ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ನಿದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ರಾಮಾಯ ಸೀತಾಯಾಃ ಪ್ರತಿಪಾದನೇ ।
ವಾಕ್ಯಮನ್ವರ್ಥಮರ್ಥಜ್ಞಃ ಕಬನ್ಧಃ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥
ಏಷ ರಾಮ ಶಿವಃ ಪನ್ಥಾ ಯತ್ರೈತೇ ಪುಷ್ಪಿತಾ ದ್ರುಮಾಃ ।
ಪ್ರತೀಚೀಂ ದಿಶಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಮನೋರಮಾಃ ॥ 2 ॥
ಜಮ್ಬೂಪ್ರಿಯಾಲಪನಸಪ್ಲಕ್ಷನ್ಯಗ್ರೋಧತಿನ್ಧುಕಾಃ ।
ಅಶ್ವತ್ಥಾಃ ಕರ್ಣಿಕಾರಾಶ್ಚ ಚೂತಾಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಪಾದಾಪಾಃ ॥ 3 ॥
ಧನ್ವನಾ ನಾಗವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ತಿಲಕಾ ನಕ್ತಮಾಲಕಾಃ ।
ನೀಲಾಶೋಕಾಃ ಕದಮ್ಬಾಶ್ಚ ಕರವೀರಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ॥ 4 ॥
ಅಗ್ನಿಮುಖ್ಯಾ ಅಶೋಕಾಶ್ಚ ಸುರಕ್ತಾಃ ಪಾರಿಭದ್ರಕಾಃ ।
ತಾನಾರುಹ್ಯಾಥವಾ ಭೂಮೌ ಪಾತಯಿತ್ವಾ ಚ ತಾನ್ಬಲಾತ್ ॥ 5 ॥
ಫಲಾನ್ಯಮೃತಕಲ್ಪಾನಿ ಭಕ್ಷಯನ್ತೌ ಗಮಿಷ್ಯಥಃ ।
ತದತಿಕ್ರಮ್ಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ವನಂ ಪುಷ್ಪಿತಪಾದಪಮ್ ॥ 6 ॥
ನನ್ದನಪ್ರತಿಮಂ ಚಾನ್ಯತ್ಕುರವೋ ಹ್ಯುತ್ತರಾ ಇವ ।
ಸರ್ವಕಾಲಫಲಾ ಯತ್ರ ಪಾದಪಾಸ್ತು ಮಧುಸ್ರವಾಃ ॥ 7 ॥
ಸರ್ವೇ ಚ ಋತವಸ್ತತ್ರ ವನೇ ಚೈತ್ರರಥೇ ಯಥಾ ।
ಫಲಭಾರಾನತಾಸ್ತತ್ರ ಮಹಾವಿಟಪಧಾರಿಣಃ ॥ 8 ॥
ಶೋಭನ್ತೇ ಸರ್ವತಸ್ತತ್ರ ಮೇಘಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಾಃ ।
ತಾನಾರುಹ್ಯಾಥವಾ ಭೂಮೌ ಪಾತಯಿತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 9 ॥
ಫಲಾನ್ಯಮೃತಕಲ್ಪಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ತೇ ಪ್ರದಾಸ್ಯತಿ ।
ಚಙ್ಕ್ರಮನ್ತೌ ವರಾನ್ದೇಶಾನ್ಶೈಲಾಚ್ಛೈಲಂ ವನಾದ್ವನಮ್ ॥ 10 ॥
ತತಃ ಪುಷ್ಕರಿಣೀಂ ವೀರೌ ಪಮ್ಪಾಂ ನಾಮ ಗಮಿಷ್ಯಥಃ ।
ಅಶರ್ಕರಾಮವಿಭ್ರಂಶಾಂ ಸಮತೀರ್ಥಾಮಶೈವಲಾಮ್ ॥ 11 ॥
ರಾಮ ಸಞ್ಜಾತವಾಲೂಕಾಂ ಕಮಲೋತ್ಪಲಶಾಲಿನೀಮ್ ।
