ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಜಟಾಯುಷಾ ।
ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯಾಗ್ನಿನಿಭಾಸ್ಸರ್ವಾ ರೇಜುರ್ವಿಂಶತಿದೃಷ್ಟಯಃ ॥ 1 ॥
ಸಂರಕ್ತನಯನಃ ಕೋಪಾತ್ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಕುಣ್ಡಲಃ ।
ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೋಽಭಿದುದ್ರಾವ ಪತಗೇನ್ದ್ರಮಮರ್ಷಣಃ ॥ 2 ॥
ಸ ಸಮ್ಪ್ರಹಾರಸ್ತುಮುಲ ಸ್ತಯೋಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಮಹಾವನೇ ।
ಬಭೂವ ವಾತೋದ್ಧತಯೋರ್ಮೇಘಯೋರ್ಗಗನೇ ಯಥಾ ॥ 3 ॥
ತದ್ಬಭೂವಾದ್ಭುತಂ ಯುದ್ಧಂ ಗೃಧ್ರರಾಕ್ಷಸಯೋಸ್ತದಾ ।
ಸಪಕ್ಷಯೋರ್ಮಾಲ್ಯವತೋರ್ಮಹಾಪರ್ವತಯೋರಿವ ॥ 4 ॥
ತತೋ ನಾಲೀಕನಾರಾಚೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರೈಶ್ಚ ವಿಕರ್ಣಿಭಿಃ ।
ಅಭ್ಯವರ್ಷನ್ಮಹಾಘೋರೈರ್ಗೃಧ್ರರಾಜಂ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 5 ॥
ಸ ತಾನಿ ಶರಜಾಲಾನಿ ಗೃಧ್ರಃ ಪತ್ತ್ರರಥೇಶ್ವರಃ ।
ಜಟಾಯುಃ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ರಾವಣಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಸಂಯುಗೇ ॥ 6 ॥
ತಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣನಖಾಭ್ಯಾಂ ತು ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ಮಹಾಬಲಃ ।
ಚಕಾರ ಬಹುಧಾ ಗಾತ್ರೇ ವ್ರಣಾನ್ಪತಗಸತ್ತಮಃ ॥ 7 ॥
ಅಥ ಕ್ರೋಧಾದ್ಧಶಗ್ರೀವೋ ಜಗ್ರಾಹ ದಶ ಮಾರ್ಗಣಾನ್ ।
ಮೃತ್ಯುದಣ್ಡನಿಭಾನ್ಘೋರಾನ್ಛತ್ರುಮರ್ದನಕಾಙ್ಕ್ಷಯಾ ॥ 8 ॥
ಸ ತೈರ್ಬಾಣೈರ್ಮಹಾವೀರ್ಯಃ ಪೂರ್ಣಮುಕ್ತೈರಜಿಹ್ಮಗೈಃ ।
ಬಿಭೇದ ನಿಶಿತೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಗೃಧ್ರಂ ಘೋರೈಶ್ಶಿಲೀಮುಖೈಃ ॥ 9 ॥
ಸ ರಾಕ್ಷಸರಥೇ ಪಶ್ಯನ್ಜಾನಕೀಂ ಬಾಷ್ಪಲೋಚನಾಮ್ ।
ಅಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ತಾನ್ಬಾಣಾನ್ರಾಕ್ಷಸಂ ಸಮಭಿದ್ರವತ್ ॥ 10 ॥
ತತೋಽಸ್ಯ ಸಶರಂ ಚಾಪಂ ಮುಕ್ತಾಮಣಿವಿಭೂಷಿತಮ್ ।
ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ಮಹಾತೇಜಾ ಬಭಞ್ಜ ಪತಗೇಶ್ವರಃ ॥ 11 ॥
ತತೋಽನ್ಯದ್ಧನುರಾದಾಯ ರಾವಣಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಃ ।
