ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಅಥ ಪ್ರಸ್ಥಾಪ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ತಾನ್ಹರೀನ್ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ।
ಅಬ್ರವೀನ್ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಂ ಸುಷೇಣಂ ನಾಮ ಯೂಥಪಮ್ ॥ 1 ॥
ತಾರಾಯಾಃ ಪಿತರಂ ರಾಜಾ ಶ್ವಶುರಂ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಮ್ ।
ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಮಭಿಗಮ್ಯ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚ ॥ 2 ॥
ಮರೀಚಿಪುತ್ರಂ ಮಾರೀಚಮರ್ಚಿಷ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಪಿಮ್ ।
ವೃತಂ ಕಪಿವರೈ ಶ್ಶೂರೈರ್ಮಹೇನ್ದ್ರಸದೃಶದ್ಯುತಿಮ್ ॥ 3 ॥
ಬುದ್ಧಿವಿಕ್ರಮಸಮ್ಪನ್ನಂ ವೈನತೇಯಸಮದ್ಯುತಿಮ್ ।
ಮರೀಚಿಪುತ್ರಾನ್ಮಾರೀಚಾನರ್ಚಿರ್ಮಾಲಾನ್ಮಹಾಬಲಾನ್ ॥ 4 ॥
ಋಷಿಪುತ್ರಾಂಶ್ಚತಾನ್ತ್ಸರ್ವಾನ್ಪ್ರತೀಚೀಮಾದಿಶದ್ದಿಶಮ್ ।
ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಕಪೀನಾಂ ಕಪಿಸತ್ತಮಾಃ ॥ 5 ॥
ಸುಷೇಣಪ್ರಮುಖಾ ಯೂಯಂ ವೈದೇಹೀಂ ಪರಿಮಾರ್ಗತಃ ।
ಸುರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಸಹಬಾಹ್ಲೀಕಾನ್ ಶ್ಚನ್ದ್ರಚಿತ್ರಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ ॥ 6 ॥
ಸ್ಫೀತಾಞ್ಜನಪದಾನ್ರಮ್ಯಾನ್ವಿಪುಲಾನಿ ಪುರಾಣಿ ಚ ।
ಪುನ್ನಾಗಗಹನಂ ಕುಕ್ಷಿಂ ವಕುಲೋದ್ದಾಲಕಾಕುಲಮ್ ॥ 7 ॥
ತಥಾ ಕೇತಕಷಣ್ಡಾಂಶ್ಚ ಮಾರ್ಗಧ್ವಂ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ।
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಸ್ರೋತೋಗಮಾಶ್ಚೈವ ನದ್ಯಶ್ಶೀತಜಲಾಶ್ಶಿವಾಃ ॥ 8 ॥
ತಾಪಸಾನಾಮರಣ್ಯಾನಿ ಕಾನ್ತಾರಾ ಗಿರಯಶ್ಚ ಯೇ ।
ತತ್ರಸ್ಥಲೀಂ ಮರುಪ್ರಾಯಾಮತ್ಯುಚ್ಚಶಿರಸಶ್ಶಿಲಾಃ ॥ 9 ॥
ಗಿರಿಜಾಲಾವೃತಾಂ ದುರ್ಗಾಂ ಮಾರ್ಗಿತ್ವಾ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ದಿಶಮ್ ।
ತತಃ ಪಶ್ಚಿಮಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮುದ್ರಂ ದ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಥ ॥ 10 ॥
ತಿಮಿನಕ್ರಾಯುತಜಲಮಕ್ಷೋಭ್ಯಮಥ ವಾನರಾಃ ।
ತತಃ ಕೇತಕಷಣ್ಡೇಷು ತಮಾಲಗಹನೇಷು ಚ ॥ 11 ॥
ಕಪಯೋ ವಿಹರಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಾರಿಕೇಲವನೇಷು ಚ ।
ತತ್ರ ಸೀತಾಂ ಚ ಮಾರ್ಗಧ್ವಂ ನಿಲಯಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ ॥ 12 ॥
ವೇಲಾತಲನಿವಿಷ್ಟೇಷು ಪರ್ವತೇಷು ವನೇಷು ಚ ।
ಮುರಚೀಪತ್ತನಂ ಚೈವ ರಮ್ಯಂ ಚೈವ ಜಟೀಪುರಮ್ ॥ 13 ॥
ಅವನ್ತೀಮಙ್ಗಲೋಪಾಂ ಚ ತಥಾ ಚಾಲಕ್ಷಿತಂ ವನಮ್ ।
ರಾಷ್ಟ್ರಾಣಿ ಚ ವಿಶಾಲಾನಿ ಪತ್ತನಾನಿ ತತಸ್ತತಃ ॥ 14 ॥
ಸಿನ್ಧುಸಾಗರಯೋಶ್ಚೈವ ಸಙ್ಗಮೇ ತತ್ರ ಪರ್ವತಃ ।
ಮಹಾನ್ಹೇಮಗಿರಿರ್ನಾಮ ಶತಶೃಙ್ಗೋ ಮಹಾದ್ರುಮಃ ॥ 15 ॥
ತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥೇಷು ರಮ್ಯೇಷು ಸಿಂಹಾಃ ಪಕ್ಷಗಮಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ।
ತಿಮಿಮತ್ಸ್ಯಗಜಾಂಶ್ಚೈವ ನೀಡಾನ್ಯಾರೋಪಯನ್ತಿ ತೇ ॥ 16 ॥
