śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ēkaṣaṣṭitamassargaḥ ।
vanaṃ gatē dharmaparē rāmē ramayatāṃ varē ।
kausalyā rudatī svārtā bhartāramidamabravīt ॥ 1 ॥
yadyapi triṣu lōkēṣu prathitaṃ tē mahadyaśaḥ ।
sānukrōśō vadānyaścha priyavādī cha rāghavaḥ ॥ 2 ॥
kathaṃ naravaraśrēṣṭha putrau tau saha sītayā ।
duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vanē duḥkhaṃ sahiṣyataḥ ॥ 3 ॥
sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhōchitā ।
kathamuṣṇaṃ cha śītaṃ cha maithilī prasahiṣyatē ॥ 4 ॥
bhuktvā'śanaṃ viśālākṣī sūpadaṃ śānvitaṃ śubham ।
vanyaṃ naivāramāhāraṃ kathaṃ sītōpabhōkṣyatē ॥ 5 ॥
gītavāditranirghōṣaṃ śrutvā śubhamaninditā ।
kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śrōṣyatyaśōbhanam ॥ 6 ॥
mahēndradhvajasaṅkāśaḥ kva nu śētē mahābhujaḥ ।
bhujaṃ parighasaṅkāśamupadhāya mahābalaḥ ॥ 7 ॥
padmavarṇaṃ sukēśāntaṃ padmaniśśvāsamuttamam ।
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarēkṣaṇam ॥ 8 ॥
vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ mē na saṃśayaḥ ।
apaśyantyā na taṃ yadvai phalatīdaṃ sahasradhā ॥ 9 ॥
yattvayā'karuṇaṃ karma vyapōhya mama bāndhavāḥ ।
nirastāḥ paridhāvanti sukhārhāḥ kṛpaṇā vanē ॥ 10 ॥
yadi pañchadaśē varṣē rāghavaḥ punarēṣyati ।
jahyādrājyaṃ cha kōṣaṃ cha bharatō nōpalakṣayatē ॥ 11 ॥
bhōjayanti kila śrāddhē kēchitsvānēva bāndhavān ।
tataḥ paśchātsamīkṣantē kṛtakāryā dvijarṣabhān ॥ 12 ॥
tatra yē guṇavantaścha vidvāṃsaścha dvijātayaḥ ।
na paśchāttē'bhimanyantē sudhāmapi surōpamāḥ ॥ 13 ॥
brāhmaṇēṣvapi tṛptēṣu paśchādbhōktuṃ dvijarṣabhāḥ ।
nābhyupaitumalaṃ prājñā śśṛṅgachChēdamivarṣabhāḥ ॥ 14 ॥
ēvaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāmpatē ।
bhrātā jyēṣṭhō variṣṭhaścha kimarthaṃ nāvamaṃsyatē ॥ 15 ॥
na parēṇā'hṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditumichChati ।
ēvamētannaravyāghraḥ paralīḍhaṃ na manyatē ॥ 16 ॥
havirājyaṃ purōḍāśāḥ kuśā yūpāścha khādirāḥ ।
naitāni yātayāmāni kurvanti punaradhvarē ॥ 17 ॥
tathā hyāttamidaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surāmiva ।
nābhimantumalaṃ rāmō naṣṭasōmamivādhvaram ॥ 18 ॥
na chēmāṃ dharṣaṇāṃ rāma saṅgachChēdatyamarṣaṇaḥ ।
dārayēnmandaramapi sa hi kruddhaśśitaiśśaraiḥ ॥ 19 ॥
tvāṃ tu nōtsahatē hantuṃ mahātmā pitṛgauravāt ।
sasōmārkagrahagaṇaṃ nabhastārāvichitritam ॥ 20 ॥
pātayēdyōdivaṃ kruddhassatvāṃ na vyativartatē ।
prakṣōbhayēdvārayē dvā mahīṃ śailaśatāchitām ॥ 21 ॥
naivaṃ vidhamasatkāraṃ rāghavō marṣayiṣyati ।
balavāniva śārdūlō vāladhērabhimarśanam ॥ 22 ॥
naitasya sahitā lōkā bhayaṃ kuryurmahāmṛthē ।
adharmantviha dharmātmā lōkaṃ dharmēṇa yōjayēt ॥ 23 ॥
nanvasau kāñchanairbāṇairmahāvīryō mahābhujaḥ ।
yugānta iva bhūtāni sāgarānapi nirdahēt ॥ 24 ॥
sa tādṛśassiṃhabalō vṛṣabhākṣō nararṣabhaḥ ।
svayamēva hataḥ pitrā jalajēnātmajō yathā ॥ 25 ॥
dvijāticharitō dharmaśśāstradṛṣṭassanātanaḥ ।
yadi tē dharmaniratē tvayā putrē vivāsitē ॥ 26 ॥
gatirēkā patirnāryā dvitīyā gatirātmajaḥ ।
tṛtīyā jñātayō rājaṃśchaturthī nēha vidyatē ॥ 27 ॥
tatra tvaṃ chaiva mē nāsti rāmaścha vanamāśritaḥ ।
na vanaṃ gantumichChāmi sarvathā nihatā tvayā ॥ 28 ॥
hataṃ tvayā rājyamidaṃ sarāṣṭraṃ hatastathā'tmā saha mantribhiścha ।
hatā saputrā'smi hatāścha paurāssuta ścha bhāryā cha tava prahṛṣṭau ॥ 29 ॥
imāṃ giraṃ dāruṇaśabda saṃśritāṃ niśamya rājā'pi mumōha duḥkhitaḥ ।
tata ssa śōkaṃ pravivēśa pārthivassvaduṣkṛtaṃ chāpi punastadā smaran ॥ 30 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkaṣaṣṭitamassargaḥ ॥