śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha triṣaṣṭitamassargaḥ ।
tasyarākṣasarājasyaniśamyaparidēvitam ।
kumbhakarṇōbabhāṣēdaṃvachanamprajahāsa cha ॥ 1 ॥
dṛṣṭō dōṣō hi yō'smābhiḥ purā mantravinirṇayē ।
hitēṣvanabhiyuktēna sō'yamāsāditastvayā ॥ 2 ॥
śīghraṅkhalvabhyupētantvāmphalampāpasyakarmaṇaḥ ।
nirayēṣvēvapatanaṃyathāduṣkṛtakarmaṇaḥ ॥ 3 ॥
prathamaṃvaimahārājakṛtyamētadachintitam ।
kēvalaṃvīryadarpēṇanānubandhōvichintitaḥ ॥ 4 ॥
yaḥpaśchātūrvakāryāṇikuryādaiśvaryamāsthitaḥ ।
pūrvañchōttarakāryāṇi na sa vēdanayānayā ॥ 5 ॥
dēśakālavihīnānikarmāṇiviparītavat ।
kriyamāṇāniduṣyantihavīṃṣyaprayatēṣviva ॥ 6 ॥
trayāṇāmpañchadhāyōgaṅkarmaṇāṃyaḥprapaśyati ।
sachivaissamayaṅkṛtvā sa sabhyēvartatēpathi ॥ 7 ॥
yathāgamaṃ cha yōrājāsamayaṃvichikīrṣati ।
budhyatēsachivānbadhyāsuhṛdaśchānupaśyati ॥ 8 ॥
dharmamarthaṃ cha kāmaṃ cha sarvānvārakṣasāmpatē ।
bhajatēpuruṣaḥkālētrīṇidvandvānivāpunaḥ ॥ 9 ॥
triṣuchaitēṣuyachChrēṣṭhaṃśrutvātannāvabudhyatē ।
rājāvārājamātrōvāvyarthantasyabahuśrutam ॥ 10 ॥
upapradānaṃsāntvaṃ cha bhēdaṅkālē cha vikramam ।
yōgaṃ cha rakṣasāṃśrēṣṭhatāvubhau cha nayānayau ॥ 11 ॥
kālēdharmārthakāmānyassammantRyasachivaiḥsaha ।
niṣēvētātmavānlōkē na sa vyasanamāpnuyāt ॥ 12 ॥
hitānubandhamālōchyakāryātkāryamihātmanaḥ ।
rājāsahārthatattvajñaissachivairbussahijīvati ॥ 13 ॥
anabhijñāyaśāstrārthān puruṣāḥpaśubuddhayaḥ ।
prāgalbhyādvaktumichChantimantrēṣvabhyantarīkṛtāḥ ॥ 14 ॥
aśāstraviduṣāntēṣāṃ na kāryamabhihitaṃvachaḥ ।
arthaśāstrānabhijñānāṃvipulāṃśriyamichChatām ॥ 15 ॥
ahitaṃ cha hitākārandhārṣṭyājjalpantiyēnarāḥ ।
avēkṣyamantrabāhyāstēkartavyāḥkṛtyadūṣaṇāḥ ॥ 16 ॥
vināśayantōbhartāraṃsahitāśśatrubhirbudhaiḥ ।
viparītānikṛtyānikārayantīhamantriṇaḥ ॥ 17 ॥
tānbhartāmitrasaṅkāśānamitrānmantranirṇayē ।
vyavahārēṇajānīyātsachivānupasamhitān ॥ 18 ॥
chapalasyēhakṛtyānisahasānupradhāvataḥ ।
Chidramanyēprapadyantēkrauñchasya kha mivadvijāḥ ॥ 19 ॥
yōhiśatrumavajñāyanātmānamabhirakṣati ।
avāpnōtihisō'narthān sthānāchchavyavarōpyatē ॥ 20 ॥
yaduktamihatēpūrvaṅkriyatāmanujēna cha ।
tadēvanōhitaṃvākyaṃyadichChasi cha tatkuru ॥ 21 ॥
tattuśrutvādaśagrīvaḥkumbhakarṇasyabhāṣitam ।
bhrukuṭiñchaivasañchakrēkruddhaśchainamabhāṣata ॥ 22 ॥
mānyōguruvārichāryaḥkimāntvamanuśāsasi ।
kimēvaṃvākChramaṅkṛtvākālēyuktaṃvidhīyatām ॥ 23 ॥
vibhramāchchittamōhādvābalavīryāśrayēṇavā ।
nābhipannamidānīṃyadvyarthātasyapunaḥkathāḥ ॥ 24 ॥
asminkālētuyadyuktantadidānīṃvidhīyatām ।
gatantunānuśōchantigatantugatamēvahi ॥ 25 ॥
mamāpanayajandōṣaṃvikramēṇasamīkuru ।
yadikhalvastimēsnēhōvikramaṃvā'vagachChasi ॥ 26 ॥
yadivakāryammētattēhṛdikāryatamammatam ।
sa suhṛdyōvipannārthandīnamabhyavapadyatē ॥ 27 ॥
sa bandhuryō'panītēṣusāhāyyāyōpakalpatē ।
tamathaivambruvāṇantuvachanandhīradāruṇam ॥ 28 ॥
ruṣṭō'yamitivijñāyaśanaiśślakṣaṇamuvācha ha ।
atīvahisamālakṣyabhrātaraṅkṣubhitēndriyam ॥ 29 ॥
