ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಅನುರಕ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ರಾಮಂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।
ಅನುಜಗ್ಮುಃ ಪ್ರಯಾನ್ತಂ ತಂ ವನವಾಸಾಯ ಮಾನವಾಃ ॥ 1 ॥
ನಿವರ್ತಿತೇಽಪಿ ಚ ಬಲಾತ್ಸುಹೃದ್ವರ್ಗೇ ಚ ರಾಜನಿ ।
ನೈವ ತೇ ಸನ್ನ್ಯವರ್ತನ್ತ ರಾಮಸ್ಯಾನುಗತಾ ರಥಮ್ ॥ 2 ॥
ಅಯೋಧ್ಯಾನಿಲಯಾನಾಂ ಹಿ ಪುರುಷಾಣಾಂ ಮಹಾಯಶಾಃ ।
ಬಭೂವ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಃ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರ ಇವ ಪ್ರಿಯಃ ॥ 3 ॥
ಸ ಯಾಚ್ಯಮಾನಃ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಃ ಸ್ವಾಭಿಃ ಪ್ರಕೃತಿಭಿಸ್ತದಾ ।
ಕುರ್ವಾಣಃ ಪಿತರಂ ಸತ್ಯಂ ವನಮೇವಾನ್ವಪದ್ಯತ ॥ 4 ॥
ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಃ ಸಸ್ನೇಹಂ ಚಕ್ಷುಷಾ ಪ್ರಪಿಬನ್ನಿವ ।
ಉವಾಚ ರಾಮಃ ಸ್ನೇಹೇನ ತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾ ಇವ ॥ 5 ॥
ಯಾ ಪ್ರೀತಿರ್ಬಹುಮಾನಶ್ಚ ಮಯ್ಯಯೋಧ್ಯಾನಿವಾಸಿನಾಮ್ ।
ಮತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಭರತೇ ಸಾ ನಿವೇಶ್ಯತಾಮ್ ॥ 6 ॥
ಸ ಹಿ ಕಲ್ಯಾಣಚಾರಿತ್ರಃ ಕೈಕೇಯ್ಯಾನನ್ದವರ್ಧನಃ ।
ಕರಿಷ್ಯತಿ ಯಥಾವದ್ವಃ ಪ್ರಿಯಾಣಿ ಚ ಹಿತಾನಿ ಚ ॥ 7 ॥
ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧೋ ವಯೋಬಾಲೋ ಮೃದುರ್ವೀರ್ಯಗುಣಾನ್ವಿತಃ ।
ಅನುರೂಪಃ ಸ ವೋ ಭರ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಭಯಾಪಹಃ ॥ 8 ॥
ಸ ಹಿ ರಾಜಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತೋ ಯುವರಾಜಃ ಸಮೀಕ್ಷಿತಃ ।
ಅಪಿ ಚಾಪಿ ಮಯಾ ಶಿಷ್ಟೈಃ ಕಾರ್ಯಂ ವೋ ಭರ್ತೃಶಾಸನಮ್ ॥ 9 ॥
ನ ಚ ಸನ್ತಪ್ಯೇದ್ಯಥಾ ಚಾಸೌ ವನವಾಸಂ ಗತೇ ಮಯಿ ।
ಮಹಾರಾಜಸ್ತಥಾ ಕಾರ್ಯೋ ಮಮ ಪ್ರಿಯಚಿಕೀರ್ಷಯಾ ॥ 10 ॥
ಯಥಾ ಯಥಾ ದಾಶರಥಿ ರ್ಧರ್ಮ ಏವಾಸ್ಥಿತೋಽಭವತ್ ।
ತಥಾ ತಥಾ ಪ್ರಕೃತಯೋ ರಾಮಂ ಪತಿಮಕಾಮಯನ್ ॥ 11 ॥
ಬಾಷ್ಪೇಣ ಪಿಹಿತಂ ದೀನಂ ರಾಮಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ ।
ಚಕರ್ಷೇವ ಗುಣೈರ್ಬದ್ಧ್ವಾ ಜನಂ ಪುರನಿವಾಸಿನಮ್ ॥ 12 ॥
ತೇ ದ್ವಿಜಾಸ್ತ್ರಿವಿಧಂ ವೃದ್ಧಾ ಜ್ಞಾನೇನ ವಯಸೌಜಸಾ ।
ವಯಃ ಪ್ರಕಮ್ಪಶಿರಸೋ ದೂರಾದೂಚುರಿದಂ ವಚಃ ॥ 13 ॥
ವಹನ್ತೋ ಜವನಾ ರಾಮಂ ಭೋ ಭೋ ಜಾತ್ಯಾಸ್ತುರಙ್ಗಮಾಃ ।
ನಿವರ್ತಧ್ವಂ ನ ಗನ್ತವ್ಯಂ ಹಿತಾ ಭವತ ಭರ್ತರಿ ॥ 14 ॥
ಕರ್ಣವನ್ತಿ ಹಿ ಭೂತಾನಿ ವಿಶೇಷೇಣ ತುರಙ್ಗಮಾಃ ।
ಯೂಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಿವರ್ತಧ್ವಂ ಯಾಚನಾಂ ಪ್ರತಿವೇದಿತಾಃ ॥ 15 ॥
ಧರ್ಮತಃ ಸ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ವೀರಃ ಶುಭದೃಢವ್ರತಃ ।
ಉಪವಾಹ್ಯಸ್ತು ವೋ ಭರ್ತಾ ನಾಪವಾಹ್ಯಃ ಪುರಾದ್ವನಮ್ ॥ 16 ॥
ಏವಮಾರ್ತಪ್ರಲಾಪಾಂಸ್ತಾನ್ ವೃದ್ಧಾನ್ ಪ್ರಲಪತೋ ದ್ವಿಜಾನ್ ।
ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ಸಹಸಾ ರಾಮೋ ರಥಾದವತತಾರ ಹ ॥ 17 ॥
ಪದ್ಭ್ಯಾಮೇವ ಜಗಾಮಾಥ ಸಸೀತ ಸ್ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।
ಸನ್ನಿಕೃಷ್ಟಪದನ್ಯಾಸೋ ರಾಮೋ ವನಪರಾಯಣಃ ॥ 18 ॥
ದ್ವಿಜಾತೀಂಸ್ತು ಪದಾತೀಂಸ್ತಾನ್ ರಾಮಶ್ಚಾರಿತ್ರವತ್ಸಲಃ ।
ನ ಶಶಾಕ ಘೃಣಾಚಕ್ಷುಃ ಪರಿಮೋಕ್ತುಂ ರಥೇನ ಸಃ ॥ 19 ॥
ಗಚ್ಛನ್ತಮೇವ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಂ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಚೇತಸಃ ।
ಊಚುಃ ಪರಮಸನ್ತಪ್ತಾ ರಾಮಂ ವಾಕ್ಯಮಿದಂ ದ್ವಿಜಾಃ ॥ 20 ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಸರ್ವಮೇತತ್ತ್ವಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಮನುಗಚ್ಛತಿ ।
ದ್ವಿಜಸ್ಕನ್ಧಾಧಿರೂಢಾಸ್ತ್ವಾಮಗ್ನಯೋಽಪ್ಯನುಯಾನ್ತ್ಯಮೀ ॥ 21 ॥
