ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତେଷାମଂଜଲିପଦ୍ମାନି ପ୍ରଗୃହୀତାନି ସର୍ଵଶଃ ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ୟାବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ତେଭ୍ୟଃ ପ୍ରିୟହିତଂ ଵଚଃ ॥ 1 ॥
ଅହୋଽସ୍ମି ପରମପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚାତୁଲୋ ମମ ।
ୟନ୍ମେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଂ ପ୍ରିୟଂ ପୁତ୍ରଂ ୟୌଵରାଜ୍ୟସ୍ଥମିଚ୍ଛଥ ॥ 2 ॥
ଇତି ପ୍ରତ୍ୟର୍ଚ୍ୟ ତାନ୍ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଵସିଷ୍ଠଂ ଵାମଦେଵଂ ଚ ତେଷାମେଵୋପଶୃଣ୍ଵତାମ୍ ॥ 3 ॥
ଚୈତ୍ରଶ୍ଶ୍ରୀମାନୟଂ ମାସଃ ପୁଣ୍ୟଃ ପୁଷ୍ପିତକାନନଃ ।
ୟୌଵରାଜ୍ୟାୟ ରାମସ୍ୟ ସର୍ଵମେଵୋପକଲ୍ପ୍ୟତାମ୍ ॥ 4 ॥
ରାଜ୍ଞସ୍ତୂପରତେ ଵାକ୍ୟେ ଜନଘୋଷୋ ମହାନଭୂତ୍ ।
ଶନୈସ୍ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଶାଂତେ ଚ ଜନଘୋଷେ ଜନାଧିପଃ ॥ 5 ॥
ଵସିଷ୍ଠଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଭିଷେକାୟ ରାମସ୍ୟ ୟତ୍କର୍ମ ସପରିଚ୍ଛଦମ୍ ॥ 6 ॥
ତଦଦ୍ୟ ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵମାଜ୍ଞାପୟିତୁ ମର୍ହସି ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭୂମିପାଲସ୍ୟ ଵସିଷ୍ଠୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ ॥ 7 ॥
ଆଦିଦେଶାଗ୍ରତୋ ରାଜ୍ଞ ସ୍ସ୍ଥିତାନ୍ୟୁକ୍ତାନ୍ କୃତାଂଜଲୀନ୍ ।
ସୁଵର୍ଣାଦୀନି ରତ୍ନାନି ବଲୀନ୍ ସର୍ଵୌଷଧୀରପି ॥ 8 ॥
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ୟାଂଶ୍ଚ ଲାଜାଂଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ଚ ମଧୁସର୍ପିଷୀ ।
ଅହତାନି ଚ ଵାସାଂସି ରଥଂ ସର୍ଵାୟୁଧାନ୍ୟପି ॥ 9 ॥
ଚତୁରଂଗବଲଂ ଚୈଵ ଗଜଂ ଚ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ଚାମରଵ୍ୟଜନେ ଶ୍ଵେତେ ଧ୍ଵଜଂ ଛତ୍ରଂ ଚ ପାଂଡୁରମ୍ ॥ 10 ॥
ଶତଂ ଚ ଶାତକୁଂଭାନାଂ କୁଂଭାନାଗ୍ନିଵର୍ଚସାମ୍ ।
ହିରଣ୍ୟଶୃଂଗମୃଷଭଂ ସମଗ୍ରଂ ଵ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମ ଚ ॥ 11 ॥
ଉପସ୍ଥାପୟତ ପ୍ରାତରଗ୍ନ୍ୟଗାରଂ ମହୀପତେଃ ।
ସୁଵର୍ଣାଦୀନି ରତ୍ନାନି ବଲୀନ୍ ସର୍ଵୌଷଧୀରପି ॥ 12 ॥
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ୟାଂଶ୍ଚ ଲାଜାଂଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ଚ ମଧୁସର୍ପିଷୀ ।
ଅହତାନି ଚ ଵାସାଂସି ରଥଂ ସର୍ଵାୟୁଧାନ୍ୟପି ॥ 13 ॥
ଚତୁରଂଗବଲଂ ଚୈଵ ଗଜଂ ଚ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ଚାମରଵ୍ୟଜନେ ଶ୍ଵେତେ ଧ୍ଵଜଂ ଛତ୍ରଂ ଚ ପାଂଡୁରମ୍ ॥ 14 ॥
ଶତଂ ଚ ଶାତକୁଂଭାନାଂ କୁଂଭାନାଗ୍ନିଵର୍ଚସାମ୍ ।
ହିରଣ୍ୟଶୃଂଗମୃଷଭଂ ସମଗ୍ରଂ ଵ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମ ଚ ॥ 15 ॥
ଉପସ୍ଥାପୟତ ପ୍ରାତରଗ୍ନ୍ୟଗାରଂ ମହୀପତେଃ ।
ୟଚ୍ଚାନ୍ୟତ୍କିଂଚିଦେଷ୍ଟଵ୍ୟଂ ତତ୍ସର୍ଵମୁପକଲ୍ପ୍ୟତାମ୍ ॥ 16 ॥
ଅଂତଃପୁରସ୍ୟ ଦ୍ଵାରାଣି ସର୍ଵସ୍ୟ ନଗରସ୍ୟ ଚ ।
ଚଂଦନସ୍ରଗ୍ଭିରର୍ଚ୍ୟଂତାଂ ଧୂପୈଶ୍ଚ ଘ୍ରାଣହାରିଭିଃ ॥ 17 ॥
ପ୍ରଶସ୍ତମନ୍ନଂ ଗୁଣଵଦ୍ଦଧିକ୍ଷୀରୋପସେଚନମ୍ ।
ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଶତସାହସ୍ରେ ୟତ୍ପ୍ରକାମମଲଂ ଭଵେତ୍ ॥ 18 ॥
ସତ୍କୃତ୍ୟ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ୟାନାଂ ଶ୍ଵଃପ୍ରଭାତେ ପ୍ରଦୀୟତାମ୍ ।
ଘୃତଂ ଦଧି ଚ ଲାଜାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚାପି ପୁଷ୍କଲାଃ ॥ 19 ॥
ସୂର୍ୟେଽଭ୍ୟୁଦିତମାତ୍ରେ ଶ୍ଵୋ ଭଵିତା ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନମ୍ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ନିମଂତ୍ର୍ୟଂତାଂ କଲ୍ପ୍ୟଂତାମାସନାନି ଚ ॥ 20 ॥
ଆବଧ୍ୟଂତାଂ ପତାକାଶ୍ଚ ରାଜମାର୍ଗଶ୍ଚ ସିଂଚ୍ୟତାମ୍ ।
ସର୍ଵେ ଚ ତାଲାଵଚରା ଗଣିକାଶ୍ଚ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ ॥ 21 ॥
କକ୍ଷ୍ୟାଂ ଦ୍ଵିତୀୟାମାସାଦ୍ୟ ତିଷ୍ଠଂତୁ ନୃପଵେଶ୍ମନଃ ।
ଦେଵାୟତନଚୈତ୍ୟେଷୁସାନ୍ନଭକ୍ଷା ସ୍ସଦକ୍ଷିଣାଃ ॥ 22 ॥
ଉପସ୍ଥାପୟିତଵ୍ୟା ସ୍ସ୍ୟୁର୍ମାଲ୍ୟୟୋଗ୍ୟାଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ।
ଦୀର୍ଘାସିବଦ୍ଧା ୟୋଧାଶ୍ଚ ସନ୍ନଦ୍ଧା ମୃଷ୍ଟଵାସସଃ ॥ 23 ॥
ମହାରାଜାଂଗଣଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଵିଶଂତୁ ମହୋଦୟମ୍ ।
ଏଵଂ ଵ୍ୟାଦିଶ୍ୟ ଵିପ୍ରୌ ତୌ କ୍ରିୟାସ୍ତତ୍ର ସୁନିଷ୍ଠିତୌ ॥ 24 ॥
ଚକ୍ରତୁଶ୍ଚୈଵ ୟଚ୍ଛେଷଂ ପାର୍ଥିଵାୟ ନିଵେଦ୍ୟ ଚ ।
କୃତମିତ୍ୟେଵ ଚାବ୍ରୂତାଂ ଅଭିଗମ୍ୟ ଜଗତ୍ପତିମ୍ ॥ 25 ॥
ୟଥୋକ୍ତଵଚନଂ ପ୍ରୀତୌ ହର୍ଷୟୁକ୍ତୌ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭୌ ।
ତତସ୍ସୁମଂତ୍ରଂ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରାମଃ କୃତାତ୍ମା ଭଵତା ଶୀଘ୍ରମାନୀୟତାମିତି ॥ 26 ॥
