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ಪೀನವೃತ್ತಾಭ್ಯಾಮಙ್ಗದೋಽಹಮಿತಿ ಬ್ರುವನ್ ॥ 24 ॥
ಅಭಿವಾದಯಮಾನಂ ತ್ವಾಮಙ್ಗದಂ ತ್ವಂ ಯಥಾ ಪುರಾ ।
ದೀರ್ಘಾಯುರ್ಭವ ಪುತ್ರೇತಿ ಕಿಮರ್ಥಂ ನಾಭಿಭಾಷಸೇ ॥ 25 ॥
ಅಹಂ ಪುತ್ರಸಹಾಯಾ ತ್ವಾಮುಪಾಸೇ ಗತಚೇತಸಮ್ ।
ಸಿಂಹೇನ ನಿಹತಂ ಸದ್ಯೋ ಗೌಸ್ಸವತ್ಸೇವ ಗೋವೃಷಮ್ ॥ 26 ॥
ಇಷ್ಟ್ವಾ ಸಙ್ಗ್ರಾಮಯಜ್ಞೇನ ರಾಮಪ್ರಹರಣಾಮ್ಭಸಿ ।
ಅಸ್ಮಿನ್ನವಭೃಥೇ ಸ್ನಾತಃ ಕಥಂ ಪತ್ನ್ಯಾ ಮಯಾ ವಿನಾ ॥ 27 ॥
ಯಾ ದತ್ತಾ ದೇವರಾಜೇನ ತವ ತುಷ್ಟೇನ ಸಂಯುಗೇ ।
ಶಾತಕುಮ್ಭಮಯೀಂ ಮಾಲಾಂ ತಾಂ ತೇ ಪಶ್ಯಾಮಿ ನೇಹ ಕಿಮ್ ॥ 28 ॥
ರಾಜ್ಯಶ್ರೀರ್ನ ಜಹಾತಿ ತ್ವಾಂ ಗತಾಸುಮಪಿ ಮಾನದ ।
ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ಶೈಲರಾಜಮಿವ ಪ್ರಭಾ ॥ 29 ॥
ನ ಮೇ ವಚಃ ಪಥ್ಯಮಿದಂ ತ್ವಯಾ ಕೃತಂ ನ ಚಾಸ್ಮಿ ಶಕ್ತಾ ಹಿ ನಿವಾರಣೇ ತವ ।
ಹತಾ ಸಪುತ್ರಾಽಸ್ಮಿ ಹತೇನ ಸಂಯುಗೇ ಸಹ ತ್ವಯಾ ಶ್ರೀರ್ವಿಜಹಾತಿ ಮಾಮಿಹ ॥ 30 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಯೋವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
