śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha tṛtīyassargaḥ ।
tēṣāmañjalipadmāni pragṛhītāni sarvaśaḥ ।
pratigṛhyābravīdrājā tēbhyaḥ priyahitaṃ vachaḥ ॥ 1 ॥
ahō'smi paramaprītaḥ prabhāvaśchātulō mama ।
yanmē jyēṣṭhaṃ priyaṃ putraṃ yauvarājyasthamichChatha ॥ 2 ॥
iti pratyarchya tānrājā brāhmaṇānidamabravīt ।
vasiṣṭhaṃ vāmadēvaṃ cha tēṣāmēvōpaśṛṇvatām ॥ 3 ॥
chaitraśśrīmānayaṃ māsaḥ puṇyaḥ puṣpitakānanaḥ ।
yauvarājyāya rāmasya sarvamēvōpakalpyatām ॥ 4 ॥
rājñastūparatē vākyē janaghōṣō mahānabhūt ।
śanaistasminpraśāntē cha janaghōṣē janādhipaḥ ॥ 5 ॥
vasiṣṭhaṃ muniśārdūlaṃ rājā vachanamabravīt ।
abhiṣēkāya rāmasya yatkarma saparichChadam ॥ 6 ॥
tadadya bhagavan sarvamājñāpayitu marhasi ।
tachChrutvā bhūmipālasya vasiṣṭhō dvijasattamaḥ ॥ 7 ॥
ādidēśāgratō rājña ssthitānyuktān kṛtāñjalīn ।
suvarṇādīni ratnāni balīn sarvauṣadhīrapi ॥ 8 ॥
śuklamālyāṃścha lājāṃścha pṛthakcha madhusarpiṣī ।
ahatāni cha vāsāṃsi rathaṃ sarvāyudhānyapi ॥ 9 ॥
chaturaṅgabalaṃ chaiva gajaṃ cha śubhalakṣaṇam ।
chāmaravyajanē śvētē dhvajaṃ Chatraṃ cha pāṇḍuram ॥ 10 ॥
śataṃ cha śātakumbhānāṃ kumbhānāgnivarchasām ।
hiraṇyaśṛṅgamṛṣabhaṃ samagraṃ vyāghracharma cha ॥ 11 ॥
upasthāpayata prātaragnyagāraṃ mahīpatēḥ ।
suvarṇādīni ratnāni balīn sarvauṣadhīrapi ॥ 12 ॥
śuklamālyāṃścha lājāṃścha pṛthakcha madhusarpiṣī ।
ahatāni cha vāsāṃsi rathaṃ sarvāyudhānyapi ॥ 13 ॥
chaturaṅgabalaṃ chaiva gajaṃ cha śubhalakṣaṇam ।
chāmaravyajanē śvētē dhvajaṃ Chatraṃ cha pāṇḍuram ॥ 14 ॥
śataṃ cha śātakumbhānāṃ kumbhānāgnivarchasām ।
hiraṇyaśṛṅgamṛṣabhaṃ samagraṃ vyāghracharma cha ॥ 15 ॥
upasthāpayata prātaragnyagāraṃ mahīpatēḥ ।
yachchānyatkiñchidēṣṭavyaṃ tatsarvamupakalpyatām ॥ 16 ॥
antaḥpurasya dvārāṇi sarvasya nagarasya cha ।
chandanasragbhirarchyantāṃ dhūpaiścha ghrāṇahāribhiḥ ॥ 17 ॥
praśastamannaṃ guṇavaddadhikṣīrōpasēchanam ।
dvijānāṃ śatasāhasrē yatprakāmamalaṃ bhavēt ॥ 18 ॥
satkṛtya dvijamukhyānāṃ śvaḥprabhātē pradīyatām ।
ghṛtaṃ dadhi cha lājāścha dakṣiṇāśchāpi puṣkalāḥ ॥ 19 ॥
sūryē'bhyuditamātrē śvō bhavitā svastivāchanam ।
brāhmaṇāścha nimantryantāṃ kalpyantāmāsanāni cha ॥ 20 ॥
ābadhyantāṃ patākāścha rājamārgaścha siñchyatām ।
sarvē cha tālāvacharā gaṇikāścha svalaṅkṛtāḥ ॥ 21 ॥
kakṣyāṃ dvitīyāmāsādya tiṣṭhantu nṛpavēśmanaḥ ।
dēvāyatanachaityēṣusānnabhakṣā ssadakṣiṇāḥ ॥ 22 ॥
upasthāpayitavyā ssyurmālyayōgyāḥ pṛthakpṛthak ।
dīrghāsibaddhā yōdhāścha sannaddhā mṛṣṭavāsasaḥ ॥ 23 ॥
mahārājāṅgaṇaṃ sarvē praviśantu mahōdayam ।
ēvaṃ vyādiśya viprau tau kriyāstatra suniṣṭhitau ॥ 24 ॥
chakratuśchaiva yachChēṣaṃ pārthivāya nivēdya cha ।
kṛtamityēva chābrūtāṃ abhigamya jagatpatim ॥ 25 ॥
yathōktavachanaṃ prītau harṣayuktau dvijarṣabhau ।
tatassumantraṃ dyutimānrājā vachanamabravīt ।
rāmaḥ kṛtātmā bhavatā śīghramānīyatāmiti ॥ 26 ॥
sa tathēti pratijñāya sumantrō rājaśāsanāt ॥ 27 ॥
rāmaṃ tatrānayāñchakrē rathēna rathināṃ varam ।
atha tatra samāsīnā stadā daśarathaṃ nṛpam ॥ 28 ॥
prāchyōdīchyāḥ pratīchyāścha dākṣiṇātyāścha bhūmipāḥ ।
mlēchChāśchāryāścha yē chānyē vanaśailāntavāsinaḥ ॥ 29 ॥
upāsāñchakrirē sarvē taṃ dēvā iva vāsavam ।
tēṣāṃ madhyē sa rājarṣirmarutāmiva vāsavaḥ ॥ 30 ॥
prāsādasthō rathagataṃ dadarśāyāntamātmajam ।
gandharvarājapratimaṃ lōkē vikhyātapauruṣam ॥ 31 ॥
dīrghabāhuṃ mahāsattvaṃ mattamātaṅgagāminam ।
chandrakāntānanaṃ rāmamatīva priyadarśanam ॥ 32 ॥
rūpaudāryaguṇaiḥ puṃsāṃ dṛṣṭichittāpahāriṇam ।
gharmābhitaptāḥ parjanyaṃ hlādayantamiva prajāḥ ॥ 33 ॥
na tatarpa samāyāntaṃ paśyamānō narādhipaḥ ।
avatārya sumantrastaṃ rāghavaṃ syandanōttamāt ॥ 34 ॥
pitussamīpaṃ gachChantaṃ prāñjaliḥ pṛṣṭhatō'nvagāt ।
sa taṃ kailāsaśṛṅgābhaṃ prāsādaṃ narapuṅgavaḥ ॥ 35 ॥
ārurōha nṛpaṃ draṣṭuṃ saha sūtēna rāghavaḥ ।
sa prāñjalirabhiprētya praṇataḥ piturantikē ॥ 36 ॥
nāma svaṃ śrāvayanrāmō vavandē charaṇau pituḥ ।
taṃ dṛṣṭvā praṇataṃ pārśvē kṛtāñjalipuṭaṃ nṛpaḥ ॥ 37 ॥
gṛhyāñjalau samākṛṣya sasvajē priyamātmajam ।
tasmai chābhyuditaṃ divyaṃ maṇikāñchanabhūṣitam ॥ 38 ॥
didēśa rājā ruchiraṃ rāmāya paramāsanam ।
tadāsanavaraṃ prāpya vyadīpayata rāghavaḥ ॥ 39 ॥
svayaiva prabhayā mērumudayē vimalō raviḥ ।
tēna vibhrājatā tatra sā sabhā'bhivyarōchata ॥ 40 ॥
vimalagrahanakṣatrā śāradī dyaurivēndunā ।
taṃ paśyamānō nṛpatistutōṣa priyamātmajam ॥ 41 ॥
alaṅkṛtamivātmānamādarśatalasaṃsthitam ।
sa taṃ sasmitamābhāṣya putraṃ putravatāṃ varaḥ ॥ 42 ॥
uvāchēdaṃ vachō rājā dēvēndramiva kāśyapaḥ ।
jyēṣṭhāyāmasi mē patnyāṃ sadṛśyāṃ sadṛśassutaḥ ॥ 43 ॥
utpannastvaṃ guṇaśrēṣṭhō mama rāmātmajaḥ priyaḥ ।
yatastvayā prajāśchēmā ssvaguṇairanurañjitāḥ ॥ 44 ॥
tasmāttvaṃ puṣyayōgēna yauvarājyamavāpnuhi ।
kāmatastvaṃ prakṛtyaiva vinītō guṇavānasi ॥ 45 ॥
guṇavatyapi tu snēhātputra vakṣyāmi tē hitam ।
bhūyō vinayamāsthāya bhava nityaṃ jitēndriyaḥ ॥ 46 ॥
kāmakrōdhasamutthāni tyajēthā vyasanāni cha ।
parōkṣayā vartamānō vṛttyā pratyakṣayā tathā ॥ 47 ॥
amātyaprabhṛtīssarvāḥprakṛtīśchānurañjaya ।
kōṣṭhāgārāyudhāgāraiḥkṛtvā sannichayānbahūn ॥ 48 ॥
tuṣṭānuraktaprakṛtiryaḥ pālayati mēdinīm ।
tasyanandanti mitrāṇi labdhvā'mṛtamivāmarāḥ ॥ 49 ॥
tasmāttvamapi chātmānaṃ niyamyaivaṃ samāchara ।
tachChrutvā suhṛdastasya rāmasya priyakāriṇaḥ ॥ 50 ॥
tvaritāḥ śīghramabhyētya kausalyāyai nyavēdayan ।
sā hiraṇyaṃ cha gāśchaiva ratnāni vividhāni cha ॥ 51 ॥
vyādidēśa priyākhyēbhyaḥ kausalyā pramadōttamā ।
athā'bhivādya rājānaṃ rathamāruhya rāghavaḥ ॥ 52 ॥
yayau svaṃ dyutimadvēśma janaughaiḥ pratipūjitaḥ ।
tē chāpi paurā nṛpatērvachasta chChṛtvā tathā lābhamivēṣṭamāśu ।
narēndramāmantrya gṛhāṇi gatvā dēvānsamānarchuratiprahṛṣṭāḥ ॥ 53 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē tṛtīyassargaḥ ॥