ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ തൃതീയസ്സര്ഗഃ ।
തേഷാമംജലിപദ്മാനി പ്രഗൃഹീതാനി സർവശഃ ।
പ്രതിഗൃഹ്യാബ്രവീദ്രാജാ തേഭ്യഃ പ്രിയഹിതം വചഃ ॥ 1 ॥
അഹോഽസ്മി പരമപ്രീതഃ പ്രഭാവശ്ചാതുലോ മമ ।
യന്മേ ജ്യേഷ്ഠം പ്രിയം പുത്രം യൌവരാജ്യസ്ഥമിച്ഛഥ ॥ 2 ॥
ഇതി പ്രത്യര്ച്യ താന്രാജാ ബ്രാഹ്മണാനിദമബ്രവീത് ।
വസിഷ്ഠം വാമദേവം ച തേഷാമേവോപശൃണ്വതാമ് ॥ 3 ॥
ചൈത്രശ്ശ്രീമാനയം മാസഃ പുണ്യഃ പുഷ്പിതകാനനഃ ।
യൌവരാജ്യായ രാമസ്യ സർവമേവോപകല്പ്യതാമ് ॥ 4 ॥
രാജ്ഞസ്തൂപരതേ വാക്യേ ജനഘോഷോ മഹാനഭൂത് ।
ശനൈസ്തസ്മിന്പ്രശാംതേ ച ജനഘോഷേ ജനാധിപഃ ॥ 5 ॥
വസിഷ്ഠം മുനിശാര്ദൂലം രാജാ വചനമബ്രവീത് ।
അഭിഷേകായ രാമസ്യ യത്കര്മ സപരിച്ഛദമ് ॥ 6 ॥
തദദ്യ ഭഗവന് സർവമാജ്ഞാപയിതു മര്ഹസി ।
തച്ഛ്രുത്വാ ഭൂമിപാലസ്യ വസിഷ്ഠോ ദ്വിജസത്തമഃ ॥ 7 ॥
ആദിദേശാഗ്രതോ രാജ്ഞ സ്സ്ഥിതാന്യുക്താന് കൃതാംജലീന് ।
സുവര്ണാദീനി രത്നാനി ബലീന് സർവൌഷധീരപി ॥ 8 ॥
ശുക്ലമാല്യാംശ്ച ലാജാംശ്ച പൃഥക്ച മധുസര്പിഷീ ।
അഹതാനി ച വാസാംസി രഥം സർവായുധാന്യപി ॥ 9 ॥
ചതുരംഗബലം ചൈവ ഗജം ച ശുഭലക്ഷണമ് ।
ചാമരവ്യജനേ ശ്വേതേ ധ്വജം ഛത്രം ച പാംഡുരമ് ॥ 10 ॥
ശതം ച ശാതകുംഭാനാം കുംഭാനാഗ്നിവര്ചസാമ് ।
ഹിരണ്യശൃംഗമൃഷഭം സമഗ്രം വ്യാഘ്രചര്മ ച ॥ 11 ॥
ഉപസ്ഥാപയത പ്രാതരഗ്ന്യഗാരം മഹീപതേഃ ।
സുവര്ണാദീനി രത്നാനി ബലീന് സർവൌഷധീരപി ॥ 12 ॥
ശുക്ലമാല്യാംശ്ച ലാജാംശ്ച പൃഥക്ച മധുസര്പിഷീ ।
അഹതാനി ച വാസാംസി രഥം സർവായുധാന്യപി ॥ 13 ॥
ചതുരംഗബലം ചൈവ ഗജം ച ശുഭലക്ഷണമ് ।
ചാമരവ്യജനേ ശ്വേതേ ധ്വജം ഛത്രം ച പാംഡുരമ് ॥ 14 ॥
ശതം ച ശാതകുംഭാനാം കുംഭാനാഗ്നിവര്ചസാമ് ।
ഹിരണ്യശൃംഗമൃഷഭം സമഗ്രം വ്യാഘ്രചര്മ ച ॥ 15 ॥
ഉപസ്ഥാപയത പ്രാതരഗ്ന്യഗാരം മഹീപതേഃ ।
യച്ചാന്യത്കിംചിദേഷ്ടവ്യം തത്സർവമുപകല്പ്യതാമ് ॥ 16 ॥
അംതഃപുരസ്യ ദ്വാരാണി സർവസ്യ നഗരസ്യ ച ।
ചംദനസ്രഗ്ഭിരര്ച്യംതാം ധൂപൈശ്ച ഘ്രാണഹാരിഭിഃ ॥ 17 ॥
പ്രശസ്തമന്നം ഗുണവദ്ദധിക്ഷീരോപസേചനമ് ।
ദ്വിജാനാം ശതസാഹസ്രേ യത്പ്രകാമമലം ഭവേത് ॥ 18 ॥
സത്കൃത്യ ദ്വിജമുഖ്യാനാം ശ്വഃപ്രഭാതേ പ്രദീയതാമ് ।