ತಾನಿ ನೀಡಾನಿ ಸಿಂಹಾನಾಂ ಗಿರಿಶೃಙ್ಗಗತಾಶ್ಚ ಯೇ ।
ದೃಪ್ತಾಸ್ತೃಪ್ತಾಶ್ಚ ಮಾತಙ್ಗಾಸ್ತೋಯದಸ್ವನನಿಸ್ವನಾಃ ॥ 17 ॥
ವಿಚರನ್ತಿ ವಿಶಾಲೇಽಸ್ಮಿಂಸ್ತೋಯಪೂರ್ಣೇ ಸಮನ್ತತಃ ।
ತಸ್ಯ ಶೃಙ್ಗಂ ದಿವಸ್ಪರ್ಶಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ಚಿತ್ರಪಾದಪಮ್ ॥ 18 ॥
ಸರ್ವಮಾಶು ವಿಚೇತವ್ಯಂ ಕಪಿಭಿಃ ಕಾಮರೂಪಿಭಿಃ ।
ಕೋಟಿಂ ತತ್ರ ಸಮುದ್ರೇ ತು ಕಾಞ್ಚನೀಂ ಶತಯೋಜನಾಮ್ ॥ 19 ॥
ದುರ್ದರ್ಶಾಂ ಪಾರಿಯಾತ್ರಸ್ಯ ಗತಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಥ ವಾನರಾಃ ।
ಕೋಟ್ಯಸ್ತತ್ರ ಚತುರ್ವಿಂಶದ್ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ತಪಸ್ವಿನಾಮ್ ॥ 20 ॥
ವಸನ್ತ್ಯಗ್ನಿನಿಕಾಶಾನಾಂ ಘೋರಾಣಾಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಾಮ್ ।
ಪಾವಕಾರ್ಚಿಃ ಪ್ರತೀಕಾಶಾಸ್ಸಮವೇತಾಸ್ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 21 ॥
ನಾತ್ಯಾಸಾದಯಿತವ್ಯಾಸ್ತೇ ವಾನರೈರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮೈಃ ।
ನಾದೇಯಂ ಚ ಫಲಂ ತಸ್ಮಾದ್ದೇಶಾತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ಲವಙ್ಗಮೈಃ ॥ 22 ॥
ದುರಾಸದಾ ಹಿ ತೇ ವೀರಾ ಸ್ಸತ್ತ್ವವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ।
ಫಲಮೂಲಾನಿ ತೇ ತತ್ರ ರಕ್ಷನ್ತೇ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಾಃ ॥ 23 ॥
ತತ್ರ ಯತ್ನಶ್ಚ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಾ ಚ ಜಾನಕೀ ।
ನ ಹಿ ತೇಭ್ಯೋ ಭಯಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಪಿತ್ವಮನುವರ್ತತಾಮ್ ॥ 24 ॥
ತತ್ರ ವೈಢೂರ್ಯವರ್ಣಾಭೋ ವಜ್ರಸಂಸ್ಥಾನಸಂಸ್ಥಿತಃ ।
ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕೀರ್ಣೋ ವಜ್ರೋ ನಾಮ ಮಹಾಗಿರಿಃ ॥ 25 ॥
ಶ್ರೀಮಾನ್ಸಮುದಿತಸ್ತತ್ರ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಸಮಮ್ ।
ಗುಹಾಸ್ತತ್ರ ವಿಚೇತವ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ॥ 26 ॥
ಚತುರ್ಭಾಗೇ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಚಕ್ರವಾನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ।
ತತ್ರ ಚಕ್ರಂ ಸಹಸ್ರಾರಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ॥ 27 ॥
ತತ್ರ ಪಞ್ಚಜನಂ ಹತ್ವಾ ಹಯಗ್ರೀವಂ ಚ ದಾನವಮ್ ।
ಆಜಹಾರ ತತಶ್ಚಕ್ರಂ ಶಙ್ಖಂ ಚ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ॥ 28 ॥
ತಸ್ಯ ಸಾನುಷು ಚಿತ್ರೇಷು ವಿಶಾಲಾಸು ಗುಹಾಸು ಚ ।
ರಾವಣ ಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತ ಸ್ತತಃ ॥ 29 ॥
ಯೋಜನಾನಾಂ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿರ್ವರಾಹೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ।
ಸುವರ್ಣಶೃಙ್ಗಸ್ಸುಶ್ರೀಮಾ ನಗಾಧೇ ವರುಣಾಲಯೇ ॥ 30 ॥
ತತ್ರ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಂ ನಾಮ ಜಾತರೂಪಮಯಂ ಪುರಮ್ ।
