View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.63 Yuddha Kanda - Sarga 63

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha triṣaṣṭitamassargaḥ ।

tasyarākṣasarājasyaniśamyaparidēvitam ।
kumbhakarṇōbabhāṣēdaṃvachanamprajahāsa cha ॥ 1 ॥

dṛṣṭō dōṣō hi yō'smābhiḥ purā mantravinirṇayē ।
hitēṣvanabhiyuktēna sō'yamāsāditastvayā ॥ 2 ॥

śīghraṅkhalvabhyupētantvāmphalampāpasyakarmaṇaḥ ।
nirayēṣvēvapatanaṃyathāduṣkṛtakarmaṇaḥ ॥ 3 ॥

prathamaṃvaimahārājakṛtyamētadachintitam ।
kēvalaṃvīryadarpēṇanānubandhōvichintitaḥ ॥ 4 ॥

yaḥpaśchātūrvakāryāṇikuryādaiśvaryamāsthitaḥ ।
pūrvañchōttarakāryāṇi na sa vēdanayānayā ॥ 5 ॥

dēśakālavihīnānikarmāṇiviparītavat ।
kriyamāṇāniduṣyantihavīṃṣyaprayatēṣviva ॥ 6 ॥

trayāṇāmpañchadhāyōgaṅkarmaṇāṃyaḥprapaśyati ।
sachivaissamayaṅkṛtvā sa sabhyēvartatēpathi ॥ 7 ॥

yathāgamaṃ cha yōrājāsamayaṃvichikīrṣati ।
budhyatēsachivānbadhyāsuhṛdaśchānupaśyati ॥ 8 ॥

dharmamarthaṃ cha kāmaṃ cha sarvānvārakṣasāmpatē ।
bhajatēpuruṣaḥkālētrīṇidvandvānivāpunaḥ ॥ 9 ॥

triṣuchaitēṣuyachChrēṣṭhaṃśrutvātannāvabudhyatē ।
rājāvārājamātrōvāvyarthantasyabahuśrutam ॥ 10 ॥

upapradānaṃsāntvaṃ cha bhēdaṅkālē cha vikramam ।
yōgaṃ cha rakṣasāṃśrēṣṭhatāvubhau cha nayānayau ॥ 11 ॥

kālēdharmārthakāmānyassammantRyasachivaiḥsaha ।
niṣēvētātmavānlōkē na sa vyasanamāpnuyāt ॥ 12 ॥

hitānubandhamālōchyakāryātkāryamihātmanaḥ ।
rājāsahārthatattvajñaissachivairbussahijīvati ॥ 13 ॥

anabhijñāyaśāstrārthān puruṣāḥpaśubuddhayaḥ ।
prāgalbhyādvaktumichChantimantrēṣvabhyantarīkṛtāḥ ॥ 14 ॥

aśāstraviduṣāntēṣāṃ na kāryamabhihitaṃvachaḥ ।
arthaśāstrānabhijñānāṃvipulāṃśriyamichChatām ॥ 15 ॥

ahitaṃ cha hitākārandhārṣṭyājjalpantiyēnarāḥ ।
avēkṣyamantrabāhyāstēkartavyāḥkṛtyadūṣaṇāḥ ॥ 16 ॥

vināśayantōbhartāraṃsahitāśśatrubhirbudhaiḥ ।
viparītānikṛtyānikārayantīhamantriṇaḥ ॥ 17 ॥

tānbhartāmitrasaṅkāśānamitrānmantranirṇayē ।
vyavahārēṇajānīyātsachivānupasamhitān ॥ 18 ॥

chapalasyēhakṛtyānisahasānupradhāvataḥ ।
Chidramanyēprapadyantēkrauñchasya kha mivadvijāḥ ॥ 19 ॥

yōhiśatrumavajñāyanātmānamabhirakṣati ।
avāpnōtihisō'narthān sthānāchchavyavarōpyatē ॥ 20 ॥

yaduktamihatēpūrvaṅkriyatāmanujēna cha ।
tadēvanōhitaṃvākyaṃyadichChasi cha tatkuru ॥ 21 ॥

tattuśrutvādaśagrīvaḥkumbhakarṇasyabhāṣitam ।
bhrukuṭiñchaivasañchakrēkruddhaśchainamabhāṣata ॥ 22 ॥

mānyōguruvārichāryaḥkimāntvamanuśāsasi ।
kimēvaṃvākChramaṅkṛtvākālēyuktaṃvidhīyatām ॥ 23 ॥

vibhramāchchittamōhādvābalavīryāśrayēṇavā ।
nābhipannamidānīṃyadvyarthātasyapunaḥkathāḥ ॥ 24 ॥

asminkālētuyadyuktantadidānīṃvidhīyatām ।
gatantunānuśōchantigatantugatamēvahi ॥ 25 ॥

mamāpanayajandōṣaṃvikramēṇasamīkuru ।
yadikhalvastimēsnēhōvikramaṃvā'vagachChasi ॥ 26 ॥

yadivakāryammētattēhṛdikāryatamammatam ।
sa suhṛdyōvipannārthandīnamabhyavapadyatē ॥ 27 ॥

sa bandhuryō'panītēṣusāhāyyāyōpakalpatē ।
tamathaivambruvāṇantuvachanandhīradāruṇam ॥ 28 ॥

ruṣṭō'yamitivijñāyaśanaiśślakṣaṇamuvācha ha ।
atīvahisamālakṣyabhrātaraṅkṣubhitēndriyam ॥ 29 ॥