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାୟ ସୁମଂତ୍ରୋ ରାଜଶାସନାତ୍ ॥ 27 ॥
ରାମଂ ତତ୍ରାନୟାଂଚକ୍ରେ ରଥେନ ରଥିନାଂ ଵରମ୍ ।
ଅଥ ତତ୍ର ସମାସୀନା ସ୍ତଦା ଦଶରଥଂ ନୃପମ୍ ॥ 28 ॥
ପ୍ରାଚ୍ୟୋଦୀଚ୍ୟାଃ ପ୍ରତୀଚ୍ୟାଶ୍ଚ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟାଶ୍ଚ ଭୂମିପାଃ ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚାର୍ୟାଶ୍ଚ ୟେ ଚାନ୍ୟେ ଵନଶୈଲାଂତଵାସିନଃ ॥ 29 ॥
ଉପାସାଂଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ ତଂ ଦେଵା ଇଵ ଵାସଵମ୍ ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ୟେ ସ ରାଜର୍ଷିର୍ମରୁତାମିଵ ଵାସଵଃ ॥ 30 ॥
ପ୍ରାସାଦସ୍ଥୋ ରଥଗତଂ ଦଦର୍ଶାୟାଂତମାତ୍ମଜମ୍ ।
ଗଂଧର୍ଵରାଜପ୍ରତିମଂ ଲୋକେ ଵିଖ୍ୟାତପୌରୁଷମ୍ ॥ 31 ॥
ଦୀର୍ଘବାହୁଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ମତ୍ତମାତଂଗଗାମିନମ୍ ।
ଚଂଦ୍ରକାଂତାନନଂ ରାମମତୀଵ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନମ୍ ॥ 32 ॥
ରୂପୌଦାର୍ୟଗୁଣୈଃ ପୁଂସାଂ ଦୃଷ୍ଟିଚିତ୍ତାପହାରିଣମ୍ ।
ଘର୍ମାଭିତପ୍ତାଃ ପର୍ଜନ୍ୟଂ ହ୍ଲାଦୟଂତମିଵ ପ୍ରଜାଃ ॥ 33 ॥
ନ ତତର୍ପ ସମାୟାଂତଂ ପଶ୍ୟମାନୋ ନରାଧିପଃ ।
ଅଵତାର୍ୟ ସୁମଂତ୍ରସ୍ତଂ ରାଘଵଂ ସ୍ୟଂଦନୋତ୍ତମାତ୍ ॥ 34 ॥
ପିତୁସ୍ସମୀପଂ ଗଚ୍ଛଂତଂ ପ୍ରାଂଜଲିଃ ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗାତ୍ ।
ସ ତଂ କୈଲାସଶୃଂଗାଭଂ ପ୍ରାସାଦଂ ନରପୁଂଗଵଃ ॥ 35 ॥
ଆରୁରୋହ ନୃପଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସହ ସୂତେନ ରାଘଵଃ ।
ସ ପ୍ରାଂଜଲିରଭିପ୍ରେତ୍ୟ ପ୍ରଣତଃ ପିତୁରଂତିକେ ॥ 36 ॥
ନାମ ସ୍ଵଂ ଶ୍ରାଵୟନ୍ରାମୋ ଵଵଂଦେ ଚରଣୌ ପିତୁଃ ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣତଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ କୃତାଂଜଲିପୁଟଂ ନୃପଃ ॥ 37 ॥
ଗୃହ୍ୟାଂଜଲୌ ସମାକୃଷ୍ୟ ସସ୍ଵଜେ ପ୍ରିୟମାତ୍ମଜମ୍ ।
ତସ୍ମୈ ଚାଭ୍ୟୁଦିତଂ ଦିଵ୍ୟଂ ମଣିକାଂଚନଭୂଷିତମ୍ ॥ 38 ॥
ଦିଦେଶ ରାଜା ରୁଚିରଂ ରାମାୟ ପରମାସନମ୍ ।
ତଦାସନଵରଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ଵ୍ୟଦୀପୟତ ରାଘଵଃ ॥ 39 ॥
ସ୍ଵୟୈଵ ପ୍ରଭୟା ମେରୁମୁଦୟେ ଵିମଲୋ ରଵିଃ ।
ତେନ ଵିଭ୍ରାଜତା ତତ୍ର ସା ସଭାଽଭିଵ୍ୟରୋଚତ ॥ 40 ॥
ଵିମଲଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରା ଶାରଦୀ ଦ୍ୟୌରିଵେଂଦୁନା ।
ତଂ ପଶ୍ୟମାନୋ ନୃପତିସ୍ତୁତୋଷ ପ୍ରିୟମାତ୍ମଜମ୍ ॥ 41 ॥
