View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.3 Ayodhya Kanda - Sarga 3

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha tṛtīyassargaḥ ।

tēṣāmañjalipadmāni pragṛhītāni sarvaśaḥ ।
pratigṛhyābravīdrājā tēbhyaḥ priyahitaṃ vachaḥ ॥ 1 ॥

ahō'smi paramaprītaḥ prabhāvaśchātulō mama ।
yanmē jyēṣṭhaṃ priyaṃ putraṃ yauvarājyasthamichChatha ॥ 2 ॥

iti pratyarchya tānrājā brāhmaṇānidamabravīt ।
vasiṣṭhaṃ vāmadēvaṃ cha tēṣāmēvōpaśṛṇvatām ॥ 3 ॥

chaitraśśrīmānayaṃ māsaḥ puṇyaḥ puṣpitakānanaḥ ।
yauvarājyāya rāmasya sarvamēvōpakalpyatām ॥ 4 ॥

rājñastūparatē vākyē janaghōṣō mahānabhūt ।
śanaistasminpraśāntē cha janaghōṣē janādhipaḥ ॥ 5 ॥

vasiṣṭhaṃ muniśārdūlaṃ rājā vachanamabravīt ।
abhiṣēkāya rāmasya yatkarma saparichChadam ॥ 6 ॥

tadadya bhagavan sarvamājñāpayitu marhasi ।
tachChrutvā bhūmipālasya vasiṣṭhō dvijasattamaḥ ॥ 7 ॥

ādidēśāgratō rājña ssthitānyuktān kṛtāñjalīn ।
suvarṇādīni ratnāni balīn sarvauṣadhīrapi ॥ 8 ॥

śuklamālyāṃścha lājāṃścha pṛthakcha madhusarpiṣī ।
ahatāni cha vāsāṃsi rathaṃ sarvāyudhānyapi ॥ 9 ॥

chaturaṅgabalaṃ chaiva gajaṃ cha śubhalakṣaṇam ।
chāmaravyajanē śvētē dhvajaṃ Chatraṃ cha pāṇḍuram ॥ 10 ॥

śataṃ cha śātakumbhānāṃ kumbhānāgnivarchasām ।
hiraṇyaśṛṅgamṛṣabhaṃ samagraṃ vyāghracharma cha ॥ 11 ॥

upasthāpayata prātaragnyagāraṃ mahīpatēḥ ।
suvarṇādīni ratnāni balīn sarvauṣadhīrapi ॥ 12 ॥

śuklamālyāṃścha lājāṃścha pṛthakcha madhusarpiṣī ।
ahatāni cha vāsāṃsi rathaṃ sarvāyudhānyapi ॥ 13 ॥

chaturaṅgabalaṃ chaiva gajaṃ cha śubhalakṣaṇam ।
chāmaravyajanē śvētē dhvajaṃ Chatraṃ cha pāṇḍuram ॥ 14 ॥

śataṃ cha śātakumbhānāṃ kumbhānāgnivarchasām ।
hiraṇyaśṛṅgamṛṣabhaṃ samagraṃ vyāghracharma cha ॥ 15 ॥

upasthāpayata prātaragnyagāraṃ mahīpatēḥ ।
yachchānyatkiñchidēṣṭavyaṃ tatsarvamupakalpyatām ॥ 16 ॥

antaḥpurasya dvārāṇi sarvasya nagarasya cha ।
chandanasragbhirarchyantāṃ dhūpaiścha ghrāṇahāribhiḥ ॥ 17 ॥

praśastamannaṃ guṇavaddadhikṣīrōpasēchanam ।
dvijānāṃ śatasāhasrē yatprakāmamalaṃ bhavēt ॥ 18 ॥

satkṛtya dvijamukhyānāṃ śvaḥprabhātē pradīyatām ।
ghṛtaṃ dadhi cha lājāścha dakṣiṇāśchāpi puṣkalāḥ ॥ 19 ॥

sūryē'bhyuditamātrē śvō bhavitā svastivāchanam ।
brāhmaṇāścha nimantryantāṃ kalpyantāmāsanāni cha ॥ 20 ॥

ābadhyantāṃ patākāścha rājamārgaścha siñchyatām ।
sarvē cha tālāvacharā gaṇikāścha svalaṅkṛtāḥ ॥ 21 ॥

kakṣyāṃ dvitīyāmāsādya tiṣṭhantu nṛpavēśmanaḥ ।
dēvāyatanachaityēṣusānnabhakṣā ssadakṣiṇāḥ ॥ 22 ॥

upasthāpayitavyā ssyurmālyayōgyāḥ pṛthakpṛthak ।
dīrghāsibaddhā yōdhāścha sannaddhā mṛṣṭavāsasaḥ ॥ 23 ॥

mahārājāṅgaṇaṃ sarvē praviśantu mahōdayam ।
ēvaṃ vyādiśya viprau tau kriyāstatra suniṣṭhitau ॥ 24 ॥

chakratuśchaiva yachChēṣaṃ pārthivāya nivēdya cha ।
kṛtamityēva chābrūtāṃ abhigamya jagatpatim ॥ 25 ॥

yathōktavachanaṃ prītau harṣayuktau dvijarṣabhau ।
tatassumantraṃ dyutimānrājā vachanamabravīt ।
rāmaḥ kṛtātmā bhavatā śīghramānīyatāmiti ॥ 26 ॥

