śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha ēkapañchāśassargaḥ ।
ityuktasya yathānyāyaṃ rāvaṇasya jaṭāyuṣā ।
kruddhasyāgninibhāssarvā rējurviṃśatidṛṣṭayaḥ ॥ 1 ॥
saṃraktanayanaḥ kōpāttaptakāñchanakuṇḍalaḥ ।
rākṣasēndrō'bhidudrāva patagēndramamarṣaṇaḥ ॥ 2 ॥
sa samprahārastumula stayōstasminmahāvanē ।
babhūva vātōddhatayōrmēghayōrgaganē yathā ॥ 3 ॥
tadbabhūvādbhutaṃ yuddhaṃ gṛdhrarākṣasayōstadā ।
sapakṣayōrmālyavatōrmahāparvatayōriva ॥ 4 ॥
tatō nālīkanārāchaistīkṣṇāgraiścha vikarṇibhiḥ ।
abhyavarṣanmahāghōrairgṛdhrarājaṃ mahābalaḥ ॥ 5 ॥
sa tāni śarajālāni gṛdhraḥ pattrarathēśvaraḥ ।
jaṭāyuḥ pratijagrāha rāvaṇāstrāṇi saṃyugē ॥ 6 ॥
tasya tīkṣṇanakhābhyāṃ tu charaṇābhyāṃ mahābalaḥ ।
chakāra bahudhā gātrē vraṇānpatagasattamaḥ ॥ 7 ॥
atha krōdhāddhaśagrīvō jagrāha daśa mārgaṇān ।
mṛtyudaṇḍanibhānghōrānChatrumardanakāṅkṣayā ॥ 8 ॥
sa tairbāṇairmahāvīryaḥ pūrṇamuktairajihmagaiḥ ।
bibhēda niśitaistīkṣṇairgṛdhraṃ ghōraiśśilīmukhaiḥ ॥ 9 ॥
sa rākṣasarathē paśyanjānakīṃ bāṣpalōchanām ।
achintayitvā tānbāṇānrākṣasaṃ samabhidravat ॥ 10 ॥
tatō'sya saśaraṃ chāpaṃ muktāmaṇivibhūṣitam ।
charaṇābhyāṃ mahātējā babhañja patagēśvaraḥ ॥ 11 ॥
tatō'nyaddhanurādāya rāvaṇaḥ krōdhamūrChitaḥ ।
vavarṣa śaravarṣāṇi śataśō'tha sahasraśaḥ ॥ 12 ॥
śarairāvāritastasya saṃyugē patagēśvaraḥ ।
kulāyamupasamprāptaḥ pakṣīva prababhau tadā ॥ 13 ॥
sa tāni śaravarṣāṇi pakṣābhyāṃ cha vidhūyacha ।
charaṇābhyāṃ mahātējā babhañjāsya mahaddhanuḥ ॥ 14 ॥
tachchāgnisadṛśaṃ dīptaṃ rāvaṇasya śarāvaram ।
pakṣābhyāṃ sa mahāvīryō vyādhunōtpatagēśvaraḥ ॥ 15 ॥
kāñchanōraśChadāndivyānpiśāchavadanānkharān ।
tāṃśchāsya javasampannāñjaghāna samarē balī ॥ 16 ॥
varaṃ trivēṇusampannaṃ kāmagaṃ pāvakārchiṣam ।
maṇihēmavichitrāṅgaṃ babhañja cha mahāratham ॥ 17 ॥
pūrṇachandrapratīkāśaṃ Chatraṃ cha vyajanaissaha ।
pātayāmāsa vēgēna grāhibhī rākṣasaissaha ॥ 18 ॥
sārathēśchāsya vēgēna tuṇḍēnaiva mahachChiraḥ ।
punarvyapāharachChrīmānpakṣirājō mahābalaḥ ॥ 19 ॥
sa bhagnadhanvā virathō hatāśvō hatasārathiḥ ।
aṅkēnādāya vaidēhīṃ papāta bhuvi rāvaṇaḥ ॥ 20 ॥
dṛṣṭvā nipatitaṃ bhūmau rāvaṇaṃ bhagnavāhanam ।
sādhusādhviti bhūtāni gṛdhrarājamapūjayan ॥ 21 ॥
pariśrāntaṃ tu taṃ dṛṣṭavā jarayā pakṣiyūthapam ।
utpapāta punarhṛṣṭō maithilīṃ gṛhya rāvaṇaḥ ॥ 22 ॥
taṃ prahṛṣṭaṃ nidhāyāṅkē gachChantaṃ janakātmajām ।
gṛdhrarājassamutpatya samabhidrutya rāvaṇam ॥ 23 ॥
samāvārya mahātējā jaṭāyuridamabravīt ।
vajrasaṃsparśabāṇasya bhāryāṃ rāmasya rāvaṇa ॥ 24 ॥