ವಾಜಪೇಯಸಮುತ್ಥಾನಿ ಛತ್ರಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಪಶ್ಯ ನಃ ।
ಪೃಷ್ಠತೋಽನುಪ್ರಯಾತಾನಿ ಮೇಘಾನಿವ ಜಲಾತ್ಯಯೇ ॥ 22 ॥
ಅನವಾಪ್ತಾತಪತ್ರಸ್ಯ ರಶ್ಮಿಸನ್ತಾಪಿತಸ್ಯ ತೇ ।
ಏಭಿಶ್ಛಾಯಾಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಃ ಸ್ವೈಶ್ಛತ್ರೈರ್ವಾಜಪೇಯಿಕೈಃ ॥ 23 ॥
ಯಾ ಹಿ ನಃ ಸತತಂ ಬುದ್ಧಿರ್ವೇದಮನ್ತ್ರಾನುಸಾರಿಣೀ ।
ತ್ವತ್ಕೃತೇ ಸಾ ಕೃತಾ ವತ್ಸ ವನವಾಸಾನುಸಾರಿಣೀ ॥ 24 ॥
ಹೃದಯೇಷ್ವೇವ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ವೇದಾ ಯೇ ನಃ ಪರಂ ಧನಮ್ ।
ವತ್ಸ್ಯನ್ತ್ಯಪಿ ಗೃಹೇಷ್ವೇವ ದಾರಾಶ್ಚಾರಿತ್ರರಕ್ಷಿತಾಃ ॥ 25 ॥
ನ ಪುನರ್ನಿಶ್ಚಯಃ ಕಾರ್ಯಸ್ತ್ವದ್ಗತೌ ಸುಕೃತಾ ಮತಿಃ ।
ತ್ವಯಿ ಧರ್ಮವ್ಯಪೇಕ್ಷೇ ತು ಕಿಂ ಸ್ಯಾದ್ಧರ್ಮಪಥೇ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 26 ॥
ಯಾಚಿತೋ ನೋ ನಿವರ್ತಸ್ವ ಹಂಸಶುಕ್ಲಶಿರೋರುಹೈಃ ।
ಶಿರೋಭಿರ್ನಿಭೃತಾಚಾರ ಮಹೀಪತನಪಾಂಸುಲೈಃ ॥ 27 ॥
ಬಹೂನಾಂ ವಿತತಾ ಯಜ್ಞಾ ದ್ವಿಜಾನಾಂ ಯ ಇಹಾಗತಾಃ ।
ತೇಷಾಂ ಸಮಾಪ್ತಿರಾಯತ್ತಾ ತವ ವತ್ಸ ನಿವರ್ತನೇ ॥ 28 ॥
ಭಕ್ತಿಮನ್ತಿ ಹಿ ಭೂತಾನಿ ಜಙ್ಗಮಾಜಙ್ಗಮಾನಿ ಚ ।
ಯಾಚಮಾನೇಷು ರಾಮ ತ್ವಂ ಭಕ್ತಿಂ ಭಕ್ತೇಷು ದರ್ಶಯ ॥ 29 ॥
ಅನುಗನ್ತುಮಶಕ್ತಾ ಸ್ತ್ವಾಂ ಮೂಲೈರುದ್ಧತವೇಗಿನಃ ।
ಉನ್ನತಾ ವಾಯುವೇಗೇನ ವಿಕ್ರೋಶನ್ತೀವ ಪಾದಪಾಃ ॥ 30 ॥
ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಾಹಾರಸಞ್ಚಾರಾ ವೃಕ್ಷೈಕಸ್ಥಾನವಿಷ್ಠಿತಾಃ ।
ಪಕ್ಷಿಣೋಽಪಿ ಪ್ರಯಾಚನ್ತೇ ಸರ್ವಭೂತಾನುಕಮ್ಪಿನಮ್ ॥ 31 ॥
ಏವಂ ವಿಕ್ರೋಶತಾಂ ತೇಷಾಂ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ನಿವರ್ತನೇ ।
ದದೃಶೇ ತಮಸಾ ತತ್ರ ವಾರಯನ್ತೀವ ರಾಘವಮ್ ॥ 32 ॥
ತತಃ ಸುಮನ್ತ್ರೋಽಪಿ ರಥಾದ್ವಿಮುಚ್ಯ ಶ್ರಾನ್ತಾನ್ಹಯಾನ್ಸಮ್ಪರಿವರ್ತ್ಯ ಶೀಘ್ರಮ್ ।
ಪೀತೋದಕಾಂಸ್ತೋಯಪರಿಪ್ಲುತಾಙ್ಗಾ ನಚಾರಯದ್ವೈ ತಮಸಾವಿದೂರೇ ॥ 33 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