ವವರ್ಷ ಶರವರ್ಷಾಣಿ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 12 ॥
ಶರೈರಾವಾರಿತಸ್ತಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ ಪತಗೇಶ್ವರಃ ।
ಕುಲಾಯಮುಪಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಪಕ್ಷೀವ ಪ್ರಬಭೌ ತದಾ ॥ 13 ॥
ಸ ತಾನಿ ಶರವರ್ಷಾಣಿ ಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿಧೂಯಚ ।
ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ಮಹಾತೇಜಾ ಬಭಞ್ಜಾಸ್ಯ ಮಹದ್ಧನುಃ ॥ 14 ॥
ತಚ್ಚಾಗ್ನಿಸದೃಶಂ ದೀಪ್ತಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಶರಾವರಮ್ ।
ಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ಸ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ವ್ಯಾಧುನೋತ್ಪತಗೇಶ್ವರಃ ॥ 15 ॥
ಕಾಞ್ಚನೋರಶ್ಛದಾನ್ದಿವ್ಯಾನ್ಪಿಶಾಚವದನಾನ್ಖರಾನ್ ।
ತಾಂಶ್ಚಾಸ್ಯ ಜವಸಮ್ಪನ್ನಾಞ್ಜಘಾನ ಸಮರೇ ಬಲೀ ॥ 16 ॥
ವರಂ ತ್ರಿವೇಣುಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕಾಮಗಂ ಪಾವಕಾರ್ಚಿಷಮ್ ।
ಮಣಿಹೇಮವಿಚಿತ್ರಾಙ್ಗಂ ಬಭಞ್ಜ ಚ ಮಹಾರಥಮ್ ॥ 17 ॥
ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಛತ್ರಂ ಚ ವ್ಯಜನೈಸ್ಸಹ ।
ಪಾತಯಾಮಾಸ ವೇಗೇನ ಗ್ರಾಹಿಭೀ ರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸಹ ॥ 18 ॥
ಸಾರಥೇಶ್ಚಾಸ್ಯ ವೇಗೇನ ತುಣ್ಡೇನೈವ ಮಹಚ್ಛಿರಃ ।
ಪುನರ್ವ್ಯಪಾಹರಚ್ಛ್ರೀಮಾನ್ಪಕ್ಷಿರಾಜೋ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 19 ॥
ಸ ಭಗ್ನಧನ್ವಾ ವಿರಥೋ ಹತಾಶ್ವೋ ಹತಸಾರಥಿಃ ।
ಅಙ್ಕೇನಾದಾಯ ವೈದೇಹೀಂ ಪಪಾತ ಭುವಿ ರಾವಣಃ ॥ 20 ॥
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿಪತಿತಂ ಭೂಮೌ ರಾವಣಂ ಭಗ್ನವಾಹನಮ್ ।
ಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿ ಭೂತಾನಿ ಗೃಧ್ರರಾಜಮಪೂಜಯನ್ ॥ 21 ॥
ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಂ ತು ತಂ ದೃಷ್ಟವಾ ಜರಯಾ ಪಕ್ಷಿಯೂಥಪಮ್ ।
ಉತ್ಪಪಾತ ಪುನರ್ಹೃಷ್ಟೋ ಮೈಥಿಲೀಂ ಗೃಹ್ಯ ರಾವಣಃ ॥ 22 ॥
ತಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಂ ನಿಧಾಯಾಙ್ಕೇ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ।
