View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.51 Aranya Kanda - Sarga 51

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha ēkapañchāśassargaḥ ।

ityuktasya yathānyāyaṃ rāvaṇasya jaṭāyuṣā ।
kruddhasyāgninibhāssarvā rējurviṃśatidṛṣṭayaḥ ॥ 1 ॥

saṃraktanayanaḥ kōpāttaptakāñchanakuṇḍalaḥ ।
rākṣasēndrō'bhidudrāva patagēndramamarṣaṇaḥ ॥ 2 ॥

sa samprahārastumula stayōstasminmahāvanē ।
babhūva vātōddhatayōrmēghayōrgaganē yathā ॥ 3 ॥

tadbabhūvādbhutaṃ yuddhaṃ gṛdhrarākṣasayōstadā ।
sapakṣayōrmālyavatōrmahāparvatayōriva ॥ 4 ॥

tatō nālīkanārāchaistīkṣṇāgraiścha vikarṇibhiḥ ।
abhyavarṣanmahāghōrairgṛdhrarājaṃ mahābalaḥ ॥ 5 ॥

sa tāni śarajālāni gṛdhraḥ pattrarathēśvaraḥ ।
jaṭāyuḥ pratijagrāha rāvaṇāstrāṇi saṃyugē ॥ 6 ॥

tasya tīkṣṇanakhābhyāṃ tu charaṇābhyāṃ mahābalaḥ ।
chakāra bahudhā gātrē vraṇānpatagasattamaḥ ॥ 7 ॥

atha krōdhāddhaśagrīvō jagrāha daśa mārgaṇān ।
mṛtyudaṇḍanibhānghōrānChatrumardanakāṅkṣayā ॥ 8 ॥

sa tairbāṇairmahāvīryaḥ pūrṇamuktairajihmagaiḥ ।
bibhēda niśitaistīkṣṇairgṛdhraṃ ghōraiśśilīmukhaiḥ ॥ 9 ॥

sa rākṣasarathē paśyanjānakīṃ bāṣpalōchanām ।
achintayitvā tānbāṇānrākṣasaṃ samabhidravat ॥ 10 ॥

tatō'sya saśaraṃ chāpaṃ muktāmaṇivibhūṣitam ।
charaṇābhyāṃ mahātējā babhañja patagēśvaraḥ ॥ 11 ॥

tatō'nyaddhanurādāya rāvaṇaḥ krōdhamūrChitaḥ ।
vavarṣa śaravarṣāṇi śataśō'tha sahasraśaḥ ॥ 12 ॥

śarairāvāritastasya saṃyugē patagēśvaraḥ ।
kulāyamupasamprāptaḥ pakṣīva prababhau tadā ॥ 13 ॥

sa tāni śaravarṣāṇi pakṣābhyāṃ cha vidhūyacha ।
charaṇābhyāṃ mahātējā babhañjāsya mahaddhanuḥ ॥ 14 ॥

tachchāgnisadṛśaṃ dīptaṃ rāvaṇasya śarāvaram ।
pakṣābhyāṃ sa mahāvīryō vyādhunōtpatagēśvaraḥ ॥ 15 ॥

kāñchanōraśChadāndivyānpiśāchavadanānkharān ।
tāṃśchāsya javasampannāñjaghāna samarē balī ॥ 16 ॥

varaṃ trivēṇusampannaṃ kāmagaṃ pāvakārchiṣam ।
maṇihēmavichitrāṅgaṃ babhañja cha mahāratham ॥ 17 ॥

pūrṇachandrapratīkāśaṃ Chatraṃ cha vyajanaissaha ।
pātayāmāsa vēgēna grāhibhī rākṣasaissaha ॥ 18 ॥

sārathēśchāsya vēgēna tuṇḍēnaiva mahachChiraḥ ।
punarvyapāharachChrīmānpakṣirājō mahābalaḥ ॥ 19 ॥

sa bhagnadhanvā virathō hatāśvō hatasārathiḥ ।
aṅkēnādāya vaidēhīṃ papāta bhuvi rāvaṇaḥ ॥ 20 ॥

dṛṣṭvā nipatitaṃ bhūmau rāvaṇaṃ bhagnavāhanam ।
sādhusādhviti bhūtāni gṛdhrarājamapūjayan ॥ 21 ॥

pariśrāntaṃ tu taṃ dṛṣṭavā jarayā pakṣiyūthapam ।
utpapāta punarhṛṣṭō maithilīṃ gṛhya rāvaṇaḥ ॥ 22 ॥

taṃ prahṛṣṭaṃ nidhāyāṅkē gachChantaṃ janakātmajām ।
gṛdhrarājassamutpatya samabhidrutya rāvaṇam ॥ 23 ॥

samāvārya mahātējā jaṭāyuridamabravīt ।
vajrasaṃsparśabāṇasya bhāryāṃ rāmasya rāvaṇa ॥ 24 ॥

alpabuddhē harasyēnāṃ vadhāya khalu rakṣasām ।
samitrabandhussāmātyassabalassaparichChadaḥ ॥ 25 ॥

viṣapānaṃ pibasyētatpipāsita ivōdakam ।
anubandhamajānantaḥ karmaṇāmavichakṣaṇāḥ ॥ 26 ॥

