ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
സ രാജപുത്രഃ പ്രിയയാ വിഹീനഃ ശോകേന മോഹേന ച പീഡ്യമാനഃ ।
വിഷാദയന്ഭ്രാതരമാര്തരൂപോ ഭൂയോ വിഷാദം പ്രവിവേശ തീവ്രമ് ॥ 1 ॥
സ ലക്ഷ്മണം ശോകവശാഭിപന്നം ശോകേ നിമഗ്നോ വിപുലേ തു രാമഃ ।
ഉവാച വാക്യം വ്യസനാനുരൂപമുഷ്ണം വിനിശ്ശ്വസ്യ രുദംത്സശോകമ് ॥ 2 ॥
ന മദ്വിധോ ദുഷ്കൃതകര്മകാരീ മന്യേ ദ്വിതീയോഽസ്തി വസുംധരായാമ് ।
ശോകേന ശോകോ ഹി പരംപരായാ മാ മേതി ഭിംദന്ഹൃദയം മനശ്ച ॥ 3 ॥
പൂർവം മയാ നൂനമഭീപ്സിതാനി പാപാനി കര്മാണ്യസകൃത്കൃതാനി ।
തത്രായമദ്യാപതിതോ വിപാകോ ദുഃഖേന ദുഃഖം യദഹം വിശാമി ॥ 4 ॥
രാജ്യപ്രണാശസ്സ്വജനൈർവിയോഗഃ പിതുർവിനാശോ ജനനീവിയോഗഃ ।
സർവാണി മേ ലക്ഷ്മണ ശോകവേഗമാപൂരയംതി പ്രവിചിംതിതാനി ॥ 5 ॥
സർവം തു ദുഃഖം മമ ലക്ഷ്മണേദം ശാംതം ശരീരേ വനമേത്യ ശൂന്യമ് ।
സീതാവിയോഗാത്പുനരപ്യുദീര്ണം കാഷ്ഠൈരിവാഗ്നിസ്സഹസാ പ്രദീപ്തഃ ॥ 6 ॥
സാ നൂനമാര്യാ മമ രാക്ഷസേന ബലാദ്ദൃതാ ഖം സമുപേത്യ ഭീരുഃ ।
അപസ്വരം സസ്വരവിപ്രലാപാ ഭയേന വിക്രംദിതവത്യഭീക്ഷ്ണമ് ॥ 7 ॥
തൌ ലോഹിതസ്യ പ്രിയദര്ശനസ്യ സദോചിതാവുത്തമചംദനസ്യ ।
വൃത്തൌ സ്തനൌ ശോണിതപംകദിഗ്ധൌ നൂനം പ്രിയായാ മമ നാഭിഭാതഃ ॥ 8 ॥
തച്ഛലക്ഷ്ണസുവ്യക്തമൃദുപ്രലാപം തസ്യാ മുഖം കുംചിതകേശഭാരമ് ।
രക്ഷോവശം നൂനമുപാഗതായാ ന ഭ്രാജതേ രാഹുമുഖേ യഥേംദുഃ ॥ 9 ॥
താം ഹാരപാശസ്യ സദോചിതായാ ഗ്രീവാം പ്രിയായാ മമ സുവ്രതായാഃ ।
രക്ഷാംസി നൂനം പരിപീതവംതി വിഭിദ്യ ശൂന്യേ രുധിരാശനാനി ॥ 10 ॥
മയാ വിഹീനാ വിജനേ വനേ യാ രക്ഷോഭിരാഹൃത്യ വികൃഷ്യമാണാ ।
നൂനം നിനാദം കുരരീവ ദീനാ സാ മുക്തവത്യായതകാംതനേത്രാ ॥ 11 ॥
അസ്മിന്മയാസാര്ധമുദാരശീലാ ശിലാതലേ പൂർവമുപോപവിഷ്ടാ ।
കാംതസ്മിതാ ലക്ഷ്മണ ജാതഹാസാ ത്വാമാഹ സീതാ ബഹുവാക്യജാതമ് ॥ 12 ॥
ഗോദാവരീയം സരിതാം വരിഷ്ഠാ പ്രിയാ പ്രിയായാ മമ നിത്യകാലമ് ।
അപ്യത്ര ഗച്ഛേദിതി ചിംതയാമി നൈകാകിനീ യാതി ഹി സാ കദാചിത് ॥ 13 ॥
പദ്മാനനാ പദ്മവിശാലനേത്രാ പദ്മാനി വാനേതുമഭിപ്രയാതാ ।
തദപ്യയുക്തം ന ഹി സാ കദാചിന്മയാ വിനാ ഗച്ഛതി പംകജാനി ॥ 14 ॥
കാമം ത്വിദം പുഷ്പിതവൃക്ഷഷംഡം നാനാവിധൈഃ പക്ഷിഗണൈരുപേതമ് ।
വനം പ്രയാതാ നു തദപ്യയുക്ത മേകാകിനീ സാതിബിഭേതി ഭീരുഃ ॥ 15 ॥
ആദിത്യ ഭോ ലോകകൃതാകൃതജ്ഞ ലോകസ്യ സത്യാനൃതകര്മസാക്ഷിന് ।
മമ പ്രിയാ സാ ക്വ ഗതാ ഹൃതാ വാ ശംസസ്വ മേ ശോകവശസ്യ നിത്യമ് ॥ 16 ॥
ലോകേഷു സർവേഷു ച നാസ്തി കിംചിദ്യത്തേ ന നിത്യം വിദിതം ഭവേത്തത് ।
ശംസസ്വ വായോ കുലശാലിനീം താം ഹൃതാ മൃതാ വാ പഥി വര്തതേ വാ ॥ 17 ॥
ഇതീവ തം ശോകവിധേയദേഹം രാമം വിസംജ്ഞം വിലപംതമേവമ് ।
ഉവാച സൌമിത്രിരദീനസത്ത്വോ ന്യായേ സ്ഥിതഃ കാലയുതം ച വാക്യമ് ॥ 18 ॥
ശോകം വിമുംചാര്യ ധൃതിം ഭജസ്വ സോത്സാഹതാ ചാസ്തു വിമാര്ഗണേഽസ്യാഃ ।
ഉത്സാഹവംതോ ഹി നരാ ന ലോകേ സീദംതി കര്മസ്വതിദുഷ്കരേഷു ॥ 19 ॥
ഇതീവ സൌമിത്രിമുദഗ്രപൌരുഷം ബ്രുവംതമാര്തോ രഘുവംശവര്ധനഃ ।
ന ചിംതയാമാസ ധൃതിം വിമുക്തവാന്പുനശ്ച ദുഃഖം മഹദഭ്യുപാഗമത് ॥ 20 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാംഡേ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
