શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ ત્રિપંચાશસ્સર્ગઃ ।
એવમુક્તશ્શુભં વાક્યં તાપસ્યા ધર્મસંહિતમ્ ।
ઉવાચ હનુમાન્વાક્યં તામનિંદિતચેષ્ટિતામ્ ॥ 1 ॥
શરણં ત્વાં પ્રપન્ના સ્મ સર્વે વૈ ધર્મચારિણીમ્ ।
યઃ કૃતસ્સમયોઽસ્માકં સુગ્રીવેણ મહાત્મના ॥ 2 ॥
સ ચ કાલો હ્યતિક્રાંતો બિલે ચ પરિવર્તતામ્ ।
સા ત્વમસ્માદ્બિલાદ્ઘોરાદુત્તારયિતુમર્હસિ ॥ 3 ॥
તસ્માત્સુગ્રીવવચનાદતિક્રાંતાન્ગતાયુષઃ ।
ત્રાતુમર્હસિ નસ્સર્વાન્સુગ્રીવભયકર્શિતાન્ ॥ 4 ॥
મહચ્ચકાર્યમસ્માભિઃ કર્તવ્યં ધર્મચારિણિ ।
તચ્ચાપિ ન કૃતં કાર્યમસ્માભિરિહ વાસિભિઃ ॥ 5 ॥
એવમુક્તા હનુમતા તાપસી વાક્યમબ્રવીત્ ।
જીવતા દુષ્કરં મન્યે પ્રવિષ્ટેન નિવર્તિતુમ્ ॥ 6 ॥
તપસસ્તુ પ્રભાવેન નિયમોપાર્જિતેન ચ ।
સર્વાનેવ બિલાદસ્માદુદ્ધરિષ્યામિ વાનરાન્ ॥ 7 ॥
નિમીલયત ચક્ષૂંષિ સર્વે વાનરપુંગવાઃ ।
ન હિ નિષ્ક્રમિતું શક્યમનિમીલિતલોચનૈઃ ॥ 8 ॥
તતસ્સમ્મીલિતાસ્સર્વે સુકુમારાંગુલૈઃ કરૈઃ ।
સહસાઽપિદધુર્દૃષ્ટિં હૃષ્ટા ગમનકાંક્ષયા ॥ 9 ॥
વાનરાસ્તુ મહાત્માનો હસ્તરુદ્ધમુખાસ્તદા ।
નિમેષાંતરમાત્રેણ બિલાદુત્તારિતાસ્તયા ॥ 10 ॥
તતસ્તાન્વાનરાન્સર્વાંસ્તાપસી ધર્મચારિણી ।
નિસ્સૃતાન્વિષમાત્તસ્માત્સમાશ્વાસ્યેદમબ્રવીત્ ॥ 11 ॥
એષ વિંધ્યો ગિરિશ્શ્રીમાન્નાનાદ્રુમલતાકુલઃ ।
એષ પ્રસ્રવણશ્શૈલસ્સાગરોઽયં મહોદધિઃ ॥ 12 ॥
સ્વસ્તિ વોઽસ્તુ ગમિષ્યામિ ભવનં વાનરર્ષભાઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા તદ્બિલં શ્રીમત્પ્રવિવેશ સ્વયંપ્રભા ॥ 13 ॥
તતસ્તે દદૃશુર્ઘોરં સાગરં વરુણાલયમ્ ।
અપારમભિગર્જંતં ઘોરૈરૂર્મિભિરાવૃતમ્ ॥ 14 ॥
મયસ્ય માયાવિહિતં ગિરિદુર્ગં વિચિન્વતામ્ ।
તેષાં માસો વ્યતિક્રાંતો યો રાજ્ઞા સમયઃ કૃતઃ ॥ 15 ॥
વિંધ્યસ્ય તુ ગિરેઃ પાદે સંપ્રપુષ્પિતપાદપે ।
ઉપવિશ્ય મહાભાગાશ્ચિંતામાપેદિરે તદા ॥ 16 ॥
તતઃ પુષ્પાતિભારાગ્રાન્ લતાશતસમાવૃતાન્ ।
દ્રુમાન્વાસંતિકાંદૃષ્ટવા બભૂવુર્ભયશંકિતાઃ ॥ 17 ॥
તે વસંતમનુપ્રાપ્તં પ્રતિબુદ્ધ્વા પરસ્પરમ્ ।
નષ્ટસંદેશકાલાર્થા નિપેતુર્ધરણીતલે ॥ 18 ॥
તતસ્તાન્કપિવૃદ્ધાંસ્તુ શિષ્ટાંશ્ચૈવ વનૌકસઃ ।
વાચા મધુરયાઽભાષ્ય યથાવદનુમાન્ય ચ ॥ 19 ॥
સ તુ સિંહવૃષસ્કંધઃ પીનાયતભુજઃ કપિઃ ।
યુવરાજો મહાપ્રાજ્ઞઃ અંગદો વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 20 ॥
શાસનાત્કપિરાજસ્ય વયં સર્વે વિનિર્ગતાઃ ।
માસઃ પૂર્ણો બિલસ્થાનાં હરયઃ કિં ન બુદ્ધ્યતે ॥ 21 ॥
વયમાશ્વયુજે માસિ કાલસંખ્યાવ્યવસ્થિતાઃ ।
પ્રસ્થિતાસ્સોઽપિ ચાતીતઃ કિમતઃ કાર્યમુત્તરમ્ ॥ 22 ॥
ભવંતઃ પ્રત્યયં પ્રાપ્તાઃ નીતિમાર્ગવિશારદાઃ ।
હિતેષ્વભિરતા ભર્તુર્નિસૃષ્ટાસ્સર્વકર્મસુ ॥ 23 ॥
કર્મસ્વપ્રતિમાસ્સર્વે દિક્ષુ વિશ્રુતપૌરુષાઃ ।
માં પુરસ્કૃત્ય નિર્યાતાઃ પિંગાક્ષપ્રતિચોદિતાઃ ॥ 24 ॥
ઇદાનીમકૃતાર્થાનાં મર્તવ્યં નાત્ર સંશયઃ ।
હરિરાજસ્ય સંદેશમકૃત્વા કસ્સુખી ભવેત્ ॥ 25 ॥
તસ્મિન્નતીતે કાલે તુ સુગ્રીવેણ કૃતે સ્વયમ્ ।
પ્રાયોપવેશનં યુક્તં સર્વેષાં ચ વનૌકસામ્ ॥ 26 ॥
તીક્ષ્ણઃ પ્રકૃત્યા સુગ્રીવસ્સ્વામિભાવે વ્યવસ્થિતઃ ।
ન ક્ષમિષ્યતિ નસ્સર્વાનપરાધકૃતો ગતાન્ ॥ 27 ॥
અપ્રવૃત્તૌ ચ સીતાયાઃ પાપમેવ કરિષ્યતિ ।
તસ્માત્ ક્ષમમિહાદ્યૈવ ગંતું પ્રાયોપવેશનં હિ નઃ ॥ 28 ॥
ત્યક્ત્વા પુત્રાંશ્ચ દારાંશ્ચ ધનાનિ ચ ગૃહાણિ ચ ।
ધૃવં નો હિંસિતા રાજા સર્વાન્પ્રતિગતાનિતઃ ॥ 29 ॥
વધેનાપ્રતિરૂપેણ શ્રેયાન્મૃત્યુરિહૈવ નઃ ।
ન ચાહં યૌવરાજ્યેન સુગ્રીવેણાભિષેચિતઃ ॥ 30 ॥
નરેંદ્રેણાભિષિક્તોઽસ્મિ રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા ।
સ પૂર્વં બદ્ધવૈરો માં રાજા દૃષ્ટ્વા વ્યતિક્રમમ્ ॥ 31 ॥
ઘાતયિષ્યતિ દંડેન તીક્ષ્ણેન કૃતનિશ્ચયઃ ।
કિં મે સુહૃદભિર્વ્યસનં પશ્યદ્ભિર્જીવિતાંતરે ॥ 32 ॥
ઇહૈવ પ્રાયમાસિષ્યે પુણ્યે સાગરરોધસિ ।
એતચ્છ્રુત્વા કુમારેણ યુવરાજેન ભાષિતમ્ ॥ 33 ॥
સર્વે તે વાનરશ્રેષ્ઠાઃ કરુણં વાક્યમબ્રુવન્ ।
તીક્ષ્ણઃ પ્રકૃત્યા સુગ્રીવઃ પ્રિયાસક્તશ્ચ રાઘવઃ ॥ 34 ॥
અદૃષ્ટાયાં તુ વૈદેહ્યાં દૃષ્ટ્વાઽસ્માંશ્ત સમાગતાન્ ।
રાઘવપ્રિયકામાર્થં ઘાતયિષ્યત્યસંશયમ્ ॥ 35 ॥
ન ક્ષમં ચાપરાદ્ધાનાં ગમનં સ્વામિપાર્શ્વતઃ ।
ઇહૈવ સીતામન્વિષ્ય પ્રવૃત્તિમુપલભ્ય વા ॥ 36 ॥
નો ચેદ્ગચ્છામ તં વીરં ગમિષ્યામો યમક્ષયમ્ ।
પ્લવંગમાનાં તુ ભયાર્દિતાનાં શ્રુત્વા વચસ્તાર ઇદં બભાષે ।
અલં વિષાદેન બિલં પ્રવિશ્ય વસામ સર્વે યદિ રોચતે વઃ ॥ 37 ॥
ઇદં હિ માયાવિહિતં સુદુર્ગમં પ્રભૂતવૃક્ષોદકભોજ્યપેયકમ્ ।
ઇહાસ્તિ નો નૈવ ભયં પુરંદરા ન્ન રાઘવાદ્વાનરરાજતોઽપિ વા ॥ 38 ॥
શ્રુત્વાઽંગદસ્યાપિ વચોઽનુકૂલ મૂચુશ્ચ સર્વે હરયઃ પ્રતીતાઃ ।
યથા ન હિંસ્યેમ તથા વિધાન મસક્તમદ્યૈવ વિધીયતાં નઃ ॥ 39 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે ત્રિપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
