ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಅಥ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ವ್ಯತೀತಾಯಾಂ ಪ್ರಾತರೇವಾಪರೇಽಹನಿ ।
ವನ್ದಿನಃ ಪರ್ಯುಪಾತಿಷ್ಠಂಸ್ತತ್ಪಾರ್ಥಿವ ನಿವೇಶನಮ್ ॥ 1 ॥
ಸೂತಾಃ ಪರಮಸಂಸ್ಕಾರಾ ಮಙ್ಗಲಾಶ್ಚೋತ್ತಮಶ್ರುತಾಃ ।
ಗಾಯಕಾಃ ಸ್ತುತಿಶೀಲಾಶ್ಚ ನಿಗದನ್ತಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ॥ 2 ॥
ಅಥ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ವ್ಯತೀತಾಯಾಂ ಪ್ರಾತರೇವಾಪರೇಽಹನಿ ।
ವನ್ದಿನಃ ಪರ್ಯುಪಾತಿಷ್ಠಂಸ್ತತ್ಪಾರ್ಥಿವ ನಿವೇಶನಮ್ ॥ 3 ॥
ಸೂತಾಃ ಪರಮಸಂಸ್ಕಾರಾ ಮಙ್ಗಲಾಶ್ಚೋತ್ತಮಶ್ರುತಾಃ ।
ಗಾಯಕಾಃ ಸ್ತುತಿಶೀಲಾಶ್ಚ ನಿಗದನ್ತಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ॥ 4 ॥
ರಾಜಾನಂ ಸ್ತುವತಾಂ ತೇಷಾಮುದಾತ್ತಾಭಿಹಿತಾಶಿಷಾಮ್ ।
ಪ್ರಾಸಾದಾಽಭೋಗವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಸ್ತುತಿಶಬ್ದೋಹ್ಯವರ್ತತ ॥ 5 ॥
ತತಸ್ತು ಸ್ತುವತಾಂ ತೇಷಾಂ ಸೂತಾನಾಂ ಪಾಣಿವಾದಕಾಃ ।
ಅಪದಾನಾನ್ಯುದಾಹೃತ್ಯ ಪಾಣಿವಾದಾ ನವಾದಯನ್ ॥ 6 ॥
ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ವಿಹಗಾಃ ಪ್ರತಿಬುದ್ಧಾ ವಿಸಸ್ವನುಃ ।
ಶಾಖಾಸ್ಥಾಃ ಪಞ್ಜರಸ್ಥಾಶ್ಚ ಯೇ ರಾಜಕುಲಗೋಚರಾಃ ॥ 7 ॥
ವ್ಯಾಹೃತಾಃ ಪುಣ್ಯಶಬ್ದಾಶ್ಚ ವೀಣಾನಾಂ ಚಾಪಿ ನಿಸ್ಸ್ವನಾಃ ।
ಆಶೀರ್ಗೇಯಂ ಚ ಗಾಥಾನಾಂ ಪೂರಯಾಮಾಸ ವೇಶ್ಮ ತತ್ ॥ 8 ॥
ತತ ಶ್ಶುಚಿಸಮಾಚಾರಾಃ ಪರ್ಯುಪಸ್ಥಾನಕೋವಿದಾಃ ।
ಸ್ತ್ರೀವರ್ಷ ಧರಭೂಯಿಷ್ಠಾ ಉಪತಸ್ಥುರ್ಯಥಾಪುರಮ್ ॥ 9 ॥
ಹರಿಚನ್ದನಸಮ್ಪೃಕ್ತಮುದಕಂ ಕಾಞ್ಚನೈರ್ಘಟೈಃ ।
ಆನಿನ್ಯುಸ್ಸ್ನಾನಶಿಕ್ಷಾಜ್ಞಾ ಯಥಾಕಾಲಂ ಯಥಾವಿಧಿ ॥ 10 ॥
ಮಙ್ಗಲಾಲಮ್ಭನೀಯಾನಿ ಪ್ರಾಶನೀಯಾನ್ಯುಪಸ್ಕರಾನ್ ।
ಉಪನಿನ್ಯುಸ್ತಥಾಪ್ಯನ್ಯಾಃ ಕುಮಾರೀಬಹುಲಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 11 ॥
ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸರ್ವಂ ವಿಧಿವದರ್ಚಿತಮ್ ।
ಸರ್ವಂ ಸುಗುಣಲಕ್ಷ್ಮೀವತ್ತದ್ಬಭೂವಾಭಿಹಾರಿಕಮ್ ॥ 12 ॥
ತತ ಸ್ಸೂರ್ಯೋದಯಂ ಯಾವತ್ಸರ್ವಂ ಪರಿಸಮುತ್ಸುಕಮ್ ।
ತಸ್ಥಾವನುಪಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕಿಂಸ್ವಿದಿತ್ಯುಪಶಙ್ಕಿತಮ್ ॥ 13 ॥
ಅಥ ಯಾಃ ಕೋಸಲೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಶಯನಂ ಪ್ರತ್ಯನನ್ತರಾಃ ।
ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಸ್ತು ಸಮಾಗಮ್ಯ ಭರ್ತಾರಂ ಪ್ರತ್ಯಬೋಧಯನ್ ॥ 14 ॥
ತಥಾಪ್ಯುಚಿತವೃತ್ತಾ ಸ್ತಾ ವಿನಯೇನ ನಯೇನ ಚ ।
ನಹ್ಯಸ್ಯ ಶಯನಂ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿದಪ್ಯುಪಲೇಭಿರೇ ॥ 15 ॥
ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಸ್ಸ್ವಪ್ನಶೀಲಜ್ಞಾಶ್ಚೇಷ್ಟಾಸಞ್ಚಲನಾದಿಷು ತಾ ವೇಪಥುಪರೀತಾಶ್ಚ ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರಾಣೇಷು ಶಙ್ಕಿತಾಃ ।
ಪ್ರತಿಸ್ರೋತಸ್ತೃಣಾಗ್ರಾಣಾಂ ಸದೃಶಂ ಸಞ್ಚಕಾಶಿರೇ ॥ 16 ॥
ಅಥ ಸನ್ದೇಹಮಾನಾನಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಪಾರ್ಥಿವಮ್ ।
ಯತ್ತದಾಶಙ್ಕಿತಂ ಪಾಪಂ ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞೇ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ॥ 17 ॥
ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಸುಮತ್ರಚ ಪುತ್ರಶೋಕಪರಾಜಿತೇ ।
ಪ್ರಸುಪ್ತೇ ನ ಪ್ರಬುಧ್ಯೇತೇ ಯಥಾ ಕಾಲಸಮನ್ವಿತೇ ॥ 18 ॥
ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ ಚ ವಿವರ್ಣಾ ಚ ಸನ್ನಾ ಶೋಕೇನ ಸನ್ನತಾ ।
ನ ವ್ಯರಾಜತ ಕೌಸಲ್ಯಾ ತಾರೇವ ತಿಮಿರಾವೃತಾ ॥ 19 ॥
ಕೌಸಲ್ಯಾಽನನ್ತರಂ ರಾಜ್ಞಸ್ಸುಮಿತ್ರಾ ತದನ್ತನರಮ್ ।
ನ ಸ್ಮ ವಿಭ್ರಾಜತೇ ದೇವೀ ಶೋಕಾಶ್ರುಲುಲಿತಾನನಾ ॥ 20 ॥
ತೇ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಥಾ ಸುಪ್ತೇ ಶುಭೇ ದೇವ್ಯೌ ಚ ತಂ ನೃಪಮ್ ।
ಸುಪ್ತಮೇವೋದ್ಗತಪ್ರಾಣಮನ್ತಃಪುರಮದೃಶ್ಯತ ॥ 21 ॥
ತತಃ ಪ್ರಚುಕ್ರುಶುರ್ದೀನಾ ಸ್ಸಸ್ವರಂ ತಾ ವರಾಙ್ಗನಾಃ ।
ಕರೇಣವ ಇವಾರಣ್ಯೇ ಸ್ಥಾನಪ್ರಚ್ಯುತಯೂಥಪಾಃ ॥ 22 ॥
ತಾಸಾಮಾಕ್ರನ್ದಶಬ್ದೇನ ಸಹಸೋದ್ಧತಚೇತನೇ ।
ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ತ್ಯಕ್ತ ನಿದ್ರೇ ಬಭೂವತುಃ ॥ 23 ॥
ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಪಾರ್ಥಿವಮ್ ।
ಹಾ ನಾಥೇತಿ ಪರಿಕ್ರುಶ್ಯ ಪೇತತುರ್ಧರಣೀತಲೇ ॥ 24 ॥
ಸಾ ಕೋಸಲೇನ್ದ್ರದುಹಿತಾ ವೇಷ್ಟಮಾನಾ ಮಹೀತಲೇ ।
ನ ಬಭ್ರಾಜ ರಜೋಧ್ವಸ್ತಾ ತಾರೇವ ಗಗನಾಚ್ಚ್ಯುತಾ ॥ 25 ॥
ನೃಪೇ ಶಾನ್ತಗುಣೇ ಜಾತೇ ಕೌಸಲ್ಯಾಂ ಪತಿತಾಂ ಭುವಿ ।
ಅಪಶ್ಯಂಸ್ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಾ ಹತಾಂ ನಾಗವಧೂಮಿವ ॥ 26 ॥
ತತಸ್ಸರ್ವಾ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಕೈಕೇಯೀಪ್ರಮುಖಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ।
ರುದನ್ತ್ಯ ಶ್ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಾ ನಿಪೇತುರ್ಗತಚೇತನಾಃ ॥ 27 ॥
ತಾಭಿಸ್ಸ ಬಲವಾನ್ನಾದಃ ಕ್ರೋಶನ್ತೀಭಿರನುದ್ರುತಃ ।
ಯೇನ ಸ್ಫೀತೀಕೃತಂ ಭೂಯಸ್ತದ್ಗೃಹಂ ಸಮನಾದಯತ್ ॥ 28 ॥
ತತ್ ಪರಿತ್ರಸ್ತನ್ತ್ರಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತ ಪರ್ಯುತ್ಸುಕಜನಾಕುಲಮ್ ।
ಸರ್ವತಸ್ತುಮುಲಾಕ್ರನ್ದಂ ಪರಿತಾಪಾರ್ತಬಾನ್ಧವಮ್ ॥ 29 ॥
ಸದ್ಯೋ ನಿಪತಿತಾನನ್ದಂ ದೀನವಿಕ್ಲಬದರ್ಶನಮ್ ।
ಬಭೂವ ನರದೇವಸ್ಯ ಸದ್ಮ ದಿಷ್ಟಾನ್ತಮೀಯುಷಃ ॥ 30 ॥
ಅತೀತಮಾಜ್ಞಾಯ ತು ಪಾರ್ಥಿವರ್ಷಭಂ ಯಶಸ್ವಿನಂ ಸಮ್ಪರಿವಾರ್ಯ ಪತ್ನಯಃ ।
ಭೃಶಂ ರುದನ್ತ್ಯಃ ಕರುಣಂ ಸುದುಃಖಿತಾಃ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಬಾಹೂ ವ್ಯಲಪನ್ನನಾಥವತ್ ॥ 31 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