śīghramēva vinaśyanti yathā tvaṃ vinaśiṣyasi ।
baddhastvaṃ kālapāśēna kva gatastasya mōkṣyasē ॥ 27 ॥

vadhāya baḍiśaṃ gṛhya sāmiṣaṃ jalajō yathā ।
na hi jātu durādharṣau kākutsthau tava rāvaṇa ॥ 28 ॥

dharṣaṇaṃ chāśramasyāsya kṣamiṣyētē tu rāghavau ।
yathā tvayā kṛtaṃ karma bhīruṇā lōkagarhitam ॥ 29 ॥

taskarācharitō mārgō naiva vīraniṣēvitaḥ ।
yudhyasva yadi śūrō'si muhūrtaṃ tiṣṭharāvaṇa ॥ 30 ॥

śayiṣyasē hatō bhūmau yathā bhrātā kharastathā ।
parētakālē puruṣō yatkarma pratipadyatē ॥ 31 ॥

vināśāyātmanō'dharmyaṃ pratipannō'si karma tat ।
pāpānubandhō vai yasya karmaṇaḥ karmakō nu tat ॥ 32 ॥

kurvīta lōkādhipatissvayambhūrbhagavānapi ।
ēvamuktvā śubhaṃ vākyaṃ jaṭāyustasya rakṣasaḥ ॥ 33 ॥

nipapāta bhṛśaṃ pṛṣṭhē daśagrīvasya vīryavān ।
taṃ gṛhītvā nakhaistīkṣṇairvidadāra samantataḥ ॥ 34 ॥

adhirūḍhō gajārōhō yathā syādduṣṭavāraṇam ।
vidadāra nakhairasya tuṇḍaṃ pṛṣṭhē samarpayan ॥ 35 ॥

kēśāṃśchōtpāṭayāmāsa nakhapakṣamukhāyudhaḥ ।
sa tathā gṛdhrarājēna kliśyamānō muhurmuhuḥ ॥ 36 ॥

amarṣasphuritōṣṭhassanprākampata cha rāvaṇaḥ ।
sa pariṣvajya cha vaidēhīṃ vāmēnāṅkēna rāvaṇaḥ ॥ 37 ॥

talēnābhijaghānāśu jaṭāyuṃ krōdhamurChītaḥ ।
jaṭāyustamabhikramya tuṇḍēnāsya khagādhipaḥ ॥ 38 ॥

vāmabāhūndaśa tadā vyapāharadarindamaḥ ।
sañChinnabāhōssadyaiva bāhavassahasābhavan ॥ 39 ॥

viṣajvālāvalīyuktā valmīkādiva pannagāḥ ।
tataḥ krōdhāddaśagrīvassītāmutsṛjya rāvaṇaḥ ॥ 40 ॥

muṣṭibhyāṃ charaṇābhyāṃ cha gṛdhrarājamapōthayat ।
tatō muhūrtaṃ saṅgrāmō babhūvātulyavīryayōḥ ॥ 41 ॥

rākṣasānāṃ cha mukhyasya pakṣiṇāṃ pravarasya cha ।
tasya vyāyachChamānasya rāmasyārthē sa rāvaṇaḥ ॥ 42 ॥

pakṣau pārśvau cha pādau cha khaḍgamuddhṛtya sō'chChinat ।
sa chChinnapakṣassahasā rakṣasā raudrakarmaṇā ॥ 43 ॥

nipapāta hatō gṛdrō dharaṇyāmalpajīvitaḥ ।
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau kṣatajārdraṃ jaṭāyuṣam ॥ 44 ॥

abhyadhāvata vaidēhī svabandhumiva duḥkhitā ।
taṃ nīlajīmūtanikāśakalpaṃ supāṇḍurōraskamudāravīryam ।
dadarśa laṅkādhipatiḥ pṛthivyāṃ jaṭāyuṣaṃ śāntamivāgnidāvam ॥ 45 ॥

tatastu taṃ patrarathaṃ mahītalē nipātitaṃ rāvaṇavēgamarditam ।
punaḥ pariśvajya śaśiprabhānanā rurōda sītā janakātmajātadā ॥ 46 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē ēkapañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: