śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ ।
ēvaṃ tu kruddhayā rājā rāmamātrā saśōkayā ।
śrāvitaḥ paruṣaṃ vākyaṃ chintayāmāsa duḥkhitaḥ ॥ 1 ॥
chintayitvā sa cha nṛpō mumōha vyākulēndriyaḥ ।
atha dīrghīṇa kālēna sañjñāmāpa parantapaḥ ॥ 2 ॥
sa sañjñāmupalabhyaiva dīrghamuṣṇaṃ cha niśśvasan ।
kausalyāṃ pārśvatō dṛṣṭvā puna śchintāmupāgamat ॥ 3 ॥
tasya chintayamānasya pratyābhātkarma duṣkṛtam ।
yadanēna kṛtaṃ pūrvamajñānāchChabdavēdhinā ॥ 4 ॥
amanāstēna śōkēna rāmaśōkēna cha prabhuḥ ।
dvābhyāmapi mahārāja śśōkābhyāmanvatapyata ॥ 5 ॥
dahyāmāna ssaśōkābhyāṃ kausalyāmāha bhūpatiḥ ।
vēpamānō'ñjaliṃ kṛtvā prasādārthamavāṅmukhaḥ ॥ 6 ॥
prasādayē tvāṃ kausalyē rachitō'yaṃ mayā'ñjaliḥ ।
vatsalā chānṛśaṃsā cha tvaṃ hi nityaṃ parēṣvapi ॥ 7 ॥
bhartā tu khalu nārīṇāṃ guṇavānnirguṇō'pi vā ।
dharmaṃ vimṛśamānānāṃ pratyakṣaṃ dēvi daivatam ॥ 8 ॥
sā tvaṃ dharmaparā nityaṃ dṛṣṭalōka parāvarā ।
nārhasē vipriyaṃ vaktuṃ dukhiḥtā'pi suduḥkhitam ॥ 9 ॥
tadvākyaṃ karuṇaṃ rājñaḥ śrutvā dīnasya bhāṣitam ।
kausalyā vyasṛjadbāṣpaṃ praṇālīva navōdakam ॥ 10 ॥
sā mūrdhnibadhvā rudatī rājñaḥ padmamivāñjalim ।
sambhramādabravīt trastā tvaramāṇākṣaraṃ vachaḥ ॥ 11 ॥
prasīda śirasā yāchē bhūmau nipatitāsmi tē ।
yāchitāsmi hatā dēva kṣantavyā'haṃ na hi tvayā ॥ 12 ॥
naiṣā hi sā strī bhavati ślāghanīyēna dhīmatā ।
ubhayōrlōkayōrvīra patyā yā samsādyatē ॥ 13 ॥
jānāmi dharmaṃ dharmajña tvāṃ jānē satyavādinam ।
putraśōkārtayā tattu mayā kimapi bhāṣitam ॥ 14 ॥
śōkō nāśayatē dhairyaṃ śōkō nāśayatē śrutam ।
śōkō nāśayatē sarvaṃ nāsti śōkasamō ripuḥ ॥ 15 ॥
śakya āpatita ssōḍhuṃ prahārō ripuhastataḥ ।
sōḍhummāpatitaśśōkassusūkṣmō'pi na śakyatē ॥ 16 ॥
dharmajñā śśrutimantō'pi Chinnadharmārthasaṃśayāḥ ।
yatayō vīra muhyanti śōkasammūḍhachētasaḥ ॥ 17 ॥
vanavāsāya rāmasya pañcharātrō'dya gaṇyatē ।
ya śśōkahataharṣāyāḥ pañchavarṣōpamō mama ॥ 18 ॥
taṃ hi chintayamānāyā śśōkō'yaṃ hṛdi vardhatē ।
nadīnāmiva vēgēna samudrasalilaṃ mahat ॥ 19 ॥
ēvaṃ hi kathayantyāstu kausalyāyāśśubhaṃ vachaḥ ।
mandaraśmirabhūtsūryō rajanī chābhyavartata ॥ 20 ॥
tathā prasāditō vākyairdēvyā kausalyayā nṛpaḥ ।
śōkēna cha samākrāntō nidrāyā vaśantōmēyivān ॥ 21 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē dviṣaṣṭitamassargaḥ ॥