ಗೃಧ್ರರಾಜಸ್ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ಸಮಭಿದ್ರುತ್ಯ ರಾವಣಮ್ ॥ 23 ॥
ಸಮಾವಾರ್ಯ ಮಹಾತೇಜಾ ಜಟಾಯುರಿದಮಬ್ರವೀತ್ ।
ವಜ್ರಸಂಸ್ಪರ್ಶಬಾಣಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಂ ರಾಮಸ್ಯ ರಾವಣ ॥ 24 ॥
ಅಲ್ಪಬುದ್ಧೇ ಹರಸ್ಯೇನಾಂ ವಧಾಯ ಖಲು ರಕ್ಷಸಾಮ್ ।
ಸಮಿತ್ರಬನ್ಧುಸ್ಸಾಮಾತ್ಯಸ್ಸಬಲಸ್ಸಪರಿಚ್ಛದಃ ॥ 25 ॥
ವಿಷಪಾನಂ ಪಿಬಸ್ಯೇತತ್ಪಿಪಾಸಿತ ಇವೋದಕಮ್ ।
ಅನುಬನ್ಧಮಜಾನನ್ತಃ ಕರ್ಮಣಾಮವಿಚಕ್ಷಣಾಃ ॥ 26 ॥
ಶೀಘ್ರಮೇವ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ಯಥಾ ತ್ವಂ ವಿನಶಿಷ್ಯಸಿ ।
ಬದ್ಧಸ್ತ್ವಂ ಕಾಲಪಾಶೇನ ಕ್ವ ಗತಸ್ತಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ॥ 27 ॥
ವಧಾಯ ಬಡಿಶಂ ಗೃಹ್ಯ ಸಾಮಿಷಂ ಜಲಜೋ ಯಥಾ ।
ನ ಹಿ ಜಾತು ದುರಾಧರ್ಷೌ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೌ ತವ ರಾವಣ ॥ 28 ॥
ಧರ್ಷಣಂ ಚಾಶ್ರಮಸ್ಯಾಸ್ಯ ಕ್ಷಮಿಷ್ಯೇತೇ ತು ರಾಘವೌ ।
ಯಥಾ ತ್ವಯಾ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಭೀರುಣಾ ಲೋಕಗರ್ಹಿತಮ್ ॥ 29 ॥
ತಸ್ಕರಾಚರಿತೋ ಮಾರ್ಗೋ ನೈವ ವೀರನಿಷೇವಿತಃ ।
ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಯದಿ ಶೂರೋಽಸಿ ಮುಹೂರ್ತಂ ತಿಷ್ಠರಾವಣ ॥ 30 ॥
ಶಯಿಷ್ಯಸೇ ಹತೋ ಭೂಮೌ ಯಥಾ ಭ್ರಾತಾ ಖರಸ್ತಥಾ ।
ಪರೇತಕಾಲೇ ಪುರುಷೋ ಯತ್ಕರ್ಮ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ॥ 31 ॥
ವಿನಾಶಾಯಾತ್ಮನೋಽಧರ್ಮ್ಯಂ ಪ್ರತಿಪನ್ನೋಽಸಿ ಕರ್ಮ ತತ್ ।
ಪಾಪಾನುಬನ್ಧೋ ವೈ ಯಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ ಕರ್ಮಕೋ ನು ತತ್ ॥ 32 ॥
ಕುರ್ವೀತ ಲೋಕಾಧಿಪತಿಸ್ಸ್ವಯಮ್ಭೂರ್ಭಗವಾನಪಿ ।
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಶುಭಂ ವಾಕ್ಯಂ ಜಟಾಯುಸ್ತಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ॥ 33 ॥
ನಿಪಪಾತ ಭೃಶಂ ಪೃಷ್ಠೇ ದಶಗ್ರೀವಸ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ತಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ನಖೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ವಿದದಾರ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 34 ॥
ಅಧಿರೂಢೋ ಗಜಾರೋಹೋ ಯಥಾ ಸ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟವಾರಣಮ್ ।
ವಿದದಾರ ನಖೈರಸ್ಯ ತುಣ್ಡಂ ಪೃಷ್ಠೇ ಸಮರ್ಪಯನ್ ॥ 35 ॥
ಕೇಶಾಂಶ್ಚೋತ್ಪಾಟಯಾಮಾಸ ನಖಪಕ್ಷಮುಖಾಯುಧಃ ।
ಸ ತಥಾ ಗೃಧ್ರರಾಜೇನ ಕ್ಲಿಶ್ಯಮಾನೋ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ 36 ॥
ಅಮರ್ಷಸ್ಫುರಿತೋಷ್ಠಸ್ಸನ್ಪ್ರಾಕಮ್ಪತ ಚ ರಾವಣಃ ।
ಸ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಚ ವೈದೇಹೀಂ ವಾಮೇನಾಙ್ಕೇನ ರಾವಣಃ ॥ 37 ॥
ತಲೇನಾಭಿಜಘಾನಾಶು ಜಟಾಯುಂ ಕ್ರೋಧಮುರ್ಛೀತಃ ।
ಜಟಾಯುಸ್ತಮಭಿಕ್ರಮ್ಯ ತುಣ್ಡೇನಾಸ್ಯ ಖಗಾಧಿಪಃ ॥ 38 ॥
ವಾಮಬಾಹೂನ್ದಶ ತದಾ ವ್ಯಪಾಹರದರಿನ್ದಮಃ ।
ಸಞ್ಛಿನ್ನಬಾಹೋಸ್ಸದ್ಯೈವ ಬಾಹವಸ್ಸಹಸಾಭವನ್ ॥ 39 ॥
ವಿಷಜ್ವಾಲಾವಲೀಯುಕ್ತಾ ವಲ್ಮೀಕಾದಿವ ಪನ್ನಗಾಃ ।
ತತಃ ಕ್ರೋಧಾದ್ದಶಗ್ರೀವಸ್ಸೀತಾಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ರಾವಣಃ ॥ 40 ॥
ಮುಷ್ಟಿಭ್ಯಾಂ ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಗೃಧ್ರರಾಜಮಪೋಥಯತ್ ।
ತತೋ ಮುಹೂರ್ತಂ ಸಙ್ಗ್ರಾಮೋ ಬಭೂವಾತುಲ್ಯವೀರ್ಯಯೋಃ ॥ 41 ॥
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಚ ಮುಖ್ಯಸ್ಯ ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಪ್ರವರಸ್ಯ ಚ ।
ತಸ್ಯ ವ್ಯಾಯಚ್ಛಮಾನಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಸ ರಾವಣಃ ॥ 42 ॥
ಪಕ್ಷೌ ಪಾರ್ಶ್ವೌ ಚ ಪಾದೌ ಚ ಖಡ್ಗಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಸೋಽಚ್ಛಿನತ್ ।
ಸ ಚ್ಛಿನ್ನಪಕ್ಷಸ್ಸಹಸಾ ರಕ್ಷಸಾ ರೌದ್ರಕರ್ಮಣಾ ॥ 43 ॥
ನಿಪಪಾತ ಹತೋ ಗೃದ್ರೋ ಧರಣ್ಯಾಮಲ್ಪಜೀವಿತಃ ।
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪತಿತಂ ಭೂಮೌ ಕ್ಷತಜಾರ್ದ್ರಂ ಜಟಾಯುಷಮ್ ॥ 44 ॥
ಅಭ್ಯಧಾವತ ವೈದೇಹೀ ಸ್ವಬನ್ಧುಮಿವ ದುಃಖಿತಾ ।
ತಂ ನೀಲಜೀಮೂತನಿಕಾಶಕಲ್ಪಂ ಸುಪಾಣ್ಡುರೋರಸ್ಕಮುದಾರವೀರ್ಯಮ್ ।
ದದರ್ಶ ಲಙ್ಕಾಧಿಪತಿಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಜಟಾಯುಷಂ ಶಾನ್ತಮಿವಾಗ್ನಿದಾವಮ್ ॥ 45 ॥
ತತಸ್ತು ತಂ ಪತ್ರರಥಂ ಮಹೀತಲೇ ನಿಪಾತಿತಂ ರಾವಣವೇಗಮರ್ದಿತಮ್ ।
ಪುನಃ ಪರಿಶ್ವಜ್ಯ ಶಶಿಪ್ರಭಾನನಾ ರುರೋದ ಸೀತಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾತದಾ ॥ 46 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