sa tathēti pratijñāya sumantrō rājaśāsanāt ॥ 27 ॥

rāmaṃ tatrānayāñchakrē rathēna rathināṃ varam ।
atha tatra samāsīnā stadā daśarathaṃ nṛpam ॥ 28 ॥

prāchyōdīchyāḥ pratīchyāścha dākṣiṇātyāścha bhūmipāḥ ।
mlēchChāśchāryāścha yē chānyē vanaśailāntavāsinaḥ ॥ 29 ॥

upāsāñchakrirē sarvē taṃ dēvā iva vāsavam ।
tēṣāṃ madhyē sa rājarṣirmarutāmiva vāsavaḥ ॥ 30 ॥

prāsādasthō rathagataṃ dadarśāyāntamātmajam ।
gandharvarājapratimaṃ lōkē vikhyātapauruṣam ॥ 31 ॥

dīrghabāhuṃ mahāsattvaṃ mattamātaṅgagāminam ।
chandrakāntānanaṃ rāmamatīva priyadarśanam ॥ 32 ॥

rūpaudāryaguṇaiḥ puṃsāṃ dṛṣṭichittāpahāriṇam ।
gharmābhitaptāḥ parjanyaṃ hlādayantamiva prajāḥ ॥ 33 ॥

na tatarpa samāyāntaṃ paśyamānō narādhipaḥ ।
avatārya sumantrastaṃ rāghavaṃ syandanōttamāt ॥ 34 ॥

pitussamīpaṃ gachChantaṃ prāñjaliḥ pṛṣṭhatō'nvagāt ।
sa taṃ kailāsaśṛṅgābhaṃ prāsādaṃ narapuṅgavaḥ ॥ 35 ॥

ārurōha nṛpaṃ draṣṭuṃ saha sūtēna rāghavaḥ ।
sa prāñjalirabhiprētya praṇataḥ piturantikē ॥ 36 ॥

nāma svaṃ śrāvayanrāmō vavandē charaṇau pituḥ ।
taṃ dṛṣṭvā praṇataṃ pārśvē kṛtāñjalipuṭaṃ nṛpaḥ ॥ 37 ॥

gṛhyāñjalau samākṛṣya sasvajē priyamātmajam ।
tasmai chābhyuditaṃ divyaṃ maṇikāñchanabhūṣitam ॥ 38 ॥

didēśa rājā ruchiraṃ rāmāya paramāsanam ।
tadāsanavaraṃ prāpya vyadīpayata rāghavaḥ ॥ 39 ॥

svayaiva prabhayā mērumudayē vimalō raviḥ ।
tēna vibhrājatā tatra sā sabhā'bhivyarōchata ॥ 40 ॥

vimalagrahanakṣatrā śāradī dyaurivēndunā ।
taṃ paśyamānō nṛpatistutōṣa priyamātmajam ॥ 41 ॥

alaṅkṛtamivātmānamādarśatalasaṃsthitam ।
sa taṃ sasmitamābhāṣya putraṃ putravatāṃ varaḥ ॥ 42 ॥

uvāchēdaṃ vachō rājā dēvēndramiva kāśyapaḥ ।
jyēṣṭhāyāmasi mē patnyāṃ sadṛśyāṃ sadṛśassutaḥ ॥ 43 ॥

utpannastvaṃ guṇaśrēṣṭhō mama rāmātmajaḥ priyaḥ ।
yatastvayā prajāśchēmā ssvaguṇairanurañjitāḥ ॥ 44 ॥

tasmāttvaṃ puṣyayōgēna yauvarājyamavāpnuhi ।
kāmatastvaṃ prakṛtyaiva vinītō guṇavānasi ॥ 45 ॥

guṇavatyapi tu snēhātputra vakṣyāmi tē hitam ।
bhūyō vinayamāsthāya bhava nityaṃ jitēndriyaḥ ॥ 46 ॥

kāmakrōdhasamutthāni tyajēthā vyasanāni cha ।
parōkṣayā vartamānō vṛttyā pratyakṣayā tathā ॥ 47 ॥

amātyaprabhṛtīssarvāḥprakṛtīśchānurañjaya ।
kōṣṭhāgārāyudhāgāraiḥkṛtvā sannichayānbahūn ॥ 48 ॥

tuṣṭānuraktaprakṛtiryaḥ pālayati mēdinīm ।
tasyanandanti mitrāṇi labdhvā'mṛtamivāmarāḥ ॥ 49 ॥

tasmāttvamapi chātmānaṃ niyamyaivaṃ samāchara ।
tachChrutvā suhṛdastasya rāmasya priyakāriṇaḥ ॥ 50 ॥

tvaritāḥ śīghramabhyētya kausalyāyai nyavēdayan ।
sā hiraṇyaṃ cha gāśchaiva ratnāni vividhāni cha ॥ 51 ॥

vyādidēśa priyākhyēbhyaḥ kausalyā pramadōttamā ।
athā'bhivādya rājānaṃ rathamāruhya rāghavaḥ ॥ 52 ॥

yayau svaṃ dyutimadvēśma janaughaiḥ pratipūjitaḥ ।
tē chāpi paurā nṛpatērvachasta chChṛtvā tathā lābhamivēṣṭamāśu ।
narēndramāmantrya gṛhāṇi gatvā dēvānsamānarchuratiprahṛṣṭāḥ ॥ 53 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē tṛtīyassargaḥ ॥




Browse Related Categories: