śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha triṣaṣṭitamassargaḥ ।
sa rājaputraḥ priyayā vihīnaḥ śōkēna mōhēna cha pīḍyamānaḥ ।
viṣādayanbhrātaramārtarūpō bhūyō viṣādaṃ pravivēśa tīvram ॥ 1 ॥
sa lakṣmaṇaṃ śōkavaśābhipannaṃ śōkē nimagnō vipulē tu rāmaḥ ।
uvācha vākyaṃ vyasanānurūpamuṣṇaṃ viniśśvasya rudantsaśōkam ॥ 2 ॥
na madvidhō duṣkṛtakarmakārī manyē dvitīyō'sti vasundharāyām ।
śōkēna śōkō hi paramparāyā mā mēti bhindanhṛdayaṃ manaścha ॥ 3 ॥
pūrvaṃ mayā nūnamabhīpsitāni pāpāni karmāṇyasakṛtkṛtāni ।
tatrāyamadyāpatitō vipākō duḥkhēna duḥkhaṃ yadahaṃ viśāmi ॥ 4 ॥
rājyapraṇāśassvajanairviyōgaḥ piturvināśō jananīviyōgaḥ ।
sarvāṇi mē lakṣmaṇa śōkavēgamāpūrayanti pravichintitāni ॥ 5 ॥
sarvaṃ tu duḥkhaṃ mama lakṣmaṇēdaṃ śāntaṃ śarīrē vanamētya śūnyam ।
sītāviyōgātpunarapyudīrṇaṃ kāṣṭhairivāgnissahasā pradīptaḥ ॥ 6 ॥
sā nūnamāryā mama rākṣasēna balāddṛtā khaṃ samupētya bhīruḥ ।
apasvaraṃ sasvaravipralāpā bhayēna vikranditavatyabhīkṣṇam ॥ 7 ॥
tau lōhitasya priyadarśanasya sadōchitāvuttamachandanasya ।
vṛttau stanau śōṇitapaṅkadigdhau nūnaṃ priyāyā mama nābhibhātaḥ ॥ 8 ॥
tachChalakṣṇasuvyaktamṛdupralāpaṃ tasyā mukhaṃ kuñchitakēśabhāram ।
rakṣōvaśaṃ nūnamupāgatāyā na bhrājatē rāhumukhē yathēnduḥ ॥ 9 ॥
tāṃ hārapāśasya sadōchitāyā grīvāṃ priyāyā mama suvratāyāḥ ।
rakṣāṃsi nūnaṃ paripītavanti vibhidya śūnyē rudhirāśanāni ॥ 10 ॥
mayā vihīnā vijanē vanē yā rakṣōbhirāhṛtya vikṛṣyamāṇā ।
nūnaṃ ninādaṃ kurarīva dīnā sā muktavatyāyatakāntanētrā ॥ 11 ॥
asminmayāsārdhamudāraśīlā śilātalē pūrvamupōpaviṣṭā ।
kāntasmitā lakṣmaṇa jātahāsā tvāmāha sītā bahuvākyajātam ॥ 12 ॥
gōdāvarīyaṃ saritāṃ variṣṭhā priyā priyāyā mama nityakālam ।
apyatra gachChēditi chintayāmi naikākinī yāti hi sā kadāchit ॥ 13 ॥
padmānanā padmaviśālanētrā padmāni vānētumabhiprayātā ।
tadapyayuktaṃ na hi sā kadāchinmayā vinā gachChati paṅkajāni ॥ 14 ॥
kāmaṃ tvidaṃ puṣpitavṛkṣaṣaṇḍaṃ nānāvidhaiḥ pakṣigaṇairupētam ।
vanaṃ prayātā nu tadapyayukta mēkākinī sātibibhēti bhīruḥ ॥ 15 ॥
āditya bhō lōkakṛtākṛtajña lōkasya satyānṛtakarmasākṣin ।
mama priyā sā kva gatā hṛtā vā śaṃsasva mē śōkavaśasya nityam ॥ 16 ॥
lōkēṣu sarvēṣu cha nāsti kiñchidyattē na nityaṃ viditaṃ bhavēttat ।
śaṃsasva vāyō kulaśālinīṃ tāṃ hṛtā mṛtā vā pathi vartatē vā ॥ 17 ॥
itīva taṃ śōkavidhēyadēhaṃ rāmaṃ visañjñaṃ vilapantamēvam ।
uvācha saumitriradīnasattvō nyāyē sthitaḥ kālayutaṃ cha vākyam ॥ 18 ॥
śōkaṃ vimuñchārya dhṛtiṃ bhajasva sōtsāhatā chāstu vimārgaṇē'syāḥ ।
utsāhavantō hi narā na lōkē sīdanti karmasvatiduṣkarēṣu ॥ 19 ॥
itīva saumitrimudagrapauruṣaṃ bruvantamārtō raghuvaṃśavardhanaḥ ।
na chintayāmāsa dhṛtiṃ vimuktavānpunaścha duḥkhaṃ mahadabhyupāgamat ॥ 20 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē triṣaṣṭitamassargaḥ ॥