ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତଶ୍ଶୁଭଂ ଵାକ୍ୟଂ ତାପସ୍ୟା ଧର୍ମସଂହିତମ୍ ।
ଉଵାଚ ହନୁମାନ୍ଵାକ୍ୟଂ ତାମନିଂଦିତଚେଷ୍ଟିତାମ୍ ॥ 1 ॥
ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନା ସ୍ମ ସର୍ଵେ ଵୈ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍ ।
ୟଃ କୃତସ୍ସମୟୋଽସ୍ମାକଂ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହାତ୍ମନା ॥ 2 ॥
ସ ଚ କାଲୋ ହ୍ୟତିକ୍ରାଂତୋ ବିଲେ ଚ ପରିଵର୍ତତାମ୍ ।
ସା ତ୍ଵମସ୍ମାଦ୍ବିଲାଦ୍ଘୋରାଦୁତ୍ତାରୟିତୁମର୍ହସି ॥ 3 ॥
ତସ୍ମାତ୍ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାଦତିକ୍ରାଂତାନ୍ଗତାୟୁଷଃ ।
ତ୍ରାତୁମର୍ହସି ନସ୍ସର୍ଵାନ୍ସୁଗ୍ରୀଵଭୟକର୍ଶିତାନ୍ ॥ 4 ॥
ମହଚ୍ଚକାର୍ୟମସ୍ମାଭିଃ କର୍ତଵ୍ୟଂ ଧର୍ମଚାରିଣି ।
ତଚ୍ଚାପି ନ କୃତଂ କାର୍ୟମସ୍ମାଭିରିହ ଵାସିଭିଃ ॥ 5 ॥
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ତାପସୀ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଜୀଵତା ଦୁଷ୍କରଂ ମନ୍ୟେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେନ ନିଵର୍ତିତୁମ୍ ॥ 6 ॥
ତପସସ୍ତୁ ପ୍ରଭାଵେନ ନିୟମୋପାର୍ଜିତେନ ଚ ।
ସର୍ଵାନେଵ ବିଲାଦସ୍ମାଦୁଦ୍ଧରିଷ୍ୟାମି ଵାନରାନ୍ ॥ 7 ॥
ନିମୀଲୟତ ଚକ୍ଷୂଂଷି ସର୍ଵେ ଵାନରପୁଂଗଵାଃ ।
ନ ହି ନିଷ୍କ୍ରମିତୁଂ ଶକ୍ୟମନିମୀଲିତଲୋଚନୈଃ ॥ 8 ॥
ତତସ୍ସମ୍ମୀଲିତାସ୍ସର୍ଵେ ସୁକୁମାରାଂଗୁଲୈଃ କରୈଃ ।
ସହସାଽପିଦଧୁର୍ଦୃଷ୍ଟିଂ ହୃଷ୍ଟା ଗମନକାଂକ୍ଷୟା ॥ 9 ॥
ଵାନରାସ୍ତୁ ମହାତ୍ମାନୋ ହସ୍ତରୁଦ୍ଧମୁଖାସ୍ତଦା ।
ନିମେଷାଂତରମାତ୍ରେଣ ବିଲାଦୁତ୍ତାରିତାସ୍ତୟା ॥ 10 ॥
ତତସ୍ତାନ୍ଵାନରାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତାପସୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ ।
ନିସ୍ସୃତାନ୍ଵିଷମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସମାଶ୍ଵାସ୍ୟେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 11 ॥
ଏଷ ଵିଂଧ୍ୟୋ ଗିରିଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ନାନାଦ୍ରୁମଲତାକୁଲଃ ।
ଏଷ ପ୍ରସ୍ରଵଣଶ୍ଶୈଲସ୍ସାଗରୋଽୟଂ ମହୋଦଧିଃ ॥ 12 ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ଵୋଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ୟାମି ଭଵନଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ତଦ୍ବିଲଂ ଶ୍ରୀମତ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵୟଂପ୍ରଭା ॥ 13 ॥
ତତସ୍ତେ ଦଦୃଶୁର୍ଘୋରଂ ସାଗରଂ ଵରୁଣାଲୟମ୍ ।