ತತ್ರ ಹಂಸಾಃ ಪ್ಲವಾಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಾಃ ಕುರರಾಶ್ಚೈವ ರಾಘವ ॥ 12 ॥
ವಲ್ಗುಸ್ವನಾ ವಿಕೂಜನ್ತಿ ಪಮ್ಪಾಸಲಿಲಗೋಚರಾಃ ।
ನೋದ್ವಿಜನ್ತೇ ನರಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಧಸ್ಯಾಕೋವಿದಾಶ್ಶುಭಾಃ ॥ 13 ॥
ಘೃತಪಿಣ್ಡೋಪಮಾನ್ ಸ್ಥೂಲಾಂಸ್ತಾನ್ದ್ವಿಜಾನ್ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಥಃ ।
ರೋಹಿತಾನ್ವಕ್ರತುಣ್ಡಾಂಶ್ಚ ನಡಮೀನಾಂಶ್ಚ ರಾಘವ ॥ 14 ॥
ಪಮ್ಪಾಯಾಮಿಷುಭಿರ್ಮತ್ಸ್ಯಾಂಸ್ತತ್ರ ರಾಮ ವರಾನ್ಹತಾನ್ ।
ನಿಸ್ತ್ವಕ್ಪಕ್ಷಾನಯಸ್ತಪ್ತಾನಕೃಶಾನೇಕಕಣ್ಟಕಾನ್ ॥ 15 ॥
ತವ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಮಾಯುಕ್ತೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಸಮ್ಪ್ರದಾಸ್ಯತಿ ।
ಭೃಶತೇ ಖಾದತೋ ಮತ್ಸ್ಯಾನ್ಪಮ್ಪಾಯಾಃ ಪುಷ್ಪಸಞ್ಚಯೇ ॥ 16 ॥
ಪದ್ಮಗನ್ಧಿ ಶಿವಂ ವಾರಿ ಸುಖಶೀತಮನಾಮಯಮ್ ।
ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಸತತಾಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ರೌಪ್ಯಸ್ಫಾಟಿಕಸನ್ನಿಭಮ್ ॥ 17 ॥
ಅಸೌ ಪುಷ್ಕರಪರ್ಣೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಪಾಯಯಿಷ್ಯತಿ ।
ಸ್ಥೂಲಾನ್ಗಿರಿಗುಹಾಶಯ್ಯಾನ್ವರಾಹಾನ್ವನಚಾರಿಣಃ ॥ 18 ॥
ಅಪಾಂ ಲೋಭಾದುಪಾವೃತ್ತಾನ್ವೃಷಭಾನಿವ ನರ್ದತಃ ।
ರೂಪಾವನಿತಾಂಶ್ಚ ಪಮ್ಪಾಯಾನ್ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ನರೋತ್ತಮ ॥ 19 ॥
ಸಾಯಾಹ್ನೇ ವಿಚರನ್ರಾಮ ವಿಟಪೀನ್ಮಾಲ್ಯಧಾರಿಣಃ ।
ಶೀತೋದಕಂ ಚ ಪಮ್ಪಾಯಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶೋಕಂ ವಿಹಾಸ್ಯಸಿ ॥ 20 ॥
ಸುಮನೋಭಿಶ್ಚಿತಾಂಸ್ತತ್ರ ತಿಲಕಾನ್ನಕ್ತಮಾಲಕಾನ್ ।
ಉತ್ಪಲಾನಿ ಚ ಫುಲ್ಲಾನಿ ಪಙ್ಕಜಾನಿ ಚ ರಾಘವ ॥ 21 ॥
ನ ತಾನಿ ಕಶ್ಚಿನ್ಮಾಲ್ಯಾನಿ ತತ್ರಾರೋಪಯಿತಾ ನರಃ ।
ನ ಚ ವೈ ಮ್ಲಾನತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ನ ಚ ಶೀರ್ಯನ್ತಿ ರಾಘವ ॥ 22 ॥
ಮತಙ್ಗಶಿಷ್ಯಾಸ್ತತ್ರಾಽಸನ್ನೃಷಯಸ್ಸುಸಮಾಹಿತಾಃ ।
ತೇಷಾಂ ಭಾರಾಭಿತಪ್ತಾನಾಂ ವನ್ಯಮಾಹರತಾಂ ಗುರೋಃ ॥ 23 ॥
ಯೇ ಪ್ರಪೇತುರ್ಮಹೀಂ ತೂರ್ಣಂ ಶರೀರಾತ್ಸ್ವೇದಬಿನ್ದವಃ ।
ತಾನಿ ಜಾತಾನಿ ಮಾಲ್ಯಾನಿ ಮುನೀನಾಂ ತಪಸಾ ತದಾ ॥ 24 ॥
ಸ್ವೇದಬಿನ್ದುಸಮುತ್ಥಾನಿ ನ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ರಾಘವ ।
ತೇಷಾಂ ಗತಾನಾಮದ್ಯಾಪಿ ದೃಶ್ಯತೇ ಪರಿಚಾರಿಣೀ ॥ 25 ॥
ಶ್ರಮಣೀ ಶಬರೀ ನಾಮ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಚಿರಜೀವಿನೀ ।
ತ್ವಾಂ ತು ಧರ್ಮೇ ಸ್ಥಿತಾ ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಮ್ ॥ 26 ॥
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವೋಪಮಂ ರಾಮ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ।
ತತಸ್ತದ್ರಾಮ ಪಮ್ಪಾಯಾಸ್ತೀರಮಾಸಾದ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮಮ್ ॥ 27 ॥
ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನಮತುಲಂ ಗುಹ್ಯಂ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಪಶ್ಯಸಿ ।
ನ ತತ್ರಾಕ್ರಮಿತುಂ ನಾಗಾಶ್ಶಕ್ನುವನ್ತಿ ತಮಾಶ್ರಮಮ್ ॥ 28 ॥
ವಿವಿಧಾಸ್ತತ್ರ ವೈ ನಾಗಾ ವನೇ ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಪರ್ವತೇ ।
ಋಷೇಸ್ತತ್ರ ಮತಙ್ಗಸ್ಯ ವಿಧಾನಾತ್ತಚ್ಚ ಕಾನನಮ್ ॥ 29 ॥
ತಸ್ಮಿನ್ನನ್ದನಸಙ್ಕಾಶೇ ದೇವಾರಣ್ಯೋಪಮೇ ವನೇ ।
ನಾನಾವಿಹಗಸಙ್ಕೀರ್ಣೇ ರಂಸ್ಯಸೇ ರಾಮ ನಿರ್ವೃತಃ ॥ 30 ॥
ಋಷ್ಯಮೂಕಶ್ಚ ಪಮ್ಪಾಯಾಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ಪುಷ್ಪಿತದ್ರುಮಃ ।
ಸುದುಃಖಾರೋಹಣೋ ನಾಮ ಶಿಶುನಾಗಾಭಿರಕ್ಷಿತಃ ॥ 31 ॥
ಉದಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಚೈವ ಪೂರ್ವಕಾಲೇ ವಿನಿರ್ಮಿತಃ ।
ಶಯಾನಃ ಪುರುಷೋ ರಾಮ ತಸ್ಯ ಶೈಲಸ್ಯ ಮೂರ್ಧನಿ ॥ 32 ॥
ಯತ್ಸ್ವಪ್ನೇ ಲಭತೇ ವಿತ್ತಂ ತತ್ಪ್ರಬುದ್ಧೋಽಧಿಗಚ್ಛತಿ ।
ನತ್ವೇನಂ ವಿಷಮಾಚಾರ ಪಾಪಕರ್ಮಾಽಧಿರೋಹತಿ ॥ 33 ॥
ಯಸ್ತು ತಂ ವಿಷಮಾಚಾರಃ ಪಾಪಕರ್ಮಾಽಧಿರೋಹತಿ ।
ತತ್ರೈವ ಪ್ರಹಱನ್ತ್ಯೇನಂ ಸುಪ್ತಮಾದಾಯ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 34 ॥
ತತ್ರಾಪಿ ಶಿಶುನಾಗಾನಾಮಾಕ್ರನ್ಧಶ್ಶ್ರೂಯತೇ ಮಹಾನ್ ।