ഘൃതം ദധി ച ലാജാശ്ച ദക്ഷിണാശ്ചാപി പുഷ്കലാഃ ॥ 19 ॥
സൂര്യേഽഭ്യുദിതമാത്രേ ശ്വോ ഭവിതാ സ്വസ്തിവാചനമ് ।
ബ്രാഹ്മണാശ്ച നിമംത്ര്യംതാം കല്പ്യംതാമാസനാനി ച ॥ 20 ॥
ആബധ്യംതാം പതാകാശ്ച രാജമാര്ഗശ്ച സിംച്യതാമ് ।
സർവേ ച താലാവചരാ ഗണികാശ്ച സ്വലംകൃതാഃ ॥ 21 ॥
കക്ഷ്യാം ദ്വിതീയാമാസാദ്യ തിഷ്ഠംതു നൃപവേശ്മനഃ ।
ദേവായതനചൈത്യേഷുസാന്നഭക്ഷാ സ്സദക്ഷിണാഃ ॥ 22 ॥
ഉപസ്ഥാപയിതവ്യാ സ്സ്യുര്മാല്യയോഗ്യാഃ പൃഥക്പൃഥക് ।
ദീര്ഘാസിബദ്ധാ യോധാശ്ച സന്നദ്ധാ മൃഷ്ടവാസസഃ ॥ 23 ॥
മഹാരാജാംഗണം സർവേ പ്രവിശംതു മഹോദയമ് ।
ഏവം വ്യാദിശ്യ വിപ്രൌ തൌ ക്രിയാസ്തത്ര സുനിഷ്ഠിതൌ ॥ 24 ॥
ചക്രതുശ്ചൈവ യച്ഛേഷം പാര്ഥിവായ നിവേദ്യ ച ।
കൃതമിത്യേവ ചാബ്രൂതാം അഭിഗമ്യ ജഗത്പതിമ് ॥ 25 ॥
യഥോക്തവചനം പ്രീതൌ ഹര്ഷയുക്തൌ ദ്വിജര്ഷഭൌ ।
തതസ്സുമംത്രം ദ്യുതിമാന്രാജാ വചനമബ്രവീത് ।
രാമഃ കൃതാത്മാ ഭവതാ ശീഘ്രമാനീയതാമിതി ॥ 26 ॥
സ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ സുമംത്രോ രാജശാസനാത് ॥ 27 ॥
രാമം തത്രാനയാംചക്രേ രഥേന രഥിനാം വരമ് ।
അഥ തത്ര സമാസീനാ സ്തദാ ദശരഥം നൃപമ് ॥ 28 ॥
പ്രാച്യോദീച്യാഃ പ്രതീച്യാശ്ച ദാക്ഷിണാത്യാശ്ച ഭൂമിപാഃ ।
മ്ലേച്ഛാശ്ചാര്യാശ്ച യേ ചാന്യേ വനശൈലാംതവാസിനഃ ॥ 29 ॥
ഉപാസാംചക്രിരേ സർവേ തം ദേവാ ഇവ വാസവമ് ।
തേഷാം മധ്യേ സ രാജര്ഷിര്മരുതാമിവ വാസവഃ ॥ 30 ॥
പ്രാസാദസ്ഥോ രഥഗതം ദദര്ശായാംതമാത്മജമ് ।
ഗംധർവരാജപ്രതിമം ലോകേ വിഖ്യാതപൌരുഷമ് ॥ 31 ॥
ദീര്ഘബാഹും മഹാസത്ത്വം മത്തമാതംഗഗാമിനമ് ।
ചംദ്രകാംതാനനം രാമമതീവ പ്രിയദര്ശനമ് ॥ 32 ॥
രൂപൌദാര്യഗുണൈഃ പുംസാം ദൃഷ്ടിചിത്താപഹാരിണമ് ।
ഘര്മാഭിതപ്താഃ പര്ജന്യം ഹ്ലാദയംതമിവ പ്രജാഃ ॥ 33 ॥
ന തതര്പ സമായാംതം പശ്യമാനോ നരാധിപഃ ।
അവതാര്യ സുമംത്രസ്തം രാഘവം സ്യംദനോത്തമാത് ॥ 34 ॥
പിതുസ്സമീപം ഗച്ഛംതം പ്രാംജലിഃ പൃഷ്ഠതോഽന്വഗാത് ।
സ തം കൈലാസശൃംഗാഭം പ്രാസാദം നരപുംഗവഃ ॥ 35 ॥
ആരുരോഹ നൃപം ദ്രഷ്ടും സഹ സൂതേന രാഘവഃ ।
സ പ്രാംജലിരഭിപ്രേത്യ പ്രണതഃ പിതുരംതികേ ॥ 36 ॥
നാമ സ്വം ശ്രാവയന്രാമോ വവംദേ ചരണൌ പിതുഃ ।
തം ദൃഷ്ട്വാ പ്രണതം പാര്ശ്വേ കൃതാംജലിപുടം നൃപഃ ॥ 37 ॥
ഗൃഹ്യാംജലൌ സമാകൃഷ്യ സസ്വജേ പ്രിയമാത്മജമ് ।
തസ്മൈ ചാഭ്യുദിതം ദിവ്യം മണികാംചനഭൂഷിതമ് ॥ 38 ॥
ദിദേശ രാജാ രുചിരം രാമായ പരമാസനമ് ।
തദാസനവരം പ്രാപ്യ വ്യദീപയത രാഘവഃ ॥ 39 ॥
സ്വയൈവ പ്രഭയാ മേരുമുദയേ വിമലോ രവിഃ ।
തേന വിഭ്രാജതാ തത്ര സാ സഭാഽഭിവ്യരോചത ॥ 40 ॥
വിമലഗ്രഹനക്ഷത്രാ ശാരദീ ദ്യൌരിവേംദുനാ ।
തം പശ്യമാനോ നൃപതിസ്തുതോഷ പ്രിയമാത്മജമ് ॥ 41 ॥
അലംകൃതമിവാത്മാനമാദര്ശതലസംസ്ഥിതമ് ।
സ തം സസ്മിതമാഭാഷ്യ പുത്രം പുത്രവതാം വരഃ ॥ 42 ॥
ഉവാചേദം വചോ രാജാ ദേവേംദ്രമിവ കാശ്യപഃ ।
ജ്യേഷ്ഠായാമസി മേ പത്ന്യാം സദൃശ്യാം സദൃശസ്സുതഃ ॥ 43 ॥
ഉത്പന്നസ്ത്വം ഗുണശ്രേഷ്ഠോ മമ രാമാത്മജഃ പ്രിയഃ ।
യതസ്ത്വയാ പ്രജാശ്ചേമാ സ്സ്വഗുണൈരനുരംജിതാഃ ॥ 44 ॥
തസ്മാത്ത്വം പുഷ്യയോഗേന യൌവരാജ്യമവാപ്നുഹി ।
കാമതസ്ത്വം പ്രകൃത്യൈവ വിനീതോ ഗുണവാനസി ॥ 45 ॥
ഗുണവത്യപി തു സ്നേഹാത്പുത്ര വക്ഷ്യാമി തേ ഹിതമ് ।
ഭൂയോ വിനയമാസ്ഥായ ഭവ നിത്യം ജിതേംദ്രിയഃ ॥ 46 ॥
കാമക്രോധസമുത്ഥാനി ത്യജേഥാ വ്യസനാനി ച ।
പരോക്ഷയാ വര്തമാനോ വൃത്ത്യാ പ്രത്യക്ഷയാ തഥാ ॥ 47 ॥
അമാത്യപ്രഭൃതീസ്സർവാഃപ്രകൃതീശ്ചാനുരംജയ ।
കോഷ്ഠാഗാരായുധാഗാരൈഃകൃത്വാ സന്നിചയാന്ബഹൂന് ॥ 48 ॥
തുഷ്ടാനുരക്തപ്രകൃതിര്യഃ പാലയതി മേദിനീമ് ।
തസ്യനംദംതി മിത്രാണി ലബ്ധ്വാഽമൃതമിവാമരാഃ ॥ 49 ॥
തസ്മാത്ത്വമപി ചാത്മാനം നിയമ്യൈവം സമാചര ।
തച്ഛ്രുത്വാ സുഹൃദസ്തസ്യ രാമസ്യ പ്രിയകാരിണഃ ॥ 50 ॥
ത്വരിതാഃ ശീഘ്രമഭ്യേത്യ കൌസല്യായൈ ന്യവേദയന് ।
സാ ഹിരണ്യം ച ഗാശ്ചൈവ രത്നാനി വിവിധാനി ച ॥ 51 ॥
വ്യാദിദേശ പ്രിയാഖ്യേഭ്യഃ കൌസല്യാ പ്രമദോത്തമാ ।
അഥാഽഭിവാദ്യ രാജാനം രഥമാരുഹ്യ രാഘവഃ ॥ 52 ॥
യയൌ സ്വം ദ്യുതിമദ്വേശ്മ ജനൌഘൈഃ പ്രതിപൂജിതഃ ।
തേ ചാപി പൌരാ നൃപതേർവചസ്ത ച്ഛൃത്വാ തഥാ ലാഭമിവേഷ്ടമാശു ।
നരേംദ്രമാമംത്ര്യ ഗൃഹാണി ഗത്വാ ദേവാന്സമാനര്ചുരതിപ്രഹൃഷ്ടാഃ ॥ 53 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ തൃതീയസ്സര്ഗഃ ॥