kumbhakarṇaśśanairvākyambabhāṣēparisāntvayan ।
śṛṇurājannavahitōmamavākyamarindama ॥ 30 ॥

alaṃrākṣasarājēndra santāpamupapadyatē ।
rōṣaṃ cha samparityajyasvasthōbhavitumarhasi ॥ 31 ॥

naitanmanasikartavyammayijīvatipārthiva ।
tamahannāśayiṣyāmiyatkṛtēparitapyatē ॥ 32 ॥

avaśyantuhitaṃvāchyaṃsarvāvasthāntavamayā ।
bandhubhāvādabhihitambhrātṛsnēhāchChapārthiva ॥ 33 ॥

sadṛśaṃyattukālē'smin kartuṃsnigdhēnabandhunā ।
śatrūṇāṅkadanampaśyakriyamāṇammayāraṇē ॥ 34 ॥

adyapaśyamahābāhō mayāsamaramūrdhani ।
hatērāmēsahabhrātrādravantīṃharivāhinīm ॥ 35 ॥

adyarāmasyataddṛṣṭavāmayānītaṃraṇāchChiraḥ ।
sukhībhavamahābāhō sītābhavatuduḥkhitā ॥ 36 ॥

adyarāmasyapaśyantunidhanaṃsumahatpriyam ।
laṅkāyāṃrākṣasāḥsarvēyētēnihatabāndhavāḥ ॥ 37 ॥

adyaśōkaparītānāṃsvabandhuvadhakāraṇāt ।
śatrōryudhivināśēnakarōmyasrapramārjanam ॥ 38 ॥

adyaparvatasaṅkāśaṃsasūryamivatōyadam ।
vikīrṇampaśyasamarēsugrīvamplavagōttama ॥ 39 ॥

kathaṃ cha rākṣasairēbhirmayā cha parirakṣitaḥ ।
jighāṃsubhirdāśarathiṃ vadhyasē tvamihānagha ॥ 40 ॥

mānnihatyakilatvāṃhinihaniṣyatirāghavaḥ ।
nāhamātmanisantāpaṅgachChēyaṃrākṣasādhipa ॥ 41 ॥

kāmaṃvatidānīmapimāṃvyādiśatvamparantapa ।
na paraḥprēṣaṇīyastēyuddhāyātulavikrama ॥ 42 ॥

ahamutsādayiṣyāmiśatrūṃstavamahābalaḥ ।
yadiśakrōyadiyamōyadipāvakamārutau ॥ 43 ॥

tānahaṃyōdhayiṣyāmikubēravaruṇāvapi ।
girimātraśarīrasyaśitaśūladharasyamē ॥ 44 ॥

nardatastīkṣaṇadaṃṣṭrasyabibhīyāchchapurandaraḥ ।
athavātyaktaśastrasyamṛdnatastarasāripūn ॥ 45 ॥

na mēpratimukhēsthātuṅkaśchit śaktōjijīviṣuḥ ।
naivaśaktyā na gadayānāsināniśitaiśśaraiḥ ॥ 46 ॥

hastābhyāmēvasamrabdōhaniṣyāmyapivajriṇam ।
yadimēmuṣṭivēgaṃ sa rāghavō'dyasahiṣyatē ॥ 47 ॥

tataḥpāśyantibāṇaughārudhiraṃrāghavasyatu ।
chintayābādhyasērājankimarthammayitiṣṭhati ॥ 48 ॥

sō'haṃśatruvināśāya tava niryātumudyataḥ ।
muñcharāmādbhayaṃrāja nhaniṣyāmīhasamyugē ॥ 49 ॥

rāghavaṃlakṣmaṇañchaivasugrīvaṃ cha mahābalam ।
hanūmantaṃ cha rakṣōghnaṃlaṅkāyēnapradīpitā ॥ 50 ॥

harīṃśchāpihaniyiṣyāmisaṃyugēsamavāsthivān ।
asādhāraṇamichChāminadātummahadyaśaḥ ॥ 51 ॥

yadichēndrādbhayaṃ rājanyadi chāpi svayambhuvaḥ ।
tatō'haṃ nāśayiṣyāmi naiśaṃ tama ivāṃśumān ॥ 52 ॥

apidēvāśśayiṣyantēkruddhēmayimahītalē ।
yamaṃ cha śamayiṣyāmibhakṣayiṣyāmipāvakam ॥ 53 ॥

ādityampātayiṣyāmisanakṣatrammahītalē ।
śatakratuṃvadhiṣyāmipāsyāmivaruṇālayam ॥ 54 ॥

parvatāṃśchūrṇayiṣyāmidārayiṣyāmimēdinīm ।
dīrghakālamprasuptasyakumbhakarṇasyavikramam ॥ 55 ॥

adyapaśyantubhūtānibhakṣyamāṇānisarvaśaḥ ।
nanvidantridivaṃsarvamāhārasya na pūryatē ॥ 56 ॥

vadhēnatēdāśarathēḥsukhārhaṃsukhaṃsamāhartumahaṃvrajāmi ।
nihatyarāmaṃsahalakṣmaṇēnakhādāminhariyūthamukhyān ॥ 57 ॥

ramasvarājan pibachādyavāruṇīṅkuruṣvakṛtyānivinīyatāmm ।
mayādyarāmēgamitēyamakṣyañchirāyasītāvaśagāti ॥ 58 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē triṣaṣṭitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: