ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପ୍ରିୟୟା ଵିହୀନଃ ଶୋକେନ ମୋହେନ ଚ ପୀଡ୍ୟମାନଃ ।
ଵିଷାଦୟନ୍ଭ୍ରାତରମାର୍ତରୂପୋ ଭୂୟୋ ଵିଷାଦଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ତୀଵ୍ରମ୍ ॥ 1 ॥
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଶୋକଵଶାଭିପନ୍ନଂ ଶୋକେ ନିମଗ୍ନୋ ଵିପୁଲେ ତୁ ରାମଃ ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ୟଂ ଵ୍ୟସନାନୁରୂପମୁଷ୍ଣଂ ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସ୍ୟ ରୁଦଂତ୍ସଶୋକମ୍ ॥ 2 ॥
ନ ମଦ୍ଵିଧୋ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମକାରୀ ମନ୍ୟେ ଦ୍ଵିତୀୟୋଽସ୍ତି ଵସୁଂଧରାୟାମ୍ ।
ଶୋକେନ ଶୋକୋ ହି ପରଂପରାୟା ମା ମେତି ଭିଂଦନ୍ହୃଦୟଂ ମନଶ୍ଚ ॥ 3 ॥
ପୂର୍ଵଂ ମୟା ନୂନମଭୀପ୍ସିତାନି ପାପାନି କର୍ମାଣ୍ୟସକୃତ୍କୃତାନି ।
ତତ୍ରାୟମଦ୍ୟାପତିତୋ ଵିପାକୋ ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖଂ ୟଦହଂ ଵିଶାମି ॥ 4 ॥
ରାଜ୍ୟପ୍ରଣାଶସ୍ସ୍ଵଜନୈର୍ଵିୟୋଗଃ ପିତୁର୍ଵିନାଶୋ ଜନନୀଵିୟୋଗଃ ।
ସର୍ଵାଣି ମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୋକଵେଗମାପୂରୟଂତି ପ୍ରଵିଚିଂତିତାନି ॥ 5 ॥
ସର୍ଵଂ ତୁ ଦୁଃଖଂ ମମ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଦଂ ଶାଂତଂ ଶରୀରେ ଵନମେତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟମ୍ ।
ସୀତାଵିୟୋଗାତ୍ପୁନରପ୍ୟୁଦୀର୍ଣଂ କାଷ୍ଠୈରିଵାଗ୍ନିସ୍ସହସା ପ୍ରଦୀପ୍ତଃ ॥ 6 ॥
ସା ନୂନମାର୍ୟା ମମ ରାକ୍ଷସେନ ବଲାଦ୍ଦୃତା ଖଂ ସମୁପେତ୍ୟ ଭୀରୁଃ ।
ଅପସ୍ଵରଂ ସସ୍ଵରଵିପ୍ରଲାପା ଭୟେନ ଵିକ୍ରଂଦିତଵତ୍ୟଭୀକ୍ଷ୍ଣମ୍ ॥ 7 ॥
ତୌ ଲୋହିତସ୍ୟ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନସ୍ୟ ସଦୋଚିତାଵୁତ୍ତମଚଂଦନସ୍ୟ ।
ଵୃତ୍ତୌ ସ୍ତନୌ ଶୋଣିତପଂକଦିଗ୍ଧୌ ନୂନଂ ପ୍ରିୟାୟା ମମ ନାଭିଭାତଃ ॥ 8 ॥
ତଚ୍ଛଲକ୍ଷ୍ଣସୁଵ୍ୟକ୍ତମୃଦୁପ୍ରଲାପଂ ତସ୍ୟା ମୁଖଂ କୁଂଚିତକେଶଭାରମ୍ ।
ରକ୍ଷୋଵଶଂ ନୂନମୁପାଗତାୟା ନ ଭ୍ରାଜତେ ରାହୁମୁଖେ ୟଥେଂଦୁଃ ॥ 9 ॥
ତାଂ ହାରପାଶସ୍ୟ ସଦୋଚିତାୟା ଗ୍ରୀଵାଂ ପ୍ରିୟାୟା ମମ ସୁଵ୍ରତାୟାଃ ।
ରକ୍ଷାଂସି ନୂନଂ ପରିପୀତଵଂତି ଵିଭିଦ୍ୟ ଶୂନ୍ୟେ ରୁଧିରାଶନାନି ॥ 10 ॥
ମୟା ଵିହୀନା ଵିଜନେ ଵନେ ୟା ରକ୍ଷୋଭିରାହୃତ୍ୟ ଵିକୃଷ୍ୟମାଣା ।
ନୂନଂ ନିନାଦଂ କୁରରୀଵ ଦୀନା ସା ମୁକ୍ତଵତ୍ୟାୟତକାଂତନେତ୍ରା ॥ 11 ॥
ଅସ୍ମିନ୍ମୟାସାର୍ଧମୁଦାରଶୀଲା ଶିଲାତଲେ ପୂର୍ଵମୁପୋପଵିଷ୍ଟା ।
କାଂତସ୍ମିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜାତହାସା ତ୍ଵାମାହ ସୀତା ବହୁଵାକ୍ୟଜାତମ୍ ॥ 12 ॥
ଗୋଦାଵରୀୟଂ ସରିତାଂ ଵରିଷ୍ଠା ପ୍ରିୟା ପ୍ରିୟାୟା ମମ ନିତ୍ୟକାଲମ୍ ।
ଅପ୍ୟତ୍ର ଗଚ୍ଛେଦିତି ଚିଂତୟାମି ନୈକାକିନୀ ୟାତି ହି ସା କଦାଚିତ୍ ॥ 13 ॥
ପଦ୍ମାନନା ପଦ୍ମଵିଶାଲନେତ୍ରା ପଦ୍ମାନି ଵାନେତୁମଭିପ୍ରୟାତା ।
ତଦପ୍ୟୟୁକ୍ତଂ ନ ହି ସା କଦାଚିନ୍ମୟା ଵିନା ଗଚ୍ଛତି ପଂକଜାନି ॥ 14 ॥
କାମଂ ତ୍ଵିଦଂ ପୁଷ୍ପିତଵୃକ୍ଷଷଂଡଂ ନାନାଵିଧୈଃ ପକ୍ଷିଗଣୈରୁପେତମ୍ ।
ଵନଂ ପ୍ରୟାତା ନୁ ତଦପ୍ୟୟୁକ୍ତ ମେକାକିନୀ ସାତିବିଭେତି ଭୀରୁଃ ॥ 15 ॥
ଆଦିତ୍ୟ ଭୋ ଲୋକକୃତାକୃତଜ୍ଞ ଲୋକସ୍ୟ ସତ୍ୟାନୃତକର୍ମସାକ୍ଷିନ୍ ।
ମମ ପ୍ରିୟା ସା କ୍ଵ ଗତା ହୃତା ଵା ଶଂସସ୍ଵ ମେ ଶୋକଵଶସ୍ୟ ନିତ୍ୟମ୍ ॥ 16 ॥
ଲୋକେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚ ନାସ୍ତି କିଂଚିଦ୍ୟତ୍ତେ ନ ନିତ୍ୟଂ ଵିଦିତଂ ଭଵେତ୍ତତ୍ ।
ଶଂସସ୍ଵ ଵାୟୋ କୁଲଶାଲିନୀଂ ତାଂ ହୃତା ମୃତା ଵା ପଥି ଵର୍ତତେ ଵା ॥ 17 ॥
ଇତୀଵ ତଂ ଶୋକଵିଧେୟଦେହଂ ରାମଂ ଵିସଂଜ୍ଞଂ ଵିଲପଂତମେଵମ୍ ।
ଉଵାଚ ସୌମିତ୍ରିରଦୀନସତ୍ତ୍ଵୋ ନ୍ୟାୟେ ସ୍ଥିତଃ କାଲୟୁତଂ ଚ ଵାକ୍ୟମ୍ ॥ 18 ॥
ଶୋକଂ ଵିମୁଂଚାର୍ୟ ଧୃତିଂ ଭଜସ୍ଵ ସୋତ୍ସାହତା ଚାସ୍ତୁ ଵିମାର୍ଗଣେଽସ୍ୟାଃ ।
ଉତ୍ସାହଵଂତୋ ହି ନରା ନ ଲୋକେ ସୀଦଂତି କର୍ମସ୍ଵତିଦୁଷ୍କରେଷୁ ॥ 19 ॥
ଇତୀଵ ସୌମିତ୍ରିମୁଦଗ୍ରପୌରୁଷଂ ବ୍ରୁଵଂତମାର୍ତୋ ରଘୁଵଂଶଵର୍ଧନଃ ।
ନ ଚିଂତୟାମାସ ଧୃତିଂ ଵିମୁକ୍ତଵାନ୍ପୁନଶ୍ଚ ଦୁଃଖଂ ମହଦଭ୍ୟୁପାଗମତ୍ ॥ 20 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
