View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.53 Kishkindha Kanda - Sarga 53

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha tripañchāśassargaḥ ।

ēvamuktaśśubhaṃ vākyaṃ tāpasyā dharmasaṃhitam ।
uvācha hanumānvākyaṃ tāmaninditachēṣṭitām ॥ 1 ॥

śaraṇaṃ tvāṃ prapannā sma sarvē vai dharmachāriṇīm ।
yaḥ kṛtassamayō'smākaṃ sugrīvēṇa mahātmanā ॥ 2 ॥

sa cha kālō hyatikrāntō bilē cha parivartatām ।
sā tvamasmādbilādghōrāduttārayitumarhasi ॥ 3 ॥

tasmātsugrīvavachanādatikrāntāngatāyuṣaḥ ।
trātumarhasi nassarvānsugrīvabhayakarśitān ॥ 4 ॥

mahachchakāryamasmābhiḥ kartavyaṃ dharmachāriṇi ।
tachchāpi na kṛtaṃ kāryamasmābhiriha vāsibhiḥ ॥ 5 ॥

ēvamuktā hanumatā tāpasī vākyamabravīt ।
jīvatā duṣkaraṃ manyē praviṣṭēna nivartitum ॥ 6 ॥

tapasastu prabhāvēna niyamōpārjitēna cha ।
sarvānēva bilādasmāduddhariṣyāmi vānarān ॥ 7 ॥

nimīlayata chakṣūṃṣi sarvē vānarapuṅgavāḥ ।
na hi niṣkramituṃ śakyamanimīlitalōchanaiḥ ॥ 8 ॥

tatassammīlitāssarvē sukumārāṅgulaiḥ karaiḥ ।
sahasā'pidadhurdṛṣṭiṃ hṛṣṭā gamanakāṅkṣayā ॥ 9 ॥

vānarāstu mahātmānō hastaruddhamukhāstadā ।
nimēṣāntaramātrēṇa bilāduttāritāstayā ॥ 10 ॥

tatastānvānarānsarvāṃstāpasī dharmachāriṇī ।
nissṛtānviṣamāttasmātsamāśvāsyēdamabravīt ॥ 11 ॥

ēṣa vindhyō giriśśrīmānnānādrumalatākulaḥ ।
ēṣa prasravaṇaśśailassāgarō'yaṃ mahōdadhiḥ ॥ 12 ॥

svasti vō'stu gamiṣyāmi bhavanaṃ vānararṣabhāḥ ।
ityuktvā tadbilaṃ śrīmatpravivēśa svayamprabhā ॥ 13 ॥

tatastē dadṛśurghōraṃ sāgaraṃ varuṇālayam ।
apāramabhigarjantaṃ ghōrairūrmibhirāvṛtam ॥ 14 ॥

mayasya māyāvihitaṃ giridurgaṃ vichinvatām ।
tēṣāṃ māsō vyatikrāntō yō rājñā samayaḥ kṛtaḥ ॥ 15 ॥

vindhyasya tu girēḥ pādē samprapuṣpitapādapē ।
upaviśya mahābhāgāśchintāmāpēdirē tadā ॥ 16 ॥

tataḥ puṣpātibhārāgrān latāśatasamāvṛtān ।
drumānvāsantikāndṛṣṭavā babhūvurbhayaśaṅkitāḥ ॥ 17 ॥

tē vasantamanuprāptaṃ pratibuddhvā parasparam ।
naṣṭasandēśakālārthā nipēturdharaṇītalē ॥ 18 ॥

tatastānkapivṛddhāṃstu śiṣṭāṃśchaiva vanaukasaḥ ।
vāchā madhurayā'bhāṣya yathāvadanumānya cha ॥ 19 ॥

sa tu siṃhavṛṣaskandhaḥ pīnāyatabhujaḥ kapiḥ ।
yuvarājō mahāprājñaḥ aṅgadō vākyamabravīt ॥ 20 ॥

śāsanātkapirājasya vayaṃ sarvē vinirgatāḥ ।
māsaḥ pūrṇō bilasthānāṃ harayaḥ kiṃ na buddhyatē ॥ 21 ॥

vayamāśvayujē māsi kālasaṅkhyāvyavasthitāḥ ।
prasthitāssō'pi chātītaḥ kimataḥ kāryamuttaram ॥ 22 ॥

bhavantaḥ pratyayaṃ prāptāḥ nītimārgaviśāradāḥ ।
hitēṣvabhiratā bharturnisṛṣṭāssarvakarmasu ॥ 23 ॥

karmasvapratimāssarvē dikṣu viśrutapauruṣāḥ ।
māṃ puraskṛtya niryātāḥ piṅgākṣapratichōditāḥ ॥ 24 ॥

idānīmakṛtārthānāṃ martavyaṃ nātra saṃśayaḥ ।
harirājasya sandēśamakṛtvā kassukhī bhavēt ॥ 25 ॥

tasminnatītē kālē tu sugrīvēṇa kṛtē svayam ।
prāyōpavēśanaṃ yuktaṃ sarvēṣāṃ cha vanaukasām ॥ 26 ॥

tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvassvāmibhāvē vyavasthitaḥ ।
na kṣamiṣyati nassarvānaparādhakṛtō gatān ॥ 27 ॥

apravṛttau cha sītāyāḥ pāpamēva kariṣyati ।
tasmāt kṣamamihādyaiva gantuṃ prāyōpavēśanaṃ hi naḥ ॥ 28 ॥

tyaktvā putrāṃścha dārāṃścha dhanāni cha gṛhāṇi cha ।
dhṛvaṃ nō hiṃsitā rājā sarvānpratigatānitaḥ ॥ 29 ॥

vadhēnāpratirūpēṇa śrēyānmṛtyurihaiva naḥ ।
na chāhaṃ yauvarājyēna sugrīvēṇābhiṣēchitaḥ ॥ 30 ॥

narēndrēṇābhiṣiktō'smi rāmēṇākliṣṭakarmaṇā ।
sa pūrvaṃ baddhavairō māṃ rājā dṛṣṭvā vyatikramam ॥ 31 ॥

ghātayiṣyati daṇḍēna tīkṣṇēna kṛtaniśchayaḥ ।
kiṃ mē suhṛdabhirvyasanaṃ paśyadbhirjīvitāntarē ॥ 32 ॥

ihaiva prāyamāsiṣyē puṇyē sāgararōdhasi ।
ētachChrutvā kumārēṇa yuvarājēna bhāṣitam ॥ 33 ॥

sarvē tē vānaraśrēṣṭhāḥ karuṇaṃ vākyamabruvan ।
tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvaḥ priyāsaktaścha rāghavaḥ ॥ 34 ॥

adṛṣṭāyāṃ tu vaidēhyāṃ dṛṣṭvā'smāṃśta samāgatān ।
rāghavapriyakāmārthaṃ ghātayiṣyatyasaṃśayam ॥ 35 ॥

na kṣamaṃ chāparāddhānāṃ gamanaṃ svāmipārśvataḥ ।
ihaiva sītāmanviṣya pravṛttimupalabhya vā ॥ 36 ॥

nō chēdgachChāma taṃ vīraṃ gamiṣyāmō yamakṣayam ।
plavaṅgamānāṃ tu bhayārditānāṃ śrutvā vachastāra idaṃ babhāṣē ।
alaṃ viṣādēna bilaṃ praviśya vasāma sarvē yadi rōchatē vaḥ ॥ 37 ॥

idaṃ hi māyāvihitaṃ sudurgamaṃ prabhūtavṛkṣōdakabhōjyapēyakam ।
ihāsti nō naiva bhayaṃ purandarā nna rāghavādvānararājatō'pi vā ॥ 38 ॥

śrutvā'ṅgadasyāpi vachō'nukūla mūchuścha sarvē harayaḥ pratītāḥ ।
yathā na hiṃsyēma tathā vidhāna masaktamadyaiva vidhīyatāṃ naḥ ॥ 39 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē tripañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: