ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಕಥಯಿತ್ವಾ ಸುದುಃಖಾರ್ತಸ್ಸುಮನ್ತ್ರೇಣ ಚಿರಂ ಸಹ ।
ರಾಮೇ ದಕ್ಷಿಣಕೂಲಸ್ಥೇ ಜಗಾಮ ಸ್ವಗೃಹಂ ಗುಹಃ ॥ 1 ॥
ಭರದ್ವಾಜಾಭಿಗಮನಂ ಪ್ರಯಾಗೇ ಚ ಸಹಾಽಸನಮ್ ।
ಆಗಿರೇರ್ಗಮನಂ ತೇಷಾಂ ತತ್ರಸ್ಥೈರುಪಲಕ್ಷಿತಮ್ ॥ 2 ॥
ಅನುಜ್ಞಾತಸ್ಸುಮನ್ತ್ರೋಽಥ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ಹಯೋತ್ತಮಾನ್ ।
ಅಯೋಧ್ಯಾಮೇವ ನಗರೀಂ ಪ್ರಯಯೌ ಗಾಢದುರ್ಮನಾಃ ॥ 3 ॥
ಸ ವನಾನಿ ಸುಗನ್ಧೀನಿ ಸರಿತಶ್ಚ ಸರಾಂಸಿ ಚ ।
ಪಶ್ಯನ್ನತಿಯಯೌ ಶೀಘ್ರಂ ಗ್ರಾಮಾಣಿ ನಗರಾಣಿ ಚ ॥ 4 ॥
ತತ ಸ್ಸಾಯಾಹ್ನ ಸಮಯೇ ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ಸಾರಥಿಃ ।
ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ನಿರಾನನ್ದಾಂ ದದರ್ಶ ಹ ॥ 5 ॥
ಸ ಶೂನ್ಯಾಮಿವ ನಿಶ್ಶಬ್ದಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮದುರ್ಮನಾಃ ।
ಸುಮನ್ತ್ರಶ್ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಶೋಕವೇಗಸಮಾಹತಃ ॥ 6 ॥
ಕಚ್ಚಿನ್ನ ಸಗಜಾ ಸಾಽಶ್ವಾ ಸಜನಾ ಸಜನಾಧಿಪಾ ।
ರಾಮಸನ್ತಾಪದುಃಖೇನ ದಗ್ಧಾ ಶೋಕಾಗ್ನಿನಾ ಪುರೀ ॥ 7 ॥
ಇತಿ ಚಿನ್ತಾಪರಸ್ಸೂತೋ ವಾಜಿಭಿಶ್ಶೀಘ್ರಪಾತಿಭಿಃ ।
ನಗರದ್ವಾರಮಾಸಾದ್ಯ ತ್ವರಿತಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ಹ ॥ 8 ॥
ಸುಮನ್ತ್ರಮಭಿಯಾನ್ತಂ ತಂ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।
ಕ್ವ ರಾಮ ಇತಿ ಪೃಚ್ಛನ್ತಸ್ಸೂತಮಭ್ಯದ್ರವನ್ನರಾಃ ॥ 9 ॥
ತೇಷಾಂ ಶಶಂಸ ಗಙ್ಗಾಯಾಮಹಮಾಪೃಚ್ಛ್ಯ ರಾಘವಮ್ ।
ಅನುಜ್ಞಾತೋ ನಿವೃತ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಧಾರ್ಮಿಕೇಣ ಮಹಾತ್ಮಾನಾ ॥ 10 ॥
ತೇ ತೀರ್ಣಾ ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಬಾಷ್ಪಪೂರ್ಣಮುಖಾ ಜನಾಃ ।
ಅಹೋ ಧಿಗಿತಿ ನಿಶ್ಶ್ವಸ್ಯ ಹಾ ರಾಮೇತಿ ಚ ಚುಕ್ರುಶುಃ ॥ 11 ॥
ಶುಶ್ರಾವ ಚ ವಚಸ್ತೇಷಾಂ ಬೃನ್ದಂ ಬೃನ್ದಂ ಚ ತಿಷ್ಠತಾಮ್ ।
ಹತಾಸ್ಮ ಖಲು ಯೇ ನೇಹ ಪಶ್ಯಾಮ ಇತಿ ರಾಘವಮ್ ॥ 12 ॥
ದಾನಯಜ್ಞವಿವಾಹೇಷು ಸಮಾಜೇಷು ಮಹತ್ಸು ಚ ।
ನ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ಪುನ ರ್ಜಾತು ಧಾರ್ಮಿಕಂ ರಾಮಮನ್ತರಾ ॥ 13 ॥
ಕಿಂ ಸಮರ್ಥಂ ಜನಸ್ಯಾಸ್ಯ ಕಿಂ ಪ್ರಿಯಂ ಕಿಂ ಸುಖಾವಹಮ್ ।
ಇತಿ ರಾಮೇಣ ನಗರಂ ಪಿತೃವತ್ಪರಿಪಾಲಿತಮ್ ॥ 14 ॥
ವಾತಾಯನಗತಾನಾಂ ಚ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮನ್ವನ್ತರಾಪಣಮ್ ।
ರಾಮಶೋಕಾಭಿತಪ್ತಾನಾಂ ಶುಶ್ರಾವ ಪರಿದೇವನಮ್ ॥ 15 ॥
ಸ ರಾಜಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೇನ ಸುಮನ್ತ್ರಃ ಪಿಹಿತಾನನಃ ।
ಯತ್ರ ರಾಜಾ ದಶರಥಸ್ತದೇವೋಪಯಯೌ ಗೃಹಮ್ ॥ 16 ॥
ಸೋಽವತೀರ್ಯ ರಥಾಚ್ಛೀಘ್ರಂ ರಾಜವೇಶ್ಮ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಚ ।
ಕಕ್ಷ್ಯಾ ಸ್ಸಪ್ತಾಭಿಚಕ್ರಾಮ ಮಹಾಜನಸಮಾಕುಲಾಃ ॥ 17 ॥
ಹರ್ಮ್ಯೈ ರ್ವಿಮಾನೈಃ ಪ್ರಾಸಾದೈರವೇಕ್ಷ್ಯಾಥ ಸಮಾಗತಮ್ ।
ಹಾಹಾಕಾರಕೃತಾ ನಾರ್ಯೋ ರಾಮದರ್ಶನಕರ್ಶಿತಾಃ ॥ 18 ॥
ಆಯತೈರ್ವಿಮಲೈರ್ನೇತ್ರೈರಶ್ರುವೇಗಪರಿಪ್ಲುತೈಃ ।
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿವೀಕ್ಷನ್ತೇಽವ್ಯಕ್ತಮಾರ್ತತರಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 19 ॥
ತತೋ ದಶರಥಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರಾಸಾದೇಭ್ಯ ಸ್ತತ ಸ್ತತಃ ।
ರಾಮಶೋಕಾಭಿತಪ್ತಾನಾಂ ಮನ್ದಂ ಶುಶ್ರಾವ ಜಲ್ಪಿತಮ್ ॥ 20 ॥
ಸಹ ರಾಮೇಣ ನಿರ್ಯಾತೋ ವಿನಾ ರಾಮ ಮಿಹಾಗತಃ ।
ಸೂತಃ ಕಿನ್ನಾಮ ಕೌಸಲ್ಯಾಂ ಶೋಚನ್ತೀಂ ಪ್ರತಿವಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 21 ॥
ಯಥಾ ಚ ಮನ್ಯೇ ದುರ್ಜೀವಮೇವಂ ನ ಸುಕರಂ ಧ್ರುವಮ್ ।
ಆಚ್ಛಿದ್ಯ ಪುತ್ರೇ ನಿರ್ಯಾತೇ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಯತ್ರ ಜೀವತಿ ॥ 22 ॥
ಸತ್ಯರೂಪಂ ತು ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ರಾಜ್ಞಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ನಿಶಾಮಯನ್ ।
ಪ್ರದೀಪ್ತಮಿವ ಶೋಕೇನ ವಿವೇಶ ಸಹಸಾ ಗೃಹಮ್ ॥ 23 ॥
ಸ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾಷ್ಟಮೀಂ ಕಕ್ಷ್ಯಾಂ ರಾಜಾನಂ ದೀನಮಾತುರಮ್ ।
ಪುತ್ರಶೋಕಪರಿಮ್ಲಾನಮಪಶ್ಯತ್ಪಾಣ್ಡುರೇ ಗೃಹೇ ॥ 24 ॥
ಅಭಿಗಮ್ಯ ತಮಾಸೀನಂ ನರೇನ್ದ್ರೇ ಮಭಿವಾದ್ಯ ಚ ।
ಸುಮನ್ತ್ರೋ ರಾಮವಚನಂ ಯಥೋಕ್ತಂ ಪ್ರತ್ಯವೇದಯತ್ ॥ 25 ॥
ಸ ತೂಷ್ಣೀಮೇವ ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ರಾಜಾ ವಿಭ್ರಾನ್ತಚೇತನಃ ।
ಮೂರ್ಛಿತೋ ನ್ಯಪತದ್ಭೂಮೌ ರಾಮಶೋಕಾಭಿಪೀಡಿತಃ ॥ 26 ॥
ತತೋಽನ್ತಃಪುರಮಾವಿದ್ಧಂ ಮೂರ್ಛಿತೇ ಪೃಥಿವೀಪತೌ ।
ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಬಾಹೂ ಚುಕ್ರೋಶ ನೃಪತೌ ಪತಿತೇಕ್ಷಿತೌ ॥ 27 ॥
ಸುಮಿತ್ರಯಾ ತು ಸಹಿತಾ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಪತಿತಂ ಪತಿಮ್ ।
ಉತ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ತದಾ ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 28 ॥
ಇಮಂ ತಸ್ಯ ಮಹಾಭಾಗ ದೂತಂ ದುಷ್ಕರಕಾರಿಣಃ ।
ವನವಾಸಾದನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನ ಪ್ರತಿಭಾಷಸೇ ॥ 29 ॥
ಅದ್ಯೈವಮನಯಂ ಕೃತ್ವಾ ವ್ಯಪತ್ರಪಸಿ ರಾಘವ ।
ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಸುಕೃತಂ ತೇಸ್ತು ಶೋಕೇ ನಸ್ಯಾ ತ್ಸಹಾಯತಾ ॥ 30 ॥
ದೇವ ಯಸ್ಯಾ ಭಯಾದ್ರಾಮಂ ನಾನುಪೃಚ್ಛಸಿ ಸಾರಥಿಮ್ ।
ನೇಹ ತಿಷ್ಠಿತಿ ಕೈಕೇಯೀ ವಿಸ್ರಬ್ಧಂ ಪ್ರತಿಭಾಷ್ಯತಾಮ್ ॥ 31 ॥
ಸಾ ತಥೋಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾರಾಜಂ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಶೋಕಲಾಲಸಾ ।
ಧರಣ್ಯಾಂ ನಿಪಪಾತಾಽಶು ಬಾಷ್ಪವಿಪ್ಲುತಭಾಷಿಣೀ ॥ 32 ॥
ಏವಂ ವಿಲಪತೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೌಸಲ್ಯಾಂ ಪತಿತಾಂ ಭುವಿ ।
ಪತಿಂ ಚಾವೇಕ್ಷ್ಯ ತಾ ಸ್ಸರ್ವಾ ಸುಸ್ವರಂ ರುರುದುಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 33 ॥
ತತ ಸ್ತಮನ್ತಃಪುರನಾದಮುತ್ಥಿತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವೃದ್ಧಾ ಸ್ತರುಣಾಶ್ಚ ಮಾನವಾಃ ।
ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ಸರ್ವಾ ರುರುದು ಸ್ಸಮನ್ತತಃ ಪುರಂ ತದಾಸೀತ್ಪುನರೇವ ಸಙ್ಕುಲಮ್ ॥ 34 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