ଅଲଂକୃତମିଵାତ୍ମାନମାଦର୍ଶତଲସଂସ୍ଥିତମ୍ ।
ସ ତଂ ସସ୍ମିତମାଭାଷ୍ୟ ପୁତ୍ରଂ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଵରଃ ॥ 42 ॥
ଉଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ରାଜା ଦେଵେଂଦ୍ରମିଵ କାଶ୍ୟପଃ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠାୟାମସି ମେ ପତ୍ନ୍ୟାଂ ସଦୃଶ୍ୟାଂ ସଦୃଶସ୍ସୁତଃ ॥ 43 ॥
ଉତ୍ପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ଗୁଣଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମମ ରାମାତ୍ମଜଃ ପ୍ରିୟଃ ।
ୟତସ୍ତ୍ଵୟା ପ୍ରଜାଶ୍ଚେମା ସ୍ସ୍ଵଗୁଣୈରନୁରଂଜିତାଃ ॥ 44 ॥
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପୁଷ୍ୟୟୋଗେନ ୟୌଵରାଜ୍ୟମଵାପ୍ନୁହି ।
କାମତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରକୃତ୍ୟୈଵ ଵିନୀତୋ ଗୁଣଵାନସି ॥ 45 ॥
ଗୁଣଵତ୍ୟପି ତୁ ସ୍ନେହାତ୍ପୁତ୍ର ଵକ୍ଷ୍ୟାମି ତେ ହିତମ୍ ।
ଭୂୟୋ ଵିନୟମାସ୍ଥାୟ ଭଵ ନିତ୍ୟଂ ଜିତେଂଦ୍ରିୟଃ ॥ 46 ॥
କାମକ୍ରୋଧସମୁତ୍ଥାନି ତ୍ୟଜେଥା ଵ୍ୟସନାନି ଚ ।
ପରୋକ୍ଷୟା ଵର୍ତମାନୋ ଵୃତ୍ତ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷୟା ତଥା ॥ 47 ॥
ଅମାତ୍ୟପ୍ରଭୃତୀସ୍ସର୍ଵାଃପ୍ରକୃତୀଶ୍ଚାନୁରଂଜୟ ।
କୋଷ୍ଠାଗାରାୟୁଧାଗାରୈଃକୃତ୍ଵା ସନ୍ନିଚୟାନ୍ବହୂନ୍ ॥ 48 ॥
ତୁଷ୍ଟାନୁରକ୍ତପ୍ରକୃତିର୍ୟଃ ପାଲୟତି ମେଦିନୀମ୍ ।
ତସ୍ୟନଂଦଂତି ମିତ୍ରାଣି ଲବ୍ଧ୍ଵାଽମୃତମିଵାମରାଃ ॥ 49 ॥
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ଚାତ୍ମାନଂ ନିୟମ୍ୟୈଵଂ ସମାଚର ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୁହୃଦସ୍ତସ୍ୟ ରାମସ୍ୟ ପ୍ରିୟକାରିଣଃ ॥ 50 ॥
ତ୍ଵରିତାଃ ଶୀଘ୍ରମଭ୍ୟେତ୍ୟ କୌସଲ୍ୟାୟୈ ନ୍ୟଵେଦୟନ୍ ।
ସା ହିରଣ୍ୟଂ ଚ ଗାଶ୍ଚୈଵ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ॥ 51 ॥
ଵ୍ୟାଦିଦେଶ ପ୍ରିୟାଖ୍ୟେଭ୍ୟଃ କୌସଲ୍ୟା ପ୍ରମଦୋତ୍ତମା ।
ଅଥାଽଭିଵାଦ୍ୟ ରାଜାନଂ ରଥମାରୁହ୍ୟ ରାଘଵଃ ॥ 52 ॥
ୟୟୌ ସ୍ଵଂ ଦ୍ୟୁତିମଦ୍ଵେଶ୍ମ ଜନୌଘୈଃ ପ୍ରତିପୂଜିତଃ ।
ତେ ଚାପି ପୌରା ନୃପତେର୍ଵଚସ୍ତ ଚ୍ଛୃତ୍ଵା ତଥା ଲାଭମିଵେଷ୍ଟମାଶୁ ।
ନରେଂଦ୍ରମାମଂତ୍ର୍ୟ ଗୃହାଣି ଗତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ସମାନର୍ଚୁରତିପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ॥ 53 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ॥
