શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ અશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
અથ ભૂમિપ્રદેશજ્ઞાસ્સૂત્રકર્મવિશારદાઃ ।
સ્વકર્માભિરતાશ્શૂરાઃ ખનકા યંત્રકાસ્તથા ॥ 1 ॥
કર્માંતિકાઃ સ્થપતયઃ પુરુષ યંત્રકોવિદાઃ ।
તથા વાર્ધકયશ્ચૈવ માર્ગિણો વૃક્ષતક્ષકાઃ ॥ 2 ॥
કૂપકારાસ્સુધાકારાર્વંશકર્મકૃતસ્તથા ।
સમર્થા યે ચ દ્રષ્ટારઃ પુરતસ્તે પ્રતસ્થિરે ॥ 3 ॥
અથ ભૂમિપ્રદેશજ્ઞાસ્સૂત્રકર્મવિશારદાઃ ।
સ્વકર્માભિરતાશ્શૂરાઃ ખનકા યંત્રકાસ્તથા ॥ 4 ॥
કર્માંતિકાઃ સ્થપતયઃ પુરુષ યંત્રકોવિદાઃ ।
તથા વાર્ધકયશ્ચૈવ માર્ગિણો વૃક્ષતક્ષકાઃ ॥ 5 ॥
કૂપકારાસ્સુધાકારાર્વંશકર્મકૃતસ્તથા ।
સમર્થા યે ચ દ્રષ્ટારઃ પુરતસ્તે પ્રતસ્થિરે ॥ 6 ॥
સ તુ હર્ષાત્તમુદ્દેશં જનૌઘો વિપુલઃ પ્રયાન્ ।
અશોભત મહાવેગસ્સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ ॥ 7 ॥
તે સ્વવારં સમાસ્થાય વર્ત્મકર્મણિ કોવિદાઃ ।
કરણૈર્વિવિધોપેતૈઃ પુરસ્તાત્સંપ્રતસ્થિરે ॥ 8 ॥
લતાવલ્લી શ્ચ ગુલ્માંશ્ચ સ્થાણૂનશ્મન એવ ચ ।
જનાયાંચક્રિરે માર્ગં છિંદંતો વિવિધાંદ્રુમાન્ ॥ 9 ॥
અવૃક્ષેષુ ચ દેશેષુ કેચિદ્વૃક્ષાનરોપયન્ ।
કેચિત્કુઠારૈષ્ટંકૈશ્ચ દાત્રૈશ્ચિંદન્ક્વચિત્ક્વચિત્ ॥ 10 ॥
અપરે વીરણસ્તંભાન્બલિનો બલવત્તરાઃ ।
વિધમંતિ સ્મ દુર્ગાણિ સ્થલાનિ ચ તતસ્તતઃ ॥ 11 ॥
અપરેઽપૂરયન્કૂપાન્પાંસુભિ શ્શ્વભ્રમાયતમ્ ।
નિમ્નભાગાન્સ્તતઃ કેચિત્સમાન્શ્ચક્રુ સ્સમંતતઃ ॥ 12 ॥
બબંધુર્બંધનીયાંશ્ચ ક્ષોદ્યાન્સંચુક્ષુદુસ્તદા ।
બિભિદુર્ભેદનીયાંશ્ચ તાંસ્તાંદેશાન્નરા સ્તદા ॥ 13 ॥
અચિરેણૈવ કાલેન પરિવાહાન્બહૂદકાન્ ।
ચક્રુર્બહુવિધાકારાન્ સાગરપ્રતિમાન્બહૂન્ ॥ 14 ॥
નિર્જલેષુ ચ દેશેષુ ખાનયામાસુરુત્તમાન્ ।
ઉદપાનાન્બહુવિધાન્વેદિકાપરિમંડિતાન્ ॥ 15 ॥
સસુધાકુટ્ટિમતલઃ પ્રપુષ્પિતમહીરુહઃ ।
મત્તોદ્ઘુષ્ટ દ્વિજગણઃ પતાકાભિરલંકૃતઃ ॥ 16 ॥
ચંદનોદકસંસિક્તો નાનાકુસુમભૂષિતઃ ।
બહ્વશોભત સેનાયાઃ પંથા સ્સુરપથોપમઃ ॥ 17 ॥
આજ્ઞાપ્યાથ યથાઽજ્ઞપ્તિ યુક્તાસ્તેઽધિકૃતા નરાઃ ।
રમણીયેષુ દેશેષુ બહુસ્વાદુફલેષુ ચ ॥ 18 ॥
યો નિવેશસ્ત્વભિપ્રેતો ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
ભૂયસ્તં શોભયામાસુર્ભૂષાભિર્ભૂષણોપમમ્ ॥ 19 ॥
નક્ષત્રેષુ પ્રશસ્તેષુ મુહૂર્તેષુ ચ તદ્વિદઃ ।
નિવેશાન્ સ્થાપયામાસુર્ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 20 ॥
બહુપાંસુચયાશ્ચાપિ પરિખાપરિવારિતાઃ ।
તત્રેંદ્રકીલપ્રતિમાઃ પ્રતોલીવરશોભિતાઃ ॥ 21 ॥
પ્રાસાદમાલાવિતતા સ્સૌધપ્રાકારસંવૃતાઃ ।
પતાકાશોભિતા સ્સર્વે સુનિર્મિતમહાપથાઃ ॥ 22 ॥
વિસર્પદ્ભિરિવાઽકાશે વિટંકાગ્રવિમાનકૈઃ ।
સમુચ્છ્રિતૈર્નિવેશાસ્તે બભુશ્શક્રપુરોપમાઃ ॥ 23 ॥
જાહ્નવીં તુ સમાસાદ્ય વિવિધદ્રુમકાનનામ્ ।
શીતલામલપાનીયાં મહામીનસમાકુલામ્ ॥ 24 ॥
સચંદ્રતારાગણમંડિતં યથા નભઃ ક્ષપાયામમલં વિરાજતે ।
નરેંદ્રમાર્ગસ્સ તથા વ્યરાજત ક્રમેણ રમ્યઃ શુભશિલ્પિનિર્મિતઃ ॥ 25 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે અશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
