ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਾਪਸ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਹਨੁਮਾਨ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਾਮਨਿਂਦਿਤਚੇਸ਼੍ਟਿਤਾਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ।
ਯਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਸਮਯੋਸ੍ਮਾਕਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 2 ॥
ਸ ਚ ਕਾਲੋ ਹ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਂਤੋ ਬਿਲੇ ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤਾਮ੍ ।
ਸਾ ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਦ੍ਬਿਲਾਦ੍ਘੋਰਾਦੁਤ੍ਤਾਰਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 3 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਦਤਿਕ੍ਰਾਂਤਾਨ੍ਗਤਾਯੁਸ਼ਃ ।
ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਨਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਭਯਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍ ॥ 4 ॥
ਮਹਚ੍ਚਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਿ ।
ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਨ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਰਿਹ ਵਾਸਿਭਿਃ ॥ 5 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਹਨੁਮਤਾ ਤਾਪਸੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਜੀਵਤਾ ਦੁਸ਼੍ਕਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟੇਨ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤਪਸਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਨਿਯਮੋਪਾਰ੍ਜਿਤੇਨ ਚ ।
ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਬਿਲਾਦਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਧਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਾਨਰਾਨ੍ ॥ 7 ॥
ਨਿਮੀਲਯਤ ਚਕ੍ਸ਼ੂਂਸ਼ਿ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਪੁਂਗਵਾਃ ।
ਨ ਹਿ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਨਿਮੀਲਿਤਲੋਚਨੈਃ ॥ 8 ॥
ਤਤਸ੍ਸਮ੍ਮੀਲਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਕੁਮਾਰਾਂਗੁਲੈਃ ਕਰੈਃ ।
ਸਹਸਾਪਿਦਧੁਰ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਿਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਗਮਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਯਾ ॥ 9 ॥
ਵਾਨਰਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹਸ੍ਤਰੁਦ੍ਧਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ ।
ਨਿਮੇਸ਼ਾਂਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬਿਲਾਦੁਤ੍ਤਾਰਿਤਾਸ੍ਤਯਾ ॥ 10 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ਵਾਨਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਪਸੀ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ।
ਨਿਸ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨ੍ਵਿਸ਼ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 11 ॥
ਏਸ਼ ਵਿਂਧ੍ਯੋ ਗਿਰਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੁਲਃ ।
ਏਸ਼ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਸ਼੍ਸ਼ੈਲਸ੍ਸਾਗਰੋਯਂ ਮਹੋਦਧਿਃ ॥ 12 ॥
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵੋਸ੍ਤੁ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਵਨਂ ਵਾਨਰਰ੍ਸ਼ਭਾਃ ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਬਿਲਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸ੍ਵਯਂਪ੍ਰਭਾ ॥ 13 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਦਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੁਰ੍ਘੋਰਂ ਸਾਗਰਂ ਵਰੁਣਾਲਯਮ੍ ।
ਅਪਾਰਮਭਿਗਰ੍ਜਂਤਂ ਘੋਰੈਰੂਰ੍ਮਿਭਿਰਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 14 ॥
ਮਯਸ੍ਯ ਮਾਯਾਵਿਹਿਤਂ ਗਿਰਿਦੁਰ੍ਗਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤਾਮ੍ ।
ਤੇਸ਼ਾਂ ਮਾਸੋ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਂਤੋ ਯੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮਯਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ॥ 15 ॥
ਵਿਂਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਗਿਰੇਃ ਪਾਦੇ ਸਂਪ੍ਰਪੁਸ਼੍ਪਿਤਪਾਦਪੇ ।
ਉਪਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਭਾਗਾਸ਼੍ਚਿਂਤਾਮਾਪੇਦਿਰੇ ਤਦਾ ॥ 16 ॥
ਤਤਃ ਪੁਸ਼੍ਪਾਤਿਭਾਰਾਗ੍ਰਾਨ੍ ਲਤਾਸ਼ਤਸਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨ੍ ।
ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ਵਾਸਂਤਿਕਾਂਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਵਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਭਯਸ਼ਂਕਿਤਾਃ ॥ 17 ॥
ਤੇ ਵਸਂਤਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ।
ਨਸ਼੍ਟਸਂਦੇਸ਼ਕਾਲਾਰ੍ਥਾ ਨਿਪੇਤੁਰ੍ਧਰਣੀਤਲੇ ॥ 18 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ਕਪਿਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਂਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼੍ਟਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਨੌਕਸਃ ।
ਵਾਚਾ ਮਧੁਰਯਾਭਾਸ਼੍ਯ ਯਥਾਵਦਨੁਮਾਨ੍ਯ ਚ ॥ 19 ॥
ਸ ਤੁ ਸਿਂਹਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਸ੍ਕਂਧਃ ਪੀਨਾਯਤਭੁਜਃ ਕਪਿਃ ।
ਯੁਵਰਾਜੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਅਂਗਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ਕਪਿਰਾਜਸ੍ਯ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ ।
ਮਾਸਃ ਪੂਰ੍ਣੋ ਬਿਲਸ੍ਥਾਨਾਂ ਹਰਯਃ ਕਿਂ ਨ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ ॥ 21 ॥
ਵਯਮਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਮਾਸਿ ਕਾਲਸਂਖ੍ਯਾਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਸੋਪਿ ਚਾਤੀਤਃ ਕਿਮਤਃ ਕਾਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ 22 ॥
ਭਵਂਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਨੀਤਿਮਾਰ੍ਗਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ।
ਹਿਤੇਸ਼੍ਵਭਿਰਤਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਨਿਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਸ੍ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ॥ 23 ॥
ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਪੌਰੁਸ਼ਾਃ ।
ਮਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਤਾਃ ਪਿਂਗਾਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਤਿਚੋਦਿਤਾਃ ॥ 24 ॥
ਇਦਾਨੀਮਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਹਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸਂਦੇਸ਼ਮਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ 25 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਤੀਤੇ ਕਾਲੇ ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਚ ਵਨੌਕਸਾਮ੍ ॥ 26 ॥
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸ੍ਵਾਮਿਭਾਵੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ਨਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨਪਰਾਧਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਗਤਾਨ੍ ॥ 27 ॥
ਅਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੌ ਚ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪਾਪਮੇਵ ਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਮਮਿਹਾਦ੍ਯੈਵ ਗਂਤੁਂ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਂ ਹਿ ਨਃ ॥ 28 ॥
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਧਨਾਨਿ ਚ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਾਣਿ ਚ ।
ਧ੍ਰੁਰੁਇਵਂ ਨੋ ਹਿਂਸਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਗਤਾਨਿਤਃ ॥ 29 ॥
ਵਧੇਨਾਪ੍ਰਤਿਰੂਪੇਣ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਰਿਹੈਵ ਨਃ ।
ਨ ਚਾਹਂ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣਾਭਿਸ਼ੇਚਿਤਃ ॥ 30 ॥
ਨਰੇਂਦ੍ਰੇਣਾਭਿਸ਼ਿਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਸ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬਦ੍ਧਵੈਰੋ ਮਾਂ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 31 ॥
ਘਾਤਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ਦਂਡੇਨ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇਨ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।
ਕਿਂ ਮੇ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਭਿਰ੍ਵ੍ਯਸਨਂ ਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭਿਰ੍ਜੀਵਿਤਾਂਤਰੇ ॥ 32 ॥
ਇਹੈਵ ਪ੍ਰਾਯਮਾਸਿਸ਼੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸਾਗਰਰੋਧਸਿ ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰੇਣ ਯੁਵਰਾਜੇਨ ਭਾਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ 33 ॥
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਾਃ ਕਰੁਣਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਿਯਾਸਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਃ ॥ 34 ॥
ਅਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਯਾਂ ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾਸ੍ਮਾਂਸ਼੍ਤ ਸਮਾਗਤਾਨ੍ ।
ਰਾਘਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਘਾਤਯਿਸ਼੍ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ॥ 35 ॥
ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਂ ਚਾਪਰਾਦ੍ਧਾਨਾਂ ਗਮਨਂ ਸ੍ਵਾਮਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ।
ਇਹੈਵ ਸੀਤਾਮਨ੍ਵਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਮੁਪਲਭ੍ਯ ਵਾ ॥ 36 ॥
ਨੋ ਚੇਦ੍ਗਚ੍ਛਾਮ ਤਂ ਵੀਰਂ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਮੋ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।
ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਨਾਂ ਤੁ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਾਰ ਇਦਂ ਬਭਾਸ਼ੇ ।
ਅਲਂ ਵਿਸ਼ਾਦੇਨ ਬਿਲਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵਸਾਮ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦਿ ਰੋਚਤੇ ਵਃ ॥ 37 ॥
ਇਦਂ ਹਿ ਮਾਯਾਵਿਹਿਤਂ ਸੁਦੁਰ੍ਗਮਂ ਪ੍ਰਭੂਤਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੋਦਕਭੋਜ੍ਯਪੇਯਕਮ੍ ।
ਇਹਾਸ੍ਤਿ ਨੋ ਨੈਵ ਭਯਂ ਪੁਰਂਦਰਾ ਨ੍ਨ ਰਾਘਵਾਦ੍ਵਾਨਰਰਾਜਤੋਪਿ ਵਾ ॥ 38 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਂਗਦਸ੍ਯਾਪਿ ਵਚੋਨੁਕੂਲ ਮੂਚੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰਯਃ ਪ੍ਰਤੀਤਾਃ ।
ਯਥਾ ਨ ਹਿਂਸ੍ਯੇਮ ਤਥਾ ਵਿਧਾਨ ਮਸਕ੍ਤਮਦ੍ਯੈਵ ਵਿਧੀਯਤਾਂ ਨਃ ॥ 39 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਤ੍ਰਿਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