ଅପାରମଭିଗର୍ଜଂତଂ ଘୋରୈରୂର୍ମିଭିରାଵୃତମ୍ ॥ 14 ॥
ମୟସ୍ୟ ମାୟାଵିହିତଂ ଗିରିଦୁର୍ଗଂ ଵିଚିନ୍ଵତାମ୍ ।
ତେଷାଂ ମାସୋ ଵ୍ୟତିକ୍ରାଂତୋ ୟୋ ରାଜ୍ଞା ସମୟଃ କୃତଃ ॥ 15 ॥
ଵିଂଧ୍ୟସ୍ୟ ତୁ ଗିରେଃ ପାଦେ ସଂପ୍ରପୁଷ୍ପିତପାଦପେ ।
ଉପଵିଶ୍ୟ ମହାଭାଗାଶ୍ଚିଂତାମାପେଦିରେ ତଦା ॥ 16 ॥
ତତଃ ପୁଷ୍ପାତିଭାରାଗ୍ରାନ୍ ଲତାଶତସମାଵୃତାନ୍ ।
ଦ୍ରୁମାନ୍ଵାସଂତିକାଂଦୃଷ୍ଟଵା ବଭୂଵୁର୍ଭୟଶଂକିତାଃ ॥ 17 ॥
ତେ ଵସଂତମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଵା ପରସ୍ପରମ୍ ।
ନଷ୍ଟସଂଦେଶକାଲାର୍ଥା ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ ॥ 18 ॥
ତତସ୍ତାନ୍କପିଵୃଦ୍ଧାଂସ୍ତୁ ଶିଷ୍ଟାଂଶ୍ଚୈଵ ଵନୌକସଃ ।
ଵାଚା ମଧୁରୟାଽଭାଷ୍ୟ ୟଥାଵଦନୁମାନ୍ୟ ଚ ॥ 19 ॥
ସ ତୁ ସିଂହଵୃଷସ୍କଂଧଃ ପୀନାୟତଭୁଜଃ କପିଃ ।
ୟୁଵରାଜୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ଅଂଗଦୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 20 ॥
ଶାସନାତ୍କପିରାଜସ୍ୟ ଵୟଂ ସର୍ଵେ ଵିନିର୍ଗତାଃ ।
ମାସଃ ପୂର୍ଣୋ ବିଲସ୍ଥାନାଂ ହରୟଃ କିଂ ନ ବୁଦ୍ଧ୍ୟତେ ॥ 21 ॥
ଵୟମାଶ୍ଵୟୁଜେ ମାସି କାଲସଂଖ୍ୟାଵ୍ୟଵସ୍ଥିତାଃ ।
ପ୍ରସ୍ଥିତାସ୍ସୋଽପି ଚାତୀତଃ କିମତଃ କାର୍ୟମୁତ୍ତରମ୍ ॥ 22 ॥
ଭଵଂତଃ ପ୍ରତ୍ୟୟଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ନୀତିମାର୍ଗଵିଶାରଦାଃ ।
ହିତେଷ୍ଵଭିରତା ଭର୍ତୁର୍ନିସୃଷ୍ଟାସ୍ସର୍ଵକର୍ମସୁ ॥ 23 ॥
କର୍ମସ୍ଵପ୍ରତିମାସ୍ସର୍ଵେ ଦିକ୍ଷୁ ଵିଶ୍ରୁତପୌରୁଷାଃ ।
ମାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ୟ ନିର୍ୟାତାଃ ପିଂଗାକ୍ଷପ୍ରତିଚୋଦିତାଃ ॥ 24 ॥
ଇଦାନୀମକୃତାର୍ଥାନାଂ ମର୍ତଵ୍ୟଂ ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ।
ହରିରାଜସ୍ୟ ସଂଦେଶମକୃତ୍ଵା କସ୍ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ ॥ 25 ॥
ତସ୍ମିନ୍ନତୀତେ କାଲେ ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ କୃତେ ସ୍ଵୟମ୍ ।
ପ୍ରାୟୋପଵେଶନଂ ୟୁକ୍ତଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଵନୌକସାମ୍ ॥ 26 ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣଃ ପ୍ରକୃତ୍ୟା ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସ୍ଵାମିଭାଵେ ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତଃ ।
ନ କ୍ଷମିଷ୍ୟତି ନସ୍ସର୍ଵାନପରାଧକୃତୋ ଗତାନ୍ ॥ 27 ॥
ଅପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ଚ ସୀତାୟାଃ ପାପମେଵ କରିଷ୍ୟତି ।
ତସ୍ମାତ୍ କ୍ଷମମିହାଦ୍ୟୈଵ ଗଂତୁଂ ପ୍ରାୟୋପଵେଶନଂ ହି ନଃ ॥ 28 ॥
ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦାରାଂଶ୍ଚ ଧନାନି ଚ ଗୃହାଣି ଚ ।
ଧୃଵଂ ନୋ ହିଂସିତା ରାଜା ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତିଗତାନିତଃ ॥ 29 ॥
ଵଧେନାପ୍ରତିରୂପେଣ ଶ୍ରେୟାନ୍ମୃତ୍ୟୁରିହୈଵ ନଃ ।
ନ ଚାହଂ ୟୌଵରାଜ୍ୟେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିଷେଚିତଃ ॥ 30 ॥
ନରେଂଦ୍ରେଣାଭିଷିକ୍ତୋଽସ୍ମି ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ।
ସ ପୂର୍ଵଂ ବଦ୍ଧଵୈରୋ ମାଂ ରାଜା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ୟତିକ୍ରମମ୍ ॥ 31 ॥
ଘାତୟିଷ୍ୟତି ଦଂଡେନ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ କୃତନିଶ୍ଚୟଃ ।
କିଂ ମେ ସୁହୃଦଭିର୍ଵ୍ୟସନଂ ପଶ୍ୟଦ୍ଭିର୍ଜୀଵିତାଂତରେ ॥ 32 ॥
ଇହୈଵ ପ୍ରାୟମାସିଷ୍ୟେ ପୁଣ୍ୟେ ସାଗରରୋଧସି ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କୁମାରେଣ ୟୁଵରାଜେନ ଭାଷିତମ୍ ॥ 33 ॥
ସର୍ଵେ ତେ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କରୁଣଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରୁଵନ୍ ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣଃ ପ୍ରକୃତ୍ୟା ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରିୟାସକ୍ତଶ୍ଚ ରାଘଵଃ ॥ 34 ॥
ଅଦୃଷ୍ଟାୟାଂ ତୁ ଵୈଦେହ୍ୟାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽସ୍ମାଂଶ୍ତ ସମାଗତାନ୍ ।
ରାଘଵପ୍ରିୟକାମାର୍ଥଂ ଘାତୟିଷ୍ୟତ୍ୟସଂଶୟମ୍ ॥ 35 ॥
ନ କ୍ଷମଂ ଚାପରାଦ୍ଧାନାଂ ଗମନଂ ସ୍ଵାମିପାର୍ଶ୍ଵତଃ ।
ଇହୈଵ ସୀତାମନ୍ଵିଷ୍ୟ ପ୍ରଵୃତ୍ତିମୁପଲଭ୍ୟ ଵା ॥ 36 ॥
ନୋ ଚେଦ୍ଗଚ୍ଛାମ ତଂ ଵୀରଂ ଗମିଷ୍ୟାମୋ ୟମକ୍ଷୟମ୍ ।
ପ୍ଲଵଂଗମାନାଂ ତୁ ଭୟାର୍ଦିତାନାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତାର ଇଦଂ ବଭାଷେ ।
ଅଲଂ ଵିଷାଦେନ ବିଲଂ ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ଵସାମ ସର୍ଵେ ୟଦି ରୋଚତେ ଵଃ ॥ 37 ॥
ଇଦଂ ହି ମାୟାଵିହିତଂ ସୁଦୁର୍ଗମଂ ପ୍ରଭୂତଵୃକ୍ଷୋଦକଭୋଜ୍ୟପେୟକମ୍ ।
ଇହାସ୍ତି ନୋ ନୈଵ ଭୟଂ ପୁରଂଦରା ନ୍ନ ରାଘଵାଦ୍ଵାନରରାଜତୋଽପି ଵା ॥ 38 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଂଗଦସ୍ୟାପି ଵଚୋଽନୁକୂଲ ମୂଚୁଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ହରୟଃ ପ୍ରତୀତାଃ ।
ୟଥା ନ ହିଂସ୍ୟେମ ତଥା ଵିଧାନ ମସକ୍ତମଦ୍ୟୈଵ ଵିଧୀୟତାଂ ନଃ ॥ 39 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ତ୍ରିପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