kumbhakarṇaśśanairvākyambabhāṣēparisāntvayan ।
śṛṇurājannavahitōmamavākyamarindama ॥ 30 ॥
alaṃrākṣasarājēndra santāpamupapadyatē ।
rōṣaṃ cha samparityajyasvasthōbhavitumarhasi ॥ 31 ॥
naitanmanasikartavyammayijīvatipārthiva ।
tamahannāśayiṣyāmiyatkṛtēparitapyatē ॥ 32 ॥
avaśyantuhitaṃvāchyaṃsarvāvasthāntavamayā ।
bandhubhāvādabhihitambhrātṛsnēhāchChapārthiva ॥ 33 ॥
sadṛśaṃyattukālē'smin kartuṃsnigdhēnabandhunā ।
śatrūṇāṅkadanampaśyakriyamāṇammayāraṇē ॥ 34 ॥
adyapaśyamahābāhō mayāsamaramūrdhani ।
hatērāmēsahabhrātrādravantīṃharivāhinīm ॥ 35 ॥
adyarāmasyataddṛṣṭavāmayānītaṃraṇāchChiraḥ ।
sukhībhavamahābāhō sītābhavatuduḥkhitā ॥ 36 ॥
adyarāmasyapaśyantunidhanaṃsumahatpriyam ।
laṅkāyāṃrākṣasāḥsarvēyētēnihatabāndhavāḥ ॥ 37 ॥
adyaśōkaparītānāṃsvabandhuvadhakāraṇāt ।
śatrōryudhivināśēnakarōmyasrapramārjanam ॥ 38 ॥
adyaparvatasaṅkāśaṃsasūryamivatōyadam ।
vikīrṇampaśyasamarēsugrīvamplavagōttama ॥ 39 ॥
kathaṃ cha rākṣasairēbhirmayā cha parirakṣitaḥ ।
jighāṃsubhirdāśarathiṃ vadhyasē tvamihānagha ॥ 40 ॥
mānnihatyakilatvāṃhinihaniṣyatirāghavaḥ ।
nāhamātmanisantāpaṅgachChēyaṃrākṣasādhipa ॥ 41 ॥
kāmaṃvatidānīmapimāṃvyādiśatvamparantapa ।
na paraḥprēṣaṇīyastēyuddhāyātulavikrama ॥ 42 ॥
ahamutsādayiṣyāmiśatrūṃstavamahābalaḥ ।
yadiśakrōyadiyamōyadipāvakamārutau ॥ 43 ॥
tānahaṃyōdhayiṣyāmikubēravaruṇāvapi ।
girimātraśarīrasyaśitaśūladharasyamē ॥ 44 ॥
nardatastīkṣaṇadaṃṣṭrasyabibhīyāchchapurandaraḥ ।
athavātyaktaśastrasyamṛdnatastarasāripūn ॥ 45 ॥
na mēpratimukhēsthātuṅkaśchit śaktōjijīviṣuḥ ।
naivaśaktyā na gadayānāsināniśitaiśśaraiḥ ॥ 46 ॥
hastābhyāmēvasamrabdōhaniṣyāmyapivajriṇam ।
yadimēmuṣṭivēgaṃ sa rāghavō'dyasahiṣyatē ॥ 47 ॥
tataḥpāśyantibāṇaughārudhiraṃrāghavasyatu ।
chintayābādhyasērājankimarthammayitiṣṭhati ॥ 48 ॥
sō'haṃśatruvināśāya tava niryātumudyataḥ ।
muñcharāmādbhayaṃrāja nhaniṣyāmīhasamyugē ॥ 49 ॥
rāghavaṃlakṣmaṇañchaivasugrīvaṃ cha mahābalam ।
hanūmantaṃ cha rakṣōghnaṃlaṅkāyēnapradīpitā ॥ 50 ॥
harīṃśchāpihaniyiṣyāmisaṃyugēsamavāsthivān ।
asādhāraṇamichChāminadātummahadyaśaḥ ॥ 51 ॥
yadichēndrādbhayaṃ rājanyadi chāpi svayambhuvaḥ ।
tatō'haṃ nāśayiṣyāmi naiśaṃ tama ivāṃśumān ॥ 52 ॥
apidēvāśśayiṣyantēkruddhēmayimahītalē ।
yamaṃ cha śamayiṣyāmibhakṣayiṣyāmipāvakam ॥ 53 ॥
ādityampātayiṣyāmisanakṣatrammahītalē ।
śatakratuṃvadhiṣyāmipāsyāmivaruṇālayam ॥ 54 ॥
parvatāṃśchūrṇayiṣyāmidārayiṣyāmimēdinīm ।
dīrghakālamprasuptasyakumbhakarṇasyavikramam ॥ 55 ॥
adyapaśyantubhūtānibhakṣyamāṇānisarvaśaḥ ।
nanvidantridivaṃsarvamāhārasya na pūryatē ॥ 56 ॥
vadhēnatēdāśarathēḥsukhārhaṃsukhaṃsamāhartumahaṃvrajāmi ।
nihatyarāmaṃsahalakṣmaṇēnakhādāminhariyūthamukhyān ॥ 57 ॥
ramasvarājan pibachādyavāruṇīṅkuruṣvakṛtyānivinīyatāmm ।
mayādyarāmēgamitēyamakṣyañchirāyasītāvaśagāti ॥ 58 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē triṣaṣṭitamassargaḥ ॥