alpabuddhē harasyēnāṃ vadhāya khalu rakṣasām ।
samitrabandhussāmātyassabalassaparichChadaḥ ॥ 25 ॥
viṣapānaṃ pibasyētatpipāsita ivōdakam ।
anubandhamajānantaḥ karmaṇāmavichakṣaṇāḥ ॥ 26 ॥
śīghramēva vinaśyanti yathā tvaṃ vinaśiṣyasi ।
baddhastvaṃ kālapāśēna kva gatastasya mōkṣyasē ॥ 27 ॥
vadhāya baḍiśaṃ gṛhya sāmiṣaṃ jalajō yathā ।
na hi jātu durādharṣau kākutsthau tava rāvaṇa ॥ 28 ॥
dharṣaṇaṃ chāśramasyāsya kṣamiṣyētē tu rāghavau ।
yathā tvayā kṛtaṃ karma bhīruṇā lōkagarhitam ॥ 29 ॥
taskarācharitō mārgō naiva vīraniṣēvitaḥ ।
yudhyasva yadi śūrō'si muhūrtaṃ tiṣṭharāvaṇa ॥ 30 ॥
śayiṣyasē hatō bhūmau yathā bhrātā kharastathā ।
parētakālē puruṣō yatkarma pratipadyatē ॥ 31 ॥
vināśāyātmanō'dharmyaṃ pratipannō'si karma tat ।
pāpānubandhō vai yasya karmaṇaḥ karmakō nu tat ॥ 32 ॥
kurvīta lōkādhipatissvayambhūrbhagavānapi ।
ēvamuktvā śubhaṃ vākyaṃ jaṭāyustasya rakṣasaḥ ॥ 33 ॥
nipapāta bhṛśaṃ pṛṣṭhē daśagrīvasya vīryavān ।
taṃ gṛhītvā nakhaistīkṣṇairvidadāra samantataḥ ॥ 34 ॥
adhirūḍhō gajārōhō yathā syādduṣṭavāraṇam ।
vidadāra nakhairasya tuṇḍaṃ pṛṣṭhē samarpayan ॥ 35 ॥
kēśāṃśchōtpāṭayāmāsa nakhapakṣamukhāyudhaḥ ।
sa tathā gṛdhrarājēna kliśyamānō muhurmuhuḥ ॥ 36 ॥
amarṣasphuritōṣṭhassanprākampata cha rāvaṇaḥ ।
sa pariṣvajya cha vaidēhīṃ vāmēnāṅkēna rāvaṇaḥ ॥ 37 ॥
talēnābhijaghānāśu jaṭāyuṃ krōdhamurChītaḥ ।
jaṭāyustamabhikramya tuṇḍēnāsya khagādhipaḥ ॥ 38 ॥
vāmabāhūndaśa tadā vyapāharadarindamaḥ ।
sañChinnabāhōssadyaiva bāhavassahasābhavan ॥ 39 ॥
viṣajvālāvalīyuktā valmīkādiva pannagāḥ ।
tataḥ krōdhāddaśagrīvassītāmutsṛjya rāvaṇaḥ ॥ 40 ॥
muṣṭibhyāṃ charaṇābhyāṃ cha gṛdhrarājamapōthayat ।
tatō muhūrtaṃ saṅgrāmō babhūvātulyavīryayōḥ ॥ 41 ॥
rākṣasānāṃ cha mukhyasya pakṣiṇāṃ pravarasya cha ।
tasya vyāyachChamānasya rāmasyārthē sa rāvaṇaḥ ॥ 42 ॥
pakṣau pārśvau cha pādau cha khaḍgamuddhṛtya sō'chChinat ।
sa chChinnapakṣassahasā rakṣasā raudrakarmaṇā ॥ 43 ॥
nipapāta hatō gṛdrō dharaṇyāmalpajīvitaḥ ।
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau kṣatajārdraṃ jaṭāyuṣam ॥ 44 ॥
abhyadhāvata vaidēhī svabandhumiva duḥkhitā ।
taṃ nīlajīmūtanikāśakalpaṃ supāṇḍurōraskamudāravīryam ।
dadarśa laṅkādhipatiḥ pṛthivyāṃ jaṭāyuṣaṃ śāntamivāgnidāvam ॥ 45 ॥
tatastu taṃ patrarathaṃ mahītalē nipātitaṃ rāvaṇavēgamarditam ।
punaḥ pariśvajya śaśiprabhānanā rurōda sītā janakātmajātadā ॥ 46 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē ēkapañchāśassargaḥ ॥