ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਥ ਭੂਮਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਜ੍ਞਾਸ੍ਸੂਤ੍ਰਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਭਿਰਤਾਸ਼੍ਸ਼ੂਰਾਃ ਖਨਕਾ ਯਂਤ੍ਰਕਾਸ੍ਤਥਾ ॥ 1 ॥
ਕਰ੍ਮਾਂਤਿਕਾਃ ਸ੍ਥਪਤਯਃ ਪੁਰੁਸ਼ ਯਂਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾਃ ।
ਤਥਾ ਵਾਰ੍ਧਕਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਰ੍ਗਿਣੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਃ ॥ 2 ॥
ਕੂਪਕਾਰਾਸ੍ਸੁਧਾਕਾਰਾਰ੍ਵਂਸ਼ਕਰ੍ਮਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਤਥਾ ।
ਸਮਰ੍ਥਾ ਯੇ ਚ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਰਃ ਪੁਰਤਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 3 ॥
ਅਥ ਭੂਮਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਜ੍ਞਾਸ੍ਸੂਤ੍ਰਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਭਿਰਤਾਸ਼੍ਸ਼ੂਰਾਃ ਖਨਕਾ ਯਂਤ੍ਰਕਾਸ੍ਤਥਾ ॥ 4 ॥
ਕਰ੍ਮਾਂਤਿਕਾਃ ਸ੍ਥਪਤਯਃ ਪੁਰੁਸ਼ ਯਂਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾਃ ।
ਤਥਾ ਵਾਰ੍ਧਕਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਰ੍ਗਿਣੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਃ ॥ 5 ॥
ਕੂਪਕਾਰਾਸ੍ਸੁਧਾਕਾਰਾਰ੍ਵਂਸ਼ਕਰ੍ਮਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਤਥਾ ।
ਸਮਰ੍ਥਾ ਯੇ ਚ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਰਃ ਪੁਰਤਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 6 ॥
ਸ ਤੁ ਹਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਜਨੌਘੋ ਵਿਪੁਲਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ ।
ਅਸ਼ੋਭਤ ਮਹਾਵੇਗਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਪਰ੍ਵਣਿ ॥ 7 ॥
ਤੇ ਸ੍ਵਵਾਰਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮਕਰ੍ਮਣਿ ਕੋਵਿਦਾਃ ।
ਕਰਣੈਰ੍ਵਿਵਿਧੋਪੇਤੈਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਸਂਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 8 ॥
ਲਤਾਵਲ੍ਲੀ ਸ਼੍ਚ ਗੁਲ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਾਣੂਨਸ਼੍ਮਨ ਏਵ ਚ ।
ਜਨਾਯਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਮਾਰ੍ਗਂ ਛਿਂਦਂਤੋ ਵਿਵਿਧਾਂਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ॥ 9 ॥
ਅਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੇਸ਼ੁ ਚ ਦੇਸ਼ੇਸ਼ੁ ਕੇਚਿਦ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਾਨਰੋਪਯਨ੍ ।
ਕੇਚਿਤ੍ਕੁਠਾਰੈਸ਼੍ਟਂਕੈਸ਼੍ਚ ਦਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਿਂਦਨ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 10 ॥
ਅਪਰੇ ਵੀਰਣਸ੍ਤਂਭਾਨ੍ਬਲਿਨੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ ।
ਵਿਧਮਂਤਿ ਸ੍ਮ ਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਸ੍ਥਲਾਨਿ ਚ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ॥ 11 ॥
ਅਪਰੇਪੂਰਯਨ੍ਕੂਪਾਨ੍ਪਾਂਸੁਭਿ ਸ਼੍ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮਾਯਤਮ੍ ।
