ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಸ್ಮಿನ್ಸ್ತು ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರೇ ವಿನಿರ್ಯಾತಿ ಕೃತಾಞ್ಜಲೌ ।
ಆರ್ತಶಬ್ದೋಽಹಿ ಸಞ್ಜಜ್ಞೇ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮನ್ತಃಪುರೇ ಮಹಾನ್ ॥ 1 ॥
ಅನಾಥಸ್ಯ ಜನಸ್ಯಾಸ್ಯ ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ತಪಸ್ವಿನಃ ।
ಯೋ ಗತಿಶ್ಶರಣಂ ಚಾಸೀತ್ಸ ನಾಥಃ ಕ್ವ ನು ಗಚ್ಛತಿ ॥ 2 ॥
ನ ಕ್ರುಧ್ಯತ್ಯಭಿಶಪ್ತೋಽಪಿ ಕ್ರೋಧನೀಯಾನಿ ವರ್ಜಯನ್ ।
ಕ್ರುದ್ಧಾನ್ಪ್ರಸಾದಯನ್ಸರ್ವಾನ್ ಸಮದುಃಖಃ ಕ್ವ ಗಜ್ಛತಿ ॥ 3 ॥
ಕೌಶಲ್ಯಾಯಾಂ ಮಹಾತೇಜಾ ಯಥಾ ಮಾತರಿ ವರ್ತತೇ ।
ತಥಾ ಯೋ ವರ್ತತೇಽಸ್ಮಾಸು ಮಹಾತ್ಮಾ ಕ್ವ ನು ಗಚ್ಛತಿ ॥ 4 ॥
ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ಕ್ಲಿಶ್ಯಮಾನೇನ ರಾಜ್ಞಾ ಸಞ್ಚೋದಿತೋ ವನಮ್ ।
ಪರಿತ್ರಾತಾ ಜನಸ್ಯಾಸ್ಯ ಜಗತಃ ಕ್ವ ನು ಗಚ್ಛತಿ ॥ 5 ॥
ಅಹೋ ನಿಶ್ಚೇತನೋ ರಾಜಾ ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಸಮ್ಪ್ರಿಯಮ್ ।
ಧರ್ಮ್ಯಂ ಸತ್ಯವ್ರತಂ ರಾಮಂ ವನವಾಸೇ ಪ್ರವತ್ಸ್ಯತಿ ॥ 6 ॥
ಇತಿ ಸರ್ವಾ ಮಹಿಷ್ಯಸ್ತಾ ವಿವತ್ಸಾ ಇವ ಧೇನವಃ ।
ರುರುದುಶ್ಚೈವ ದುಃಖಾರ್ತಾಃ ಸಸ್ವರಂ ಚ ವಿಚುಕ್ರುಶುಃ ॥ 7 ॥
ಸ ತಮನ್ತಃ ಪುರೇ ಘೋರಮಾರ್ತಶಬ್ದಂ ಮಹೀಪತಿಃ ।
ಪುತ್ರಶೋಕಾಭಿಸನ್ತಪ್ತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚಾಸೀತ್ಸುದುಃಖಿತಃ ॥ 8 ॥
ನಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಾಣ್ಯಹೂಯನ್ತ ನಾಪಚನ್ ಗೃಹಮೇಧಿನಃ ಅಕುರ್ವನ್ನ ಪ್ರಜಾಃ ಕಾರ್ಯಂ ಸೂರ್ಯಶ್ಚಾನ್ತರಧೀಯತ ॥ 9 ॥
ವ್ಯಸೃಜನ್ ಕಬಲಾನ್ನಾಗಾ ಗಾವೋ ವತ್ಸಾನ್ನ ಪಾಯಯನ್ ।
ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಥಮಜಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಜನನೀ ನಾಭ್ಯನನ್ದತ ॥ 10 ॥