ಕ್ರೀಡತಾಂ ರಾಮ ಪಮ್ಪಾಯಾಂ ಮತಙ್ಗಾರಣ್ಯವಾಸಿನಾಮ್ ॥ 35 ॥
ಸಿಕ್ತಾ ರುಧಿರಧಾರಾಭಿಸ್ಸಂಹೃತ್ಯ ಪರಮದ್ವಿಪಾಃ ।
ಪ್ರಚರನ್ತಿ ಪೃಥಕ್ಕೀರ್ಣಾ ಮೇಘವರ್ಣಾಸ್ತರಸ್ವಿನಃ ॥ 36 ॥
ತೇ ತತ್ರ ಪೀತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ವಿಮಲಂ ಶೀತಮವ್ಯಯಮ್ ।
ನಿರ್ವೃತಾಸ್ಸಂವಿಗಾಹನ್ತೇ ವನಾನಿ ವನಗೋಚರಾಃ ॥ 37 ॥
ಋಕ್ಷಾಂಶ್ಚ ದ್ವೀಪಿನಶ್ಚೈವ ನೀಲಕೋಮಲಕಪ್ರಭಾನ್ ।
ರುರೂನಪೇತಾಪಜಯಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶೋಕಂ ಜಯಿಷ್ಯಸಿ ॥ 38 ॥
ರಾಮ ತಸ್ಯ ತು ಶೈಲಸ್ಯ ಮಹತೀ ಶೋಭತೇ ಗುಹಾ ।
ಶಿಲಾಪಿಧಾನಾ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ದುಃಖಂ ಚಾಸ್ಯಾಃ ಪ್ರವೇಶನಮ್ ॥ 39 ॥
ತಸ್ಯಾ ಗುಹಾಯಾಃ ಪ್ರಾಗ್ದ್ವಾರೇ ಮಹಾನ್ಶೀತೋದಕೋ ಹ್ರದಃ ।
ಫಲಮೂಲಾನ್ವಿತೋ ರಮ್ಯೋ ನಾನಾಮೃಗಸಮಾವೃತಃ ॥ 40 ॥
ತಸ್ಯಾಂ ವಸತಿ ಸುಗ್ರೀವಶ್ಚತುರ್ಭಿಸ್ಸಹ ವಾನರೈಃ ।
ಕದಾಚಿಚ್ಛಿಖರೇ ತಸ್ಯ ಪರ್ವತಸ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ ॥ 41 ॥
ಕಬನ್ಧಸ್ತ್ವನುಶಾಸ್ಯೈವಂ ತಾವುಭೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।
ಸ್ರಗ್ವೀ ಭಾಸ್ಕರವರ್ಣಾಭಃ ಖೇ ವ್ಯರೋಚತ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 42 ॥
ತಂ ತು ಖಸ್ಥಂ ಮಹಾಭಾಗಂ ಕಬನ್ಧಂ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।
ಪ್ರಸ್ಥಿತೌ ತ್ವಂ ವ್ರಜಸ್ವೇತಿ ವಾಕ್ಯಮೂಚತುರನ್ತಿಕೇ ॥ 43 ॥
ಗಮ್ಯತಾಂ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಮಿತಿ ತಾವಬ್ರವೀತ್ಸ ಚ ।
ಸುಪ್ರೀತೌ ತಾವನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಕಬನ್ಧಃ ಪ್ರಸ್ಥಿತಸ್ತದಾ ॥ 44 ॥
ಸ ತತ್ಕಬನ್ಧಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯ ರೂಪಂ ವೃತಶ್ಶ್ರಿಯಾ ಭಾಸ್ಕರತುಲ್ಯದೇಹಃ ।
ನಿದರ್ಶಯನ್ರಾಮಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಖಸ್ಥಃ ಸಖ್ಯಂ ಕುರುಷ್ವೇತಿ ತದಾಭ್ಯುವಾಚ ॥ 45 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