ਨਿਮ੍ਨਭਾਗਾਨ੍ਸ੍ਤਤਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸਮਾਨ੍ਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁ ਸ੍ਸਮਂਤਤਃ ॥ 12 ॥
ਬਬਂਧੁਰ੍ਬਂਧਨੀਯਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੋਦ੍ਯਾਨ੍ਸਂਚੁਕ੍ਸ਼ੁਦੁਸ੍ਤਦਾ ।
ਬਿਭਿਦੁਰ੍ਭੇਦਨੀਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਰਾ ਸ੍ਤਦਾ ॥ 13 ॥
ਅਚਿਰੇਣੈਵ ਕਾਲੇਨ ਪਰਿਵਾਹਾਨ੍ਬਹੂਦਕਾਨ੍ ।
ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਬਹੁਵਿਧਾਕਾਰਾਨ੍ ਸਾਗਰਪ੍ਰਤਿਮਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ ॥ 14 ॥
ਨਿਰ੍ਜਲੇਸ਼ੁ ਚ ਦੇਸ਼ੇਸ਼ੁ ਖਾਨਯਾਮਾਸੁਰੁਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।
ਉਦਪਾਨਾਨ੍ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ਵੇਦਿਕਾਪਰਿਮਂਡਿਤਾਨ੍ ॥ 15 ॥
ਸਸੁਧਾਕੁਟ੍ਟਿਮਤਲਃ ਪ੍ਰਪੁਸ਼੍ਪਿਤਮਹੀਰੁਹਃ ।
ਮਤ੍ਤੋਦ੍ਘੁਸ਼੍ਟ ਦ੍ਵਿਜਗਣਃ ਪਤਾਕਾਭਿਰਲਂਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ॥ 16 ॥
ਚਂਦਨੋਦਕਸਂਸਿਕ੍ਤੋ ਨਾਨਾਕੁਸੁਮਭੂਸ਼ਿਤਃ ।
ਬਹ੍ਵਸ਼ੋਭਤ ਸੇਨਾਯਾਃ ਪਂਥਾ ਸ੍ਸੁਰਪਥੋਪਮਃ ॥ 17 ॥
ਆਜ੍ਞਾਪ੍ਯਾਥ ਯਥਾਜ੍ਞਪ੍ਤਿ ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਧਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਨਰਾਃ ।
ਰਮਣੀਯੇਸ਼ੁ ਦੇਸ਼ੇਸ਼ੁ ਬਹੁਸ੍ਵਾਦੁਫਲੇਸ਼ੁ ਚ ॥ 18 ॥
ਯੋ ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਭਿਪ੍ਰੇਤੋ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਭੂਯਸ੍ਤਂ ਸ਼ੋਭਯਾਮਾਸੁਰ੍ਭੂਸ਼ਾਭਿਰ੍ਭੂਸ਼ਣੋਪਮਮ੍ ॥ 19 ॥
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇਸ਼ੁ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਸ਼ੁ ਚ ਤਦ੍ਵਿਦਃ ।
ਨਿਵੇਸ਼ਾਨ੍ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸੁਰ੍ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 20 ॥
ਬਹੁਪਾਂਸੁਚਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਰਿਖਾਪਰਿਵਾਰਿਤਾਃ ।
ਤਤ੍ਰੇਂਦ੍ਰਕੀਲਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਪ੍ਰਤੋਲੀਵਰਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ॥ 21 ॥
ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਲਾਵਿਤਤਾ ਸ੍ਸੌਧਪ੍ਰਾਕਾਰਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਃ ।
ਪਤਾਕਾਸ਼ੋਭਿਤਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਨਿਰ੍ਮਿਤਮਹਾਪਥਾਃ ॥ 22 ॥
ਵਿਸਰ੍ਪਦ੍ਭਿਰਿਵਾਕਾਸ਼ੇ ਵਿਟਂਕਾਗ੍ਰਵਿਮਾਨਕੈਃ ।
ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੈਰ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਬਭੁਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਰੋਪਮਾਃ ॥ 23 ॥
ਜਾਹ੍ਨਵੀਂ ਤੁ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਿਵਿਧਦ੍ਰੁਮਕਾਨਨਾਮ੍ ।
ਸ਼ੀਤਲਾਮਲਪਾਨੀਯਾਂ ਮਹਾਮੀਨਸਮਾਕੁਲਾਮ੍ ॥ 24 ॥
ਸਚਂਦ੍ਰਤਾਰਾਗਣਮਂਡਿਤਂ ਯਥਾ ਨਭਃ ਕ੍ਸ਼ਪਾਯਾਮਮਲਂ ਵਿਰਾਜਤੇ ।
ਨਰੇਂਦ੍ਰਮਾਰ੍ਗਸ੍ਸ ਤਥਾ ਵ੍ਯਰਾਜਤ ਕ੍ਰਮੇਣ ਰਮ੍ਯਃ ਸ਼ੁਭਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ॥ 25 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਅਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