ತ್ರಿಶಙ್ಕುರ್ಲೋಹಿತಾಙ್ಗಶ್ಚ ಬೃಹಸ್ಪತಿಬುಧಾವಪಿ ।
ದಾರುಣಾ ಸ್ಸೋಮಮಭ್ಯೇತ್ಯ ಗ್ರಹಾಸ್ಸರ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 11 ॥
ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಗತಾರ್ಚೀಂಷಿ ಗ್ರಹಾಶ್ಚ ಗತತೇಜಸಃ ।
ವಿಶಾಖಾಸ್ತು ಸಧೂಮಾಶ್ಚ ನಭಸಿ ಪ್ರಚಕಾಶಿರೇ ॥ 12 ॥
ಕಾಲಿಕಾನಿಲವೇಗೇನ ಮಹೋದಧಿರಿವೋತ್ಥಿತಃ ।
ರಾಮೇ ವನಂ ಪ್ರವ್ರಜಿತೇ ನಗರಂ ಪ್ರಚಚಾಲ ತತ್ ॥ 13 ॥
ದಿಶಃ ಪರ್ಯಾಕುಲಾಸ್ಸರ್ವಾ ಸ್ತಿಮಿರೇಣೇವ ಸಂವೃತಾಃ ।
ನ ಗ್ರಹೋ ನಾಪಿ ನಕ್ಷತ್ರಂ ಪ್ರಚಕಾಶೇ ನಕಿಞ್ಚನ ॥ 14 ॥
ಅಕಸ್ಮಾನ್ನಾಗರಸ್ಸರ್ವೋ ಜನೋ ದೈನ್ಯಮುಪಾಗಮತ್ ।
ಆಹಾರೇ ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ನ ಕಶ್ಚಿದಕರೋನ್ಮನಃ ॥ 15 ॥
ಶೋಕಪರ್ಯಾಯಸನ್ತಪ್ತ ಸ್ಸತತಂ ದೀರ್ಘಮುಚ್ಛವಸನ್ ।
ಅಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ಜನಸ್ಸರ್ವ ಶ್ಶುಶೋಚ ಜಗತೀಪತಿಮ್ ॥ 16 ॥
ಬಾಷ್ಪಪರ್ಯಾಕುಲಮುಖೋ ರಾಜಮಾರ್ಗಗತೋ ಜನಃ ।
ನ ಹೃಷ್ಟೋ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಕಶ್ಚಿತ್ಸರ್ವ ಶ್ಶೋಕಪರಾಯಣಃ ॥ 17 ॥
ನ ವಾತಿ ಪವನ ಶ್ಶೀತೋ ನ ಶಶೀ ಸೌಮ್ಯದರ್ಶನಃ ।
ನ ಸೂರ್ಯಸ್ತಪತೇ ಲೋಕಂ ಸರ್ವಂ ಪರ್ಯಾಕುಲಂ ಜಗತ್ ॥ 18 ॥
ಅನರ್ಥಿನಸ್ಸುತಾಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಭರ್ತಾರೋ ಭ್ರಾತರಸ್ತಥಾ ।
ಸರ್ವೇ ಸರ್ವಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ರಾಮಮೇವಾನ್ವಚಿನ್ತಯನ್ ॥ 19 ॥
ಯೇ ತು ರಾಮಸ್ಯ ಸುಹೃದ ಸ್ಸರ್ವೇ ತೇ ಮೂಢಚೇತಸಃ ।
ಶೋಕಭಾರೇಣ ಚಾಕ್ರಾನ್ತಾ ಶ್ಶಯನಂ ನ ಜಹುಸ್ತದಾ ॥ 20 ॥
ತತಸ್ತ್ವಯೋಧ್ಯಾ ರಹಿತಾ ಮಹಾತ್ಮನಾ ಪುರನ್ದರೇಣೇವ ಮಹೀ ಸಪರ್ವತಾ ।
ಚಚಾಲ ಘೋರಂ ಭಯಶೋಕಪೀಡಿತಾ ಸನಾಗಯೋಧಾಶ್ವಗಣಾ ನನಾದ ಚ ॥ 21 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