ಯಸ್ಮಿನ್ವಸತಿ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ನರಕೋ ನಾಮ ದಾನವಃ ॥ 31 ॥
ತತ್ರ ಸಾನುಷು ಚಿತ್ರೇಷು ವಿಶಾಲಾಸು ಗುಹಾಸು ಚ ।
ರಾವಣಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 32 ॥
ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ಕಾಞ್ಚನಾನ್ತರನಿರ್ದರಃ ।
ಪರ್ವತ ಸ್ಸರ್ವಸೌವರ್ಣೋ ಧಾರಾಪ್ರಸ್ರವಣಾಯುತಃ ॥ 33 ॥
ತಂ ಗಜಾಶ್ಚ ವರಾಹಾಶ್ಚ ಸಿಂಹ ವ್ಯಾಘ್ರಾಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ ।
ಅಭಿಗರ್ಜನ್ತಿ ಸತತಂ ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ದರ್ಪಿತಾಃ ॥ 34 ॥
ಯಸ್ಮಿನ್ಹರಿಹಯ್ಶೀಮಾನ್ಮಹೇನ್ದ್ರಃ ಪಾಕಶಾಸನಃ ।
ಅಭಿಷಿಕ್ತಃ ಸುರೈ ರಾಜಾ ಮೇಘವಾನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ॥ 35 ॥
ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಪರಿಪಾಲಿತಮ್ ।
ಷಷ್ಟಿ ರ್ಗಿರಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ಗಮಿಷ್ಯಥ ॥ 36 ॥
ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾನಿ ಭ್ರಾಜಮಾನಾನಿ ಸರ್ವತಃ ।
ಜಾತರೂಪಮಯೈರ್ವೃಕ್ಷೈ ಶೋಭಿತಾನಿ ಸುಪುಷ್ಪಿತೈಃ ॥ 37 ॥
ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಜಾ ಮೇರುರುತ್ತರಪರ್ವತಃ ।
ಆದಿತ್ಯೇನ ಪ್ರಸನ್ನೇನ ಶೈಲೋ ದತ್ತವರಃ ಪುರಾ ॥ 38 ॥
ತೇನೈವ ಮುಕ್ತಶ್ಶೈಲೇನ್ದ್ರಸ್ಸರ್ವ ಏವ ತ್ವದಾಶ್ರಯಾಃ ।
ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾದ್ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ದಿವಾ ರಾತ್ರಂ ಚ ಕಾಞ್ಚನಾಃ ॥ 39 ॥
ತ್ವಯಿ ಯೇ ಚಾಪಿ ವತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ದೇವಗನ್ಧರ್ವದಾನವಾಃ ।
ತೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಕ್ತಾಶ್ಚ ಪ್ರಭಯಾ ಕಾಞ್ಚನಪ್ರಭಾಃ ॥ 40 ॥
ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾಶ್ಚ ಮರೂತೋ ವಸವಶ್ಚ ದಿವೌಕಸಃ ।
ಆಗಮ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ಸನ್ಧ್ಯಾಂ ಮೇರುಮುತ್ತಮಪರ್ವತಮ್ ॥ 41 ॥
ಆದಿತ್ಯಮುಪತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತೈಶ್ಚ ಸೂರ್ಯೋಽಭಿಪೂಜಿತಃ ।
ಅದೃಶ್ಯಸ್ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮಸ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿಪರ್ವತಮ್ ॥ 42 ॥
ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶ ತಾನಿ ದಿವಾಕರಃ ।
ಮುಹೂರ್ತಾರ್ಧೇನ ತಂ ಶೀಘ್ರಮಭಿಯಾತಿ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಮ್ ॥ 43 ॥
ಶೃಙ್ಗೇ ತಸ್ಯ ಮಹದ್ದಿವ್ಯಂ ಭವನಂ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಮ್ ।
ಪ್ರಾಸಾದಗಣಸಮ್ಬಾಧಂ ವಿಹಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ॥ 44 ॥
ಶೋಭಿತಂ ತರುಭಿಶ್ಚಿತ್ರೈರ್ನಾನಾಪಕ್ಷಿಸಮಾಕುಲೈಃ ।
ನಿಕೇತಂ ಪಾಶಹಸ್ತಸ್ಯ ವರುಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 45 ॥
ಅನ್ತರಾ ಮೇರುಮಸ್ತಂ ಚ ತಾಲೋ ದಶಶಿರಾ ಮಹಾನ್ ।
ಜಾತರೂಪಮಯ್ಶೀಮಾನ್ಭ್ರಾಜತೇ ಚಿತ್ರವೇದಿಕಃ ॥ 46 ॥
ತೇಷು ಸರ್ವೇಷು ದುರ್ಗೇಷು ಸರಸ್ಸು ಚ ಸರಿತ್ಸು ಚ ।
ರಾವಣಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತ ಸ್ತತಃ ॥ 47 ॥
ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠತಿ ಧರ್ಮಜ್ಞಸ್ತಪಸಾ ಸ್ವೇನ ಭಾವಿತಃ ।
ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿರಿತ್ಯೇವ ಖ್ಯಾತೋ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಮಃ ॥ 48 ॥
ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯೋ ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿರ್ಮಹರ್ಷಿಃ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಃ ।
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಭೂಮೌ ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಮೈಥಿಲೀಂ ಪ್ರತಿ ॥ 49 ॥
ಏತಾವ ಜ್ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಭಾಸ್ಕರೋ ರಜನೀಕ್ಷ್ಯೇ ।
ಕೃತ್ವಾ ವಿತಿಮಿರಂ ಸರ್ವಮಸ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರ್ವತಮ್ ॥ 50 ॥
ಏತಾವದ್ವಾನರೈಶ್ಶಕ್ಯಂ ಗನ್ತುಂ ವಾನರಪುಙ್ಗವಾಃ ।
ಅಭಾಸ್ಕರಮಮರ್ಯಾದಂ ನ ಜಾನೀಮಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ॥ 51 ॥
ಅಧಿಗಮ್ಯ ತು ವೈದೇಹೀಂ ನಿಲಯಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ ।
ಅಸ್ತ ಪರ್ವತಮಾಸಾದ್ಯ ಪೂರ್ಣೇ ಮಾಸೇ ನಿವರ್ತತ ॥ 52 ॥
ಊರ್ಧ್ವಂ ಮಾಸಾನ್ನ ವಸ್ತವ್ಯಂ ವಸನ್ ವಧ್ಯೋ ಭವೇನ್ಮಮ ।
ಸಹೈವ ಶೂರೋ ಯುಷ್ಮಾಭಿಶ್ಶ್ವಶುರೋ ಮೇ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ॥ 53 ॥
ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಸರ್ವಮೇತಸ್ಯ ಭವದ್ಭಿರ್ದಿಷ್ಟಕಾರಿಭಿಃ ।
ಗುರುರೇಷ ಮಹಾಬಾಹುಶ್ಶ್ವಶುರೋ ಮೇ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 54 ॥
ಭವನ್ತಶ್ಚಾಪಿ ವಿಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸರ್ವ ಕರ್ಮಸು ।
ಪ್ರಮಾಣಮೇನಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಪಶ್ಯಧ್ವಂ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ದಿಶಮ್ ॥ 55 ॥
ದೃಷ್ಟಾಯಾಂ ತು ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪತ್ನ್ಯಾಮಮಿತತೇಜಸಃ ।
ಕೃತಕೃತ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ ಕೃತಸ್ಯ ಪ್ರತಿಕರ್ಮಣಾ ॥ 56 ॥
ಅತೋಽನ್ಯದಪಿ ಯತ್ಕಾರ್ಯಂ ಕಾರ್ಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ಹಿತಂ ಭವೇತ್ ।
ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯ ಭವದ್ಭಿಶ್ಚ ದೇಶಕಾಲಾರ್ಥಸಂಹಿತಮ್ ॥ 57 ॥
ತತಃ ಸುಷೇಣಪ್ರಮುಖಾಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಾಮಾಃ ಸ್ಸುಗ್ರೀವ ವಾಕ್ಯಂ ನಿಪುಣಂ ನಿಶಮ್ಯ ।
ಆಮನ್ತ್ಯ್ರ ಸರ್ವೇ ಪ್ಲವಗಾಧಿಪಂ ತೇ ಜಗ್ಮುರ್ದಿಶಂ ತಾಂ ವರುಣಾಭಿಗುಪ್ತಾಮ್ ॥ 58 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
