śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha tripañchāśassargaḥ ।
ēvamuktaśśubhaṃ vākyaṃ tāpasyā dharmasaṃhitam ।
uvācha hanumānvākyaṃ tāmaninditachēṣṭitām ॥ 1 ॥
śaraṇaṃ tvāṃ prapannā sma sarvē vai dharmachāriṇīm ।
yaḥ kṛtassamayō'smākaṃ sugrīvēṇa mahātmanā ॥ 2 ॥
sa cha kālō hyatikrāntō bilē cha parivartatām ।
sā tvamasmādbilādghōrāduttārayitumarhasi ॥ 3 ॥
tasmātsugrīvavachanādatikrāntāngatāyuṣaḥ ।
trātumarhasi nassarvānsugrīvabhayakarśitān ॥ 4 ॥
mahachchakāryamasmābhiḥ kartavyaṃ dharmachāriṇi ।
tachchāpi na kṛtaṃ kāryamasmābhiriha vāsibhiḥ ॥ 5 ॥
ēvamuktā hanumatā tāpasī vākyamabravīt ।
jīvatā duṣkaraṃ manyē praviṣṭēna nivartitum ॥ 6 ॥
tapasastu prabhāvēna niyamōpārjitēna cha ।
sarvānēva bilādasmāduddhariṣyāmi vānarān ॥ 7 ॥
nimīlayata chakṣūṃṣi sarvē vānarapuṅgavāḥ ।
na hi niṣkramituṃ śakyamanimīlitalōchanaiḥ ॥ 8 ॥
tatassammīlitāssarvē sukumārāṅgulaiḥ karaiḥ ।
sahasā'pidadhurdṛṣṭiṃ hṛṣṭā gamanakāṅkṣayā ॥ 9 ॥
vānarāstu mahātmānō hastaruddhamukhāstadā ।
nimēṣāntaramātrēṇa bilāduttāritāstayā ॥ 10 ॥
tatastānvānarānsarvāṃstāpasī dharmachāriṇī ।
nissṛtānviṣamāttasmātsamāśvāsyēdamabravīt ॥ 11 ॥
ēṣa vindhyō giriśśrīmānnānādrumalatākulaḥ ।
ēṣa prasravaṇaśśailassāgarō'yaṃ mahōdadhiḥ ॥ 12 ॥
svasti vō'stu gamiṣyāmi bhavanaṃ vānararṣabhāḥ ।
ityuktvā tadbilaṃ śrīmatpravivēśa svayamprabhā ॥ 13 ॥
tatastē dadṛśurghōraṃ sāgaraṃ varuṇālayam ।
apāramabhigarjantaṃ ghōrairūrmibhirāvṛtam ॥ 14 ॥
mayasya māyāvihitaṃ giridurgaṃ vichinvatām ।
tēṣāṃ māsō vyatikrāntō yō rājñā samayaḥ kṛtaḥ ॥ 15 ॥
vindhyasya tu girēḥ pādē samprapuṣpitapādapē ।
upaviśya mahābhāgāśchintāmāpēdirē tadā ॥ 16 ॥
tataḥ puṣpātibhārāgrān latāśatasamāvṛtān ।
drumānvāsantikāndṛṣṭavā babhūvurbhayaśaṅkitāḥ ॥ 17 ॥
tē vasantamanuprāptaṃ pratibuddhvā parasparam ।
naṣṭasandēśakālārthā nipēturdharaṇītalē ॥ 18 ॥
tatastānkapivṛddhāṃstu śiṣṭāṃśchaiva vanaukasaḥ ।
vāchā madhurayā'bhāṣya yathāvadanumānya cha ॥ 19 ॥
sa tu siṃhavṛṣaskandhaḥ pīnāyatabhujaḥ kapiḥ ।
yuvarājō mahāprājñaḥ aṅgadō vākyamabravīt ॥ 20 ॥
śāsanātkapirājasya vayaṃ sarvē vinirgatāḥ ।
māsaḥ pūrṇō bilasthānāṃ harayaḥ kiṃ na buddhyatē ॥ 21 ॥
vayamāśvayujē māsi kālasaṅkhyāvyavasthitāḥ ।
prasthitāssō'pi chātītaḥ kimataḥ kāryamuttaram ॥ 22 ॥
bhavantaḥ pratyayaṃ prāptāḥ nītimārgaviśāradāḥ ।
hitēṣvabhiratā bharturnisṛṣṭāssarvakarmasu ॥ 23 ॥
karmasvapratimāssarvē dikṣu viśrutapauruṣāḥ ।
māṃ puraskṛtya niryātāḥ piṅgākṣapratichōditāḥ ॥ 24 ॥
idānīmakṛtārthānāṃ martavyaṃ nātra saṃśayaḥ ।
harirājasya sandēśamakṛtvā kassukhī bhavēt ॥ 25 ॥
tasminnatītē kālē tu sugrīvēṇa kṛtē svayam ।
prāyōpavēśanaṃ yuktaṃ sarvēṣāṃ cha vanaukasām ॥ 26 ॥
tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvassvāmibhāvē vyavasthitaḥ ।
na kṣamiṣyati nassarvānaparādhakṛtō gatān ॥ 27 ॥
apravṛttau cha sītāyāḥ pāpamēva kariṣyati ।
tasmāt kṣamamihādyaiva gantuṃ prāyōpavēśanaṃ hi naḥ ॥ 28 ॥
tyaktvā putrāṃścha dārāṃścha dhanāni cha gṛhāṇi cha ।
dhṛvaṃ nō hiṃsitā rājā sarvānpratigatānitaḥ ॥ 29 ॥
vadhēnāpratirūpēṇa śrēyānmṛtyurihaiva naḥ ।
na chāhaṃ yauvarājyēna sugrīvēṇābhiṣēchitaḥ ॥ 30 ॥
narēndrēṇābhiṣiktō'smi rāmēṇākliṣṭakarmaṇā ।
sa pūrvaṃ baddhavairō māṃ rājā dṛṣṭvā vyatikramam ॥ 31 ॥
ghātayiṣyati daṇḍēna tīkṣṇēna kṛtaniśchayaḥ ।
kiṃ mē suhṛdabhirvyasanaṃ paśyadbhirjīvitāntarē ॥ 32 ॥
ihaiva prāyamāsiṣyē puṇyē sāgararōdhasi ।
ētachChrutvā kumārēṇa yuvarājēna bhāṣitam ॥ 33 ॥
sarvē tē vānaraśrēṣṭhāḥ karuṇaṃ vākyamabruvan ।
tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvaḥ priyāsaktaścha rāghavaḥ ॥ 34 ॥
adṛṣṭāyāṃ tu vaidēhyāṃ dṛṣṭvā'smāṃśta samāgatān ।
rāghavapriyakāmārthaṃ ghātayiṣyatyasaṃśayam ॥ 35 ॥
na kṣamaṃ chāparāddhānāṃ gamanaṃ svāmipārśvataḥ ।
ihaiva sītāmanviṣya pravṛttimupalabhya vā ॥ 36 ॥
nō chēdgachChāma taṃ vīraṃ gamiṣyāmō yamakṣayam ।
plavaṅgamānāṃ tu bhayārditānāṃ śrutvā vachastāra idaṃ babhāṣē ।
alaṃ viṣādēna bilaṃ praviśya vasāma sarvē yadi rōchatē vaḥ ॥ 37 ॥
idaṃ hi māyāvihitaṃ sudurgamaṃ prabhūtavṛkṣōdakabhōjyapēyakam ।
ihāsti nō naiva bhayaṃ purandarā nna rāghavādvānararājatō'pi vā ॥ 38 ॥
śrutvā'ṅgadasyāpi vachō'nukūla mūchuścha sarvē harayaḥ pratītāḥ ।
yathā na hiṃsyēma tathā vidhāna masaktamadyaiva vidhīyatāṃ naḥ ॥ 39 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē tripañchāśassargaḥ ॥