ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ പംചഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം പ്രാതരേവാപരേഽഹനി ।
വംദിനഃ പര്യുപാതിഷ്ഠംസ്തത്പാര്ഥിവ നിവേശനമ് ॥ 1 ॥
സൂതാഃ പരമസംസ്കാരാ മംഗലാശ്ചോത്തമശ്രുതാഃ ।
ഗായകാഃ സ്തുതിശീലാശ്ച നിഗദംതഃ പൃഥക് പൃഥക് ॥ 2 ॥
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം പ്രാതരേവാപരേഽഹനി ।
വംദിനഃ പര്യുപാതിഷ്ഠംസ്തത്പാര്ഥിവ നിവേശനമ് ॥ 3 ॥
സൂതാഃ പരമസംസ്കാരാ മംഗലാശ്ചോത്തമശ്രുതാഃ ।
ഗായകാഃ സ്തുതിശീലാശ്ച നിഗദംതഃ പൃഥക് പൃഥക് ॥ 4 ॥
രാജാനം സ്തുവതാം തേഷാമുദാത്താഭിഹിതാശിഷാമ് ।
പ്രാസാദാഽഭോഗവിസ്തീര്ണഃ സ്തുതിശബ്ദോഹ്യവര്തത ॥ 5 ॥
തതസ്തു സ്തുവതാം തേഷാം സൂതാനാം പാണിവാദകാഃ ।
അപദാനാന്യുദാഹൃത്യ പാണിവാദാ നവാദയന് ॥ 6 ॥
തേന ശബ്ദേന വിഹഗാഃ പ്രതിബുദ്ധാ വിസസ്വനുഃ ।
ശാഖാസ്ഥാഃ പംജരസ്ഥാശ്ച യേ രാജകുലഗോചരാഃ ॥ 7 ॥
വ്യാഹൃതാഃ പുണ്യശബ്ദാശ്ച വീണാനാം ചാപി നിസ്സ്വനാഃ ।
ആശീര്ഗേയം ച ഗാഥാനാം പൂരയാമാസ വേശ്മ തത് ॥ 8 ॥
തത ശ്ശുചിസമാചാരാഃ പര്യുപസ്ഥാനകോവിദാഃ ।
സ്ത്രീവര്ഷ ധരഭൂയിഷ്ഠാ ഉപതസ്ഥുര്യഥാപുരമ് ॥ 9 ॥
ഹരിചംദനസംപൃക്തമുദകം കാംചനൈര്ഘടൈഃ ।
ആനിന്യുസ്സ്നാനശിക്ഷാജ്ഞാ യഥാകാലം യഥാവിധി ॥ 10 ॥
മംഗലാലംഭനീയാനി പ്രാശനീയാന്യുപസ്കരാന് ।
ഉപനിന്യുസ്തഥാപ്യന്യാഃ കുമാരീബഹുലാഃ സ്ത്രിയഃ ॥ 11 ॥
സർവലക്ഷണസംപന്നം സർവം വിധിവദര്ചിതമ് ।
സർവം സുഗുണലക്ഷ്മീവത്തദ്ബഭൂവാഭിഹാരികമ് ॥ 12 ॥
തത സ്സൂര്യോദയം യാവത്സർവം പരിസമുത്സുകമ് ।
തസ്ഥാവനുപസംപ്രാപ്തം കിംസ്വിദിത്യുപശംകിതമ് ॥ 13 ॥
അഥ യാഃ കോസലേംദ്രസ്യ ശയനം പ്രത്യനംതരാഃ ।
താഃ സ്ത്രിയസ്തു സമാഗമ്യ ഭര്താരം പ്രത്യബോധയന് ॥ 14 ॥
തഥാപ്യുചിതവൃത്താ സ്താ വിനയേന നയേന ച ।
നഹ്യസ്യ ശയനം സ്പൃഷ്ട്വാ കിംചിദപ്യുപലേഭിരേ ॥ 15 ॥
താഃ സ്ത്രിയസ്സ്വപ്നശീലജ്ഞാശ്ചേഷ്ടാസംചലനാദിഷു താ വേപഥുപരീതാശ്ച രാജ്ഞഃ പ്രാണേഷു ശംകിതാഃ ।
പ്രതിസ്രോതസ്തൃണാഗ്രാണാം സദൃശം സംചകാശിരേ ॥ 16 ॥
അഥ സംദേഹമാനാനാം സ്ത്രീണാം ദൃഷ്ട്വാ ച പാര്ഥിവമ് ।
യത്തദാശംകിതം പാപം തസ്യ ജജ്ഞേ വിനിശ്ചയഃ ॥ 17 ॥
കൌസല്യാ ച സുമത്രച പുത്രശോകപരാജിതേ ।
പ്രസുപ്തേ ന പ്രബുധ്യേതേ യഥാ കാലസമന്വിതേ ॥ 18 ॥
നിഷ്പ്രഭാ ച വിവര്ണാ ച സന്നാ ശോകേന സന്നതാ ।
ന വ്യരാജത കൌസല്യാ താരേവ തിമിരാവൃതാ ॥ 19 ॥
കൌസല്യാഽനംതരം രാജ്ഞസ്സുമിത്രാ തദംതനരമ് ।
ന സ്മ വിഭ്രാജതേ ദേവീ ശോകാശ്രുലുലിതാനനാ ॥ 20 ॥
തേ ച ദൃഷ്ട്വാ തഥാ സുപ്തേ ശുഭേ ദേവ്യൌ ച തം നൃപമ് ।
സുപ്തമേവോദ്ഗതപ്രാണമംതഃപുരമദൃശ്യത ॥ 21 ॥
തതഃ പ്രചുക്രുശുര്ദീനാ സ്സസ്വരം താ വരാംഗനാഃ ।
കരേണവ ഇവാരണ്യേ സ്ഥാനപ്രച്യുതയൂഥപാഃ ॥ 22 ॥
താസാമാക്രംദശബ്ദേന സഹസോദ്ധതചേതനേ ।
കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച ത്യക്ത നിദ്രേ ബഭൂവതുഃ ॥ 23 ॥
കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച ദൃഷ്ട്വാ സ്പൃഷ്ട്വാ ച പാര്ഥിവമ് ।
ഹാ നാഥേതി പരിക്രുശ്യ പേതതുര്ധരണീതലേ ॥ 24 ॥
സാ കോസലേംദ്രദുഹിതാ വേഷ്ടമാനാ മഹീതലേ ।
ന ബഭ്രാജ രജോധ്വസ്താ താരേവ ഗഗനാച്ച്യുതാ ॥ 25 ॥
നൃപേ ശാംതഗുണേ ജാതേ കൌസല്യാം പതിതാം ഭുവി ।
അപശ്യംസ്താഃ സ്ത്രിയഃ സർവാ ഹതാം നാഗവധൂമിവ ॥ 26 ॥
തതസ്സർവാ നരേംദ്രസ്യ കൈകേയീപ്രമുഖാഃ സ്ത്രിയഃ ।
രുദംത്യ ശ്ശോകസംതപ്താ നിപേതുര്ഗതചേതനാഃ ॥ 27 ॥
താഭിസ്സ ബലവാന്നാദഃ ക്രോശംതീഭിരനുദ്രുതഃ ।
യേന സ്ഫീതീകൃതം ഭൂയസ്തദ്ഗൃഹം സമനാദയത് ॥ 28 ॥
തത് പരിത്രസ്തംത്രസംഭ്രാംത പര്യുത്സുകജനാകുലമ് ।
സർവതസ്തുമുലാക്രംദം പരിതാപാര്തബാംധവമ് ॥ 29 ॥
സദ്യോ നിപതിതാനംദം ദീനവിക്ലബദര്ശനമ് ।
ബഭൂവ നരദേവസ്യ സദ്മ ദിഷ്ടാംതമീയുഷഃ ॥ 30 ॥
അതീതമാജ്ഞായ തു പാര്ഥിവര്ഷഭം യശസ്വിനം സംപരിവാര്യ പത്നയഃ ।
ഭൃശം രുദംത്യഃ കരുണം സുദുഃഖിതാഃ പ്രഗൃഹ്യ ബാഹൂ വ്യലപന്നനാഥവത് ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ പംചഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
