View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.65 Ayodhya Kanda - Sarga 65

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha pañchaṣaṣṭitamassargaḥ ।

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ prātarēvāparē'hani ।
vandinaḥ paryupātiṣṭhaṃstatpārthiva nivēśanam ॥ 1 ॥

sūtāḥ paramasaṃskārā maṅgalāśchōttamaśrutāḥ ।
gāyakāḥ stutiśīlāścha nigadantaḥ pṛthak pṛthak ॥ 2 ॥

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ prātarēvāparē'hani ।
vandinaḥ paryupātiṣṭhaṃstatpārthiva nivēśanam ॥ 3 ॥

sūtāḥ paramasaṃskārā maṅgalāśchōttamaśrutāḥ ।
gāyakāḥ stutiśīlāścha nigadantaḥ pṛthak pṛthak ॥ 4 ॥

rājānaṃ stuvatāṃ tēṣāmudāttābhihitāśiṣām ।
prāsādā'bhōgavistīrṇaḥ stutiśabdōhyavartata ॥ 5 ॥

tatastu stuvatāṃ tēṣāṃ sūtānāṃ pāṇivādakāḥ ।
apadānānyudāhṛtya pāṇivādā navādayan ॥ 6 ॥

tēna śabdēna vihagāḥ pratibuddhā visasvanuḥ ।
śākhāsthāḥ pañjarasthāścha yē rājakulagōcharāḥ ॥ 7 ॥

vyāhṛtāḥ puṇyaśabdāścha vīṇānāṃ chāpi nissvanāḥ ।
āśīrgēyaṃ cha gāthānāṃ pūrayāmāsa vēśma tat ॥ 8 ॥

tata śśuchisamāchārāḥ paryupasthānakōvidāḥ ।
strīvarṣa dharabhūyiṣṭhā upatasthuryathāpuram ॥ 9 ॥

harichandanasampṛktamudakaṃ kāñchanairghaṭaiḥ ।
āninyussnānaśikṣājñā yathākālaṃ yathāvidhi ॥ 10 ॥

maṅgalālambhanīyāni prāśanīyānyupaskarān ।
upaninyustathāpyanyāḥ kumārībahulāḥ striyaḥ ॥ 11 ॥

sarvalakṣaṇasampannaṃ sarvaṃ vidhivadarchitam ।
sarvaṃ suguṇalakṣmīvattadbabhūvābhihārikam ॥ 12 ॥

tata ssūryōdayaṃ yāvatsarvaṃ parisamutsukam ।
tasthāvanupasamprāptaṃ kiṃsvidityupaśaṅkitam ॥ 13 ॥

atha yāḥ kōsalēndrasya śayanaṃ pratyanantarāḥ ।
tāḥ striyastu samāgamya bhartāraṃ pratyabōdhayan ॥ 14 ॥

tathāpyuchitavṛttā stā vinayēna nayēna cha ।
nahyasya śayanaṃ spṛṣṭvā kiñchidapyupalēbhirē ॥ 15 ॥

tāḥ striyassvapnaśīlajñāśchēṣṭāsañchalanādiṣu tā vēpathuparītāścha rājñaḥ prāṇēṣu śaṅkitāḥ ।
pratisrōtastṛṇāgrāṇāṃ sadṛśaṃ sañchakāśirē ॥ 16 ॥

atha sandēhamānānāṃ strīṇāṃ dṛṣṭvā cha pārthivam ।
yattadāśaṅkitaṃ pāpaṃ tasya jajñē viniśchayaḥ ॥ 17 ॥

kausalyā cha sumatracha putraśōkaparājitē ।
prasuptē na prabudhyētē yathā kālasamanvitē ॥ 18 ॥

niṣprabhā cha vivarṇā cha sannā śōkēna sannatā ।
na vyarājata kausalyā tārēva timirāvṛtā ॥ 19 ॥

kausalyā'nantaraṃ rājñassumitrā tadantanaram ।
na sma vibhrājatē dēvī śōkāśrululitānanā ॥ 20 ॥

tē cha dṛṣṭvā tathā suptē śubhē dēvyau cha taṃ nṛpam ।
suptamēvōdgataprāṇamantaḥpuramadṛśyata ॥ 21 ॥

tataḥ prachukruśurdīnā ssasvaraṃ tā varāṅganāḥ ।
karēṇava ivāraṇyē sthānaprachyutayūthapāḥ ॥ 22 ॥

tāsāmākrandaśabdēna sahasōddhatachētanē ।
kausalyā cha sumitrā cha tyakta nidrē babhūvatuḥ ॥ 23 ॥

kausalyā cha sumitrā cha dṛṣṭvā spṛṣṭvā cha pārthivam ।
hā nāthēti parikruśya pētaturdharaṇītalē ॥ 24 ॥

sā kōsalēndraduhitā vēṣṭamānā mahītalē ।
na babhrāja rajōdhvastā tārēva gaganāchchyutā ॥ 25 ॥

nṛpē śāntaguṇē jātē kausalyāṃ patitāṃ bhuvi ।
apaśyaṃstāḥ striyaḥ sarvā hatāṃ nāgavadhūmiva ॥ 26 ॥

tatassarvā narēndrasya kaikēyīpramukhāḥ striyaḥ ।
rudantya śśōkasantaptā nipēturgatachētanāḥ ॥ 27 ॥

tābhissa balavānnādaḥ krōśantībhiranudrutaḥ ।
yēna sphītīkṛtaṃ bhūyastadgṛhaṃ samanādayat ॥ 28 ॥

tat paritrastantrasambhrānta paryutsukajanākulam ।
sarvatastumulākrandaṃ paritāpārtabāndhavam ॥ 29 ॥

sadyō nipatitānandaṃ dīnaviklabadarśanam ।
babhūva naradēvasya sadma diṣṭāntamīyuṣaḥ ॥ 30 ॥

atītamājñāya tu pārthivarṣabhaṃ yaśasvinaṃ samparivārya patnayaḥ ।
bhṛśaṃ rudantyaḥ karuṇaṃ suduḥkhitāḥ pragṛhya bāhū vyalapannanāthavat ॥ 31 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañchaṣaṣṭitